Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 760429

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 3 grudnia 2010 r.
VIII SA/Wa 724/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński.

Sędziowie WSA: Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Artur Kot.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi E. D. i W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2010 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "organ I instancji") działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 1 i art. 235 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po wznowieniu z urzędu postępowania objętego postanowieniem własnym z dnia (...) marca 2010 r., Nr (...) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia (...) września 2009 r., Nr (...), w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonych w R., przy ul.(...), oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków m. R. Nr działki (...), na ark.(...), w obrębie (...), stanowiącej własność (...) Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w R. oraz nieruchomości oznaczonej Nr działki (...), na ark.(...), w obrębie (...), stanowiącej własność Gminy Miasta R. w użytkowaniu wieczystym (...) Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w R., gdyż w danej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podał, iż postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia podziału wskazanych nieruchomości zostało wszczęte w dniu (...) czerwca 2008 r., z wniosku Zarządu (...) Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w R. Postępowanie podziałowe (zgodnie z żądaniem strony) przeprowadzono w trybie art. 94 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) i zakończyło się ono wydaniem w dniu (...) września 2009 r. decyzji podziałowej, która stała się ostateczna z dniem (...) października 2009 r.

Pismami z dnia (...) marca 2010 r. i (...) marca 2010 r. W. G. i E. D. (dalej: "wnioskodawcy") wystąpili do Prezydenta Miasta R. o zweryfikowanie w trybie nadzoru wskazanej decyzji podziałowej. Zarzucili, że wydzielone w wyniku podziału działki nr (...) i (...) zabudowane wielorodzinnymi budynkami mieszkalnymi nie zapewniają prawidłowego korzystania z tych budynków, ponieważ brak jest możliwości urządzenia na działkach nr (...) i nr (...) podstawowych elementów zagospodarowania, a w szczególności miejsc parkingowych dla samochodów mieszkańców bloku nr (...) i nr (...). Prezydent Miasta R. po analizie wniesionych wniosków, wskazał, że wnioskodawcy w postępowaniu o podział nieruchomości nie posiadają przymiotu strony. W związku z tym, postanowieniem z dnia (...) marca 2010 r. wznowił postępowanie z urzędu, celem zbadania i wykazania, czy określona przez wnioskodawców przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji, powołując przepisy prawa materialnego, szczegółowo odniósł się przedstawionych zarzutów. Stwierdził, iż kwestionowana przez wnioskodawców podstawa prawna decyzji podziałowej nie stanowi nowej okoliczności i dowodu dającego podstawę do uchylenia decyzji zatwierdzającej podział i odmiennego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że grunt wchodzący w skład działek zabudowanych pawilonami usługowo-handlowymi pełni funkcję niezbędnego dojazdu do tych obiektów, z uwagi na brak bezpośredniego dostępu od ul. (...), a parking jako jego część składowa i jako teren wchodzący w skład działek Nr (...), (...) powinien stanowić mienie Spółdzielni i służyć wszystkim mieszkańcom. Włączenie przedmiotowego terenu do mienia spółdzielni nie stoi w sprzeczności z ustanowieniem odrębnej własności lokalu, gdyż dany teren, jako ogólnodostępny, może służyć zarówno użytkownikom pawilonów handlowych jak również mieszkańcom budynków (...), (...) i (...). Z tego też względu, za właściwe organ I instancji uznał nie włączenie do nieruchomości jedno-budynkowych, oznaczonych (...) (...) i (...), wewnętrznej drogi osiedlowej, oznaczonej na mapie z projektem podziału Nr (...), jak również terenu pełniącego funkcję dojazdu do pawilonów handlowo - usługowych, usytuowanych wzdłuż ulicy(...), na działkach Nr (...), (...), szczególnie z uwagi na istniejącą na danym terenie ogólno-miejską sieć infrastruktury. Zdaniem organu I instancji zasadnym było także włączenie terenu chodnika w ulicę (...), gdyż znajduje się on w liniach rozgraniczenia ulicy.

W odwołaniu od wskazanej decyzji z dnia (...) kwietnia 2010 r. wnioskodawcy wnieśli o jej uchylenie, powtarzając wcześniej zaprezentowaną argumentację.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium") decyzją z dnia (...) czerwca 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania podziałowego są właściciele, współwłaściciele oraz użytkownicy lub współużytkownicy wieczyści podlegającej podziałowi nieruchomości, ponieważ tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Stwierdził, iż wnioskodawcy nie byli stronami w zwykłym postępowaniu zatwierdzającym podział nieruchomości położonych w R. przy ul.(...). Również w nadzwyczajnym postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją zatwierdzającą podział działek nr (...) i (...) status materialno-prawny i procesowy wnioskodawców nie zmienił się, bowiem nadal nie uzyskali przymiotu strony, gdyż w dalszym ciągu nie mają interesu prawnego, który mogliby przeciwstawić właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu dokonującemu podziału swojej nieruchomości gruntowej. Brak u wnioskodawców statusu strony we wskazanych postępowaniach uniemożliwia w świetle art. 127 § 1 k.p.a. skuteczne prawnie złożenie odwołania.

W. G. i E. D. (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia (...) czerwca 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z (...) kwietnia 2010 r., jak i przekazania sprawy organowi I instancji do powtórnego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż swój interes prawny wywodzą z przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Na podstawie art. 17 wskazanej ustawy wystąpili z żądaniem do Zarządu (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w R. o przeniesienie własności zajmowanych lokali mieszkalnych, do których obecnie posiadają spółdzielcze własnościowe prawo. Podnieśli, iż po zawarciu przeniesienia własności lokali, staną się współwłaścicielami odpowiednich działek na których położone są budynki nr (...) i nr (...) zlokalizowane przy ul.(...). Nadto podnieśli, że mieli podstawy do przyjęcia, że są stronami postępowania wznowieniowego, skoro organ I instancji uczynił ich adresatami swojej decyzji. W dalszej części skargi zaprezentowali uzasadnienie wniosku o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia (...) kwietnia 2010 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Skarga jest nie uzasadniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sprawa niniejsza dotyczy odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia (...) września 2009 r., zatwierdzającej podział nieruchomości położonych w R. przy ul.(...), oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki: Nr (...) będącej własnością (...) Spółdzielni Mieszkaniowej oraz działki Nr (...) będącej własnością Gminy Miasta R. w użytkowaniu wieczystym (...) Spółdzielni Mieszkaniowej.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., iż W. G. i E. D. nie byli stronami w zwykłym postępowaniu zatwierdzającym przedmiotowy podział nieruchomości, jak i w postępowaniu nadzwyczajnym.

Na wstępie należy wskazać, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego. Ustawodawca określił definicję strony w przepisie art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Trzeba wskazać, że o tym czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, przesądzają przepisy prawa materialnego. Wobec tego interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji skonkretyzowanego podmiotu prawa.

W przypadku podziału nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z art. 97 ust. 1 i 1a podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, przy czym wnioskujący powinien dołączyć do wniosku, m.in. dokument stwierdzający tytuł prawny (ust. 1a pkt 1) Oznacza to, że o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż są to podmioty władne do dysponowania nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, a tym samym mają interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również - jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia decyzji podziałowej i uczestniczyć w tym postępowaniu. Przedstawiony wyżej pogląd od dawna ugruntowany jest w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 1016/03, LEGALIS; wyrok NSA z dnia 24 września 2003 r., sygn. akt I SA 2515/01, LEX nr 159259; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1710/00, LEX nr 82813; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 1289/00, LEGALIS). W przedmiotowej sprawie brak jest takiej normy prawnej, z której skarżący mogliby wywodzić swoje prawa do dzielonej nieruchomości. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. Sam fakt podziału przedmiotowych nieruchomości nie miał żadnego wpływu na zakres praw, którymi dysponowali skarżący. Z tych względów nie mogą być oni uznani za strony postępowania podziałowego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W dacie wydania przez organ I Instancji (tj. (...) września 2009 r.) decyzji zatwierdzającej przedmiotowy podział nieruchomości, skarżący nie posiadali do tych nieruchomości praw rzeczowych. Również obecnie nie dysponują oni żadnym prawem w stosunku do nieruchomości gruntowej objętej podziałem. Skarżący swój przymiot strony wywodzą tylko z członkostwa w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, z którego to tytułu przysługuje im własnościowe spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych. Ich interes prawny wyznaczają zatem uprawnienia wynikające z tego prawa. Wbrew jednak argumentacji skarżących własnościowe spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych nie daje członkom spółdzielni legitymacji do udziału w postępowaniach dotyczących podziału nieruchomości, których właścicielem lub wieczystym użytkownikiem jest spółdzielnia. Wprawdzie art. 172 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) stanowi, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym, to bez wątpienia jego przedmiotem jest sam lokal. Własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu nie obejmuje ani współwłasności części budynku, przeznaczonych do wspólnego korzystania, ani współwłasności bądź współużytkowania wieczystego gruntu, na którym budynek się znajduje. Z wydanej w tej sprawie decyzji nie wynikają dla skarżących bezpośrednio żadne uprawnienia lub obowiązki. Decyzja dotyczy podziału nieruchomości stanowiącej własność (...) Spółdzielni Mieszkaniowej, jak i nieruchomości będącej własnością Gminy Miasta R. w użytkowaniu wieczystym (...) Spółdzielni Mieszkaniowej. Skarżący nie mają tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości, a jedynie własnościowe spółdzielcze prawo do lokali mieszkalnych, którego przedmiotem, jak wyjaśniono, jest sam lokal.

Sąd uznaje również za prawidłowe stanowisko organów administracji, iż posiadanie przez podmiot roszczeń o przekształcenie własnościowego prawa do lokalu użytkowego w tzw. pełną własność nie statuuje po stronie tego podmiotu interesu prawnego w postępowaniu o podział nieruchomości, której właścicielem czy użytkownikiem wieczystym jest spółdzielnia mieszkaniowa. A zatem do uznania konkretnej osoby za stronę postępowania o podział nieruchomości nie jest również wystarczające przekonanie, że być może, w przyszłości, osoba ta stanie się właścicielem lub użytkownikiem wieczystym tej określonej nieruchomości. Zdarzenia przyszłe i niepewne, nie stanowią o interesie prawnym, mogą jedynie wykazywać interes faktyczny, który nie daje uprawnień strony. O ocenie interesu prawnego nie decyduje wewnętrzne przekonanie danej osoby, lecz jak wyżej wskazano przepis prawa materialnego mający zastosowanie w konkretnej sprawie. Interes faktyczny to stan w którym określona osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Interes prawny którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony, musi bowiem bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.

Zaznaczyć też należy, iż zgodnie z przepisami prawa spółdzielczego, spółdzielnia jest reprezentowana na zewnątrz przez zarząd a uchwały podjęte przez organy spółdzielni mogą być zaskarżane przez jej członków w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.