VIII SA/Wa 722/11 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - OpenLEX

VIII SA/Wa 722/11 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1135290

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r. VIII SA/Wa 722/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda.

Sędziowie WSA: Sławomir Fularski, Cezary Kosterna (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) kwietnia 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 rok

1)

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...);

2)

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

3)

zasądza od Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

1.1. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia (...) kwietnia 2011 r., w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez P. M. jako reprezentanta (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia (...) lipca 2010 r. Przedmiotem decyzji była odmowa przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za rok 2009.

Przedmiotowe decyzje zapadły na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

1.2. W dniu (...) maja 2009 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rzecz skarżącej, podpisany przez ówczesnego prezesa zarządu Spółki, P. M.

We wniosku zadeklarowano realizację:

- Pakiet P01 - utrzymanie łąk ekstensywnych (wariant P01a01 - półnaturalne łąki jednokośne - wykaszanie ręczne) - powierzchnia deklarowana (...) ha;

- Pakiet S02 - rolnictwo ekologiczne (wariant S02a01 - uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności, powierzchnia deklarowana (...) ha) oraz wariant S02b01 - trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności o powierzchni deklarowanej (...)).

We wniosku strona oświadczyła, iż prowadzi działalność rolniczą na gruntach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr (...) i (...) w województwie (...) oraz działkach o nr ewid. (...) i (...) w województwie (...) (obręb M.).

2. Decyzją z dnia (...) lipca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009.

W uzasadnieniu wskazano, iż wobec występującego konfliktu kontroli krzyżowej działek zgłoszonych przez dwóch beneficjentów organ ustalił, że skarżąca nie jest upoważniona do otrzymania płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach ewidencyjnych nr (...) i (...). Natomiast w zakresie działek ewidencyjnych o nr (...) oraz (...) organ ustalił, że beneficjent dokonał wymiany działek w trakcie realizacji zobowiązania, co stanowiło o nie dochowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Co do działek nr (...) i (...) ustalono, że zostały one sprzedane przez Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa T. C. i J. P. umowami sprzedaży - aktami notarialnymi z (...) września 2009 r. Działki te były w posiadaniu skarżącej od 2005 r. W toku postępowania zebrano oświadczenia prezesa zarządu skarżącej, że na działkach nr (...) i (...) były wykonywane na początku lipca, na jego zlecenie i pod jego nadzorem prace rolne, do tego oświadczenia dołączono także oświadczenia kilku osób, które stwierdzały, że dokonały na początku lipca koszenia ręcznego traw na tych działkach. Z kolei nabywcy spornych działek dołączyli oświadczenia, że na spornych działkach dokonali w sierpniu koszenia, grabienia i balotowania traw oraz oświadczenia dwóch osób - R. P., który wyraził, że (...) sierpnia 2009 r. przewoził własnym transportem J. P. do M. (gdzie znajdowały się sporne działki) ciągnik wraz z kosiarką, oraz K. P., który oświadczył, że w dniach (...)-(...) sierpnia 2009 r. kosił ciągnikiem łąki w M. należące do J. P. i T. C. Przeprowadzono rozprawy administracyjne, w toku których przesłuchano świadków wskazywanych przez skarżącą, którzy potwierdzili fakt wykonywania prac polowych na spornych działkach w M. w lipcu 2009 r. Przesłuchano nabywcę spornych działek - J. P., który zeznał, że na spornych działkach przeprowadzono zabiegi zawarte w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Zabiegi te wykonywał w sierpniu z drugim współwłaścicielem i pomocnikiem - kierowcą. Potwierdził, że wcześniej na ok. 50% powierzchni były wykonane prace przez inne osoby.

Na podstawie informacji z Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa ustalono, że wydanie spornych działek kupującym nastąpiło zgodnie z zapisami umów sprzedaży w dniu podpisania tych umów, to jest (...) września 2009 r.

Powołując się na treść art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE L 141 z 30 kwietnia 2004 r. - dalej: "rozporządzenie 796/2004") organ pierwszej instancji podkreślił, że: "działka rolna" oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw. Zdaniem organu niewystarczające jest posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym, jedynie posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przedmiotowych przepisów uprawnia rolnika do ubiegania się o płatności rolnośrodowiskowe. Organ ten przyjął też, że z przepisów krajowych oraz unijnych, w szczególności art. 2 pkt 2 rozporządzenia 796/2004 (określających trwałe użytki zielone jako grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych naturalnych (samosiewnych)

lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu przez pięć lat lub dłużej wynika, że program rolnośrodowiskowy powinien być realizowany przez skarżącą od 1 marca 2009 r. do końca lutego 2010 r. Zatem, skoro drugiego pokosu dokonali nowi właściciele, a nie skarżąca, to skarżąca nie spełniła tego warunku i dlatego dopłaty do działek w M. jej się nie należą.

Ponadto, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał jako podstawę wykluczenia z płatności wymienienie wcześniej wskazywanych do płatności działek nr (...)

w gminie D. i nr (...) w Gminie T. na nowe działki nr (...) i (...) w Gminie M., co stanowiło zdaniem organu niedozwolone zwiększenie powierzchni realizacji programu rolnośrodowiskowego. Podniósł, że zmiana rozporządzenia w dniu 14 marca 2007 r. dopuszczała zwiększenie powierzchni, na której realizowany był program rolnośrodowiskowy w nieprzekraczalnym terminie do 15 maja 2007 r. Jednocześnie organ uznał, iż na wskazywanych działkach wystąpił brak kontynuacji programu rolnośrodowiskowego.

Przedmiotową decyzję odebrał osobiście P. M. w dniu (...) lipca 2010 r.

3. Pismem z dnia (...) lipca 2010 r. złożono odwołanie od powyższej decyzji, podpisane przez P. M. jako prezesa zarządu Spółki. P. M. wniósł o wydanie decyzji w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego. W toku postępowania odwoławczego wpłynęły dwa pisma o tożsamej treści z (...) marca 20011 r. - jedno podpisane w imieniu skarżącej przez P. M., a drugie przez nowego prezesa zarządu M. D. W piśmie tym zarzucono, że brak jest dowodów na wykonywanie przez nabywców spornych działek drugiego pokosu w sierpniu 2009, nie zostali przesłuchani na tę okoliczność świadkowie, nie przedstawiono dowodów na zakup paliwa czy środków do produkcji rolnej. Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie płatności OB i ONW za ten sam okres, dotyczące tego samego stanu faktycznego i materiału dowodowego.

4. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) kwietnia 2011 r. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone na adres: (...) sp. z o.o. reprezentant spółki P. M., ul. (...), B. w dniu (...) maja 2011 r.

4.1. W uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się jedynie do merytorycznych kwestii związanych z odmową przyznania Spółce wnioskowanej pomocy, podtrzymując stanowisko w sprawie zaprezentowane przez organ I instancji.

W konsekwencji organ ten ocenił, iż decyzja odpowiada prawu i w świetle okoliczności sprawy zasadną była odmowa przyznania Spółce pomocy finansowej. Organ odwoławczy wskazał, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie ustalić, że skarżąca użytkowała sporne działki i realizowała na nich program rolnośrodowiskowy.

5. Pismem z dnia (...) czerwca 2011 r. (data nadania (...) czerwca 2011 r.) wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podpisana w imieniu skarżącej przez M. D. jako prezesa zarządu Spółki. Skarga została uzupełniona pismem z (...) czerwca 2011 r. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym ewentualnego zastępstwa procesowego.

5.1. W uzasadnieniu skargi reprezentant Spółki podniósł w pierwszej kolejności, iż przedmiotowe pismo zostało nazwane skargą, aby dochować terminu zawartego w pouczeniu od decyzji i nie narazić Spółki na ujemne skutki prawne w przypadku jego niedochowania. Następnie wskazano, iż przede wszystkim zasadniczą wątpliwość w sprawie budzi skuteczność doręczenia zaskarżonej decyzji, która de facto kierowana była do P. M. jako reprezentanta Spółki, który od lipca 2010 r. nie jest już członkiem zarządu skarżącej spółki, a od stycznia 2011 r. nie jest również wymieniany w danych systemu ewidencji producentów rolnych jako jej pełnomocnik. Zatem, w ocenie skarżącej zasadnym winno być ponowne doręczenie przez organ zaskarżonej decyzji osobie uprawnionej, i dopiero od daty tego doręczenia winien biec termin do wniesienia skargi do sądu.

W dalszej kolejności zawarto stwierdzenie, iż biorąc pod uwagę art. 110 k.p.a.

w sprawie niniejszej nie ma przeszkód prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji. Następnie skarżąca odniosła się do kwestii merytorycznych sprawy prezentując swoje stanowisko. Wskazała, że organ błędnie przyjął, iż kupujący byli w posiadaniu spornych działek przed ich zakupieniem, skoro w akcie notarialnym - umowie sprzedaży stwierdzono, że nieruchomość została wydana w dniu podpisania aktu. Podniesiono również, że ustaleń o pracach polowych na spornych działkach dokonywanych przez nabywców, dokonano na podstawie oświadczeń pisemnych, bez przesłuchiwania we właściwym trybie, a oświadczenia te nie znalazły potwierdzenia w dokumentach.

5.2. W dniu (...) czerwca 2011 r. do organu odwoławczego wpłynęło również pismo zatytuowane "uzupełnienie skargi", w którym skarżąca powtórzyła argumentację, iż zaskarżona decyzja jest "tzw. nietaktem, ponieważ nie została wprowadzona do obrotu prawnego". Podniesiono, iż została skierowana do P. M. jako osoby nieuprawnionej.

6. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Odnosząc się natomiast do kwestii błędnego doręczenia zaskarżonej decyzji organ ten stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiło błędne ustalenie osoby reprezentującej Spółkę (dokument skierowano do byłego prezesa zarządu skarżącej - P. M.), jednakże w ocenie organu, mając na uwadze dokumentację sprawy, w tym złożoną do Sądu skargę przez obecnego prezesa zarządu skarżącej M. D. należało wyprowadzić wniosek i przyjąć, że strona zapoznała się z treścią dokumentu. Organ wskazał jednocześnie, że błędne doręczenie zaskarżonej decyzji w tym przypadku nie wywołało negatywnych skutków prawnych wobec strony postępowania, zatem w ocenie organu zasadnym jest uznanie, że przedstawiciel strony postępowania jest w posiadaniu wydanego rozstrzygnięcia w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie wskazane w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

7.1. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

7.2. Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, iż skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy procedury administracyjnej określonej Kodeksem postępowania administracyjnego, mającej w sprawie zastosowanie zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm. - dalej: "ustawa w.r.o.w. EFOGR") i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm. - dalej: "rozporządzenie z 20 lipca 2004 r."). Naruszenia te, zdaniem Sądu mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku ich uniknięcia, organy mogłyby podjąć inne rozstrzygnięcie.

7.3. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu nieprawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Stroną w postępowaniu jest (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, i do tej spółki, na jej adres wysłana była decyzja. Było to więc doręczenie stronie, o jakim mowa w art. 40 § 1 k.p.a. W sprawie nie był ustanowiony pełnomocnik strony. Doręczenie było zatem dokonane zgodnie z art. 45 w lokalu siedziby spółki, do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Skarżąca nie zarzucała, że P. M. nie był osobą uprawnioną do odbioru pism w lokalu spółki. Faktem jest, że oprócz nazwy i adresu wskazano; "reprezentant P. M.", co było zbędne, jednak pozostaje to bez wpływu na skuteczność doręczenia. Skarżąca nie kwestionowała, by pismo zostało doręczone, lub by wadliwość doręczenia wpływała na niemożność zapoznania się przez skarżącą z pismem w czasie pozwalającym na złożenie skargi.

7.4. Inne zarzuty podniesione w skardze okazały się co do zasady trafne o tyle, że słusznie wskazywano na wadliwość postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Sąd miał też na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ administracyjny stosujący prawo powinien w pierwszej kolejności ustalić obowiązujące w danej sprawie przepisy prawa, wywieść z nich normy prawne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, ustalić zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia i dokonać subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego do prawidłowo wyinterpretowanych norm prawnych. Błędy na którymkolwiek ze wskazanych etapów stosowania prawa mogą prowadzić do wydania decyzji wadliwej.

W przedmiotowej sprawie błędy zostały popełnione zarówno na etapie ustalenia obowiązujących norm prawa, jak i na etapie ustalania stanu faktycznego.

Już we wstępnej części decyzji pierwszoinstancyjnej, wskazując podstawy prawne jej wydania nie powołano żadnych przepisów prawa materialnego, a jedynie ogólne przepisy proceduralne określające tylko, że tego rodzaju rozstrzygnięcia są wydawane w formie decyzji administracyjnej (art. 5 ust. 2 ustawy w.r.o.w. EFOGR) przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (§ 11 ust. 1 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r.).

Tymczasem podstawowe warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowych określa przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r., zgodnie z którym:

1.

płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do:

1)

przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004);

2)

realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

3)

prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, z tym że rejestr ten w odniesieniu do zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją";

4)

w przypadku realizacji pakietu, o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 1 - realizacji tego pakietu na wszystkich działkach rolnych w gospodarstwie rolnym.

2. Za działalność rolniczą, o której mowa w ust. 1, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb.

3. Wymagania w zakresie prowadzenia działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE, określa załącznik nr 1a do rozporządzenia.

Zauważyć należy, że skarżąca w odniesieniu do spornych działek w M. zgłosiła pakiet P01a01 - półnaturalne łąki jednokośne wykaszanie ręczne.

Organ I instancji przyjął, że przepisy krajowe oraz unijne pozwalają na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej tylko jednemu rolnikowi użytkującemu dany grunt oraz realizującemu zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 1 marca 2009 r. do końca lutego 2010 r. Organ ten nie uzasadnił jednak bliżej, na czym oparł taką wykładnię prawa, wskazując jako jej źródła definicje "działki rolnej" i "trwałych użytków zielonych", zawarte w art. 2 pkt 1a i pkt 2 Rozporządzenia Komisji WE 796/2004. Organ odwoławczy zaś z treści art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE)

Nr 1257/1999 z 17 marca 1999 r. i § 13 ust. 2 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. wywiódł taki sam wniosek, że program rolnośrodowiskowy ma być prowadzony przez kolejnych 5 lat, skoro więc prowadzony jest od 1 marca 2005 r., to powinien trwać do końca lutego 2010 r. W ocenie Sądu, zastosowane wykładnie w obydwu przypadkach są błędne. Wprawdzie wykładnia dokonana przez organ drugiej instancji ma pewne logiczne podstawy, jednak sama literalna wykładnia logiczno-językowa jest tu niewystarczająca. Dla określenia realizacji programu rolnośrodowiskowego należy brać pod uwagę, jaki program działań rolnych ma być podjęty w ramach realizacji rocznego pełnego cyklu prac polowych koniecznych dla wykonania danego programu rolnośrodowiskowego. Jest faktem notoryjnym, że różne roczne cykle produkcji rolnej (działań rolnych) realizowane są w różnych okresach, które zwykle nie pokrywają się ani z rokiem kalendarzowym (od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku), ani też z okresem, np. od 1 marca do końca lutego roku kolejnego. Zadaniem organu jest ustalenie interpretacji prawa co do określenia zakresu realizacji przedmiotowego w sprawie rocznego programu rolnośrodowiskowego, z uwzględnieniem wymagań w zakresie prowadzenia działalności rolniczej, zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o jakiej mowa w § 2 ust. 3 i załączniku nr 1 a do rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. Dopiero takie wyczerpujące ustalenie treści obowiązków skarżącej powinno stać się punktem wyjścia do ustalania stanu faktycznego.

Tymczasem w sprawie organy poprzestały na przyjęciu, że nawet jeśli skarżąca wykonała prace polowe w lipcu 2009 r., to skoro wykonanie podobnych prac polowych w sierpniu zgłosili nabywcy spornych nieruchomości, to już samo to wyłącza przyjęcie, że skarżąca (która od 2005 r. realizowała program rolnośrodowiskowy) zrealizowała program rolnośrodowiskowy w 2009 r.

7.5. Przede wszystkim organy administracyjne powinny wyjaśnić, czy wobec realizowania programu w zakresie ekstensywnego utrzymania półdzikich łąk jednokośnych przy ręcznym wykaszaniu, wykonanie pokosu trawy w lipcu 2009 r. nie wyczerpywało realizacji programu środowiskowego na ten rok. Jeśli tak - powinny skoncentrować wyjaśnianie stanu faktycznego na tym, czy skarżąca wykonała ten program rolnośrodowiskowy w całości. Jeśli tak, to nawet wykonanie drugiego pokosu przez nowych nabywców w sierpniu tego samego roku należałoby uznać za zbędne i nie mające wpływu na przyznanie płatności skarżącej, o ile spełnione zostałyby inne warunki przyznania płatności określone w przepisach rozporządzenia z 20 lipca 2004 r.

7.6. Organy w zbieraniu i ocenie materiału dowodowego dopuściły się naruszeń przepisów postępowania - w szczególności art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naruszeniem wynikającego z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego było nieprzesłuchanie wskazywanych przez nabywców spornych nieruchomości osób mających rzekomo uczestniczyć w zlecanych przez nich pracach polowych w sierpniu 2009 r. w sytuacji, gdy treściom oświadczeń pisemnych tych osób przeczyły zeznania świadków zgłaszanych przez skarżącą, a oświadczenia pisemne tych osób nie znajdowały potwierdzenia w żadnych dokumentach zgłaszanych przez nabywców działek dotyczących, np. kosztów ponoszenia zakupu materiałów, paliw czy usług niezbędnych do wykonania prac polowych. Organy naruszyły też obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i przekroczyły zasady dopuszczalnej swobody organu w ocenie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), nie wyjaśniając sprzeczności miedzy twierdzeniami nabywców nieruchomości o wykonywaniu przez nich rzekomych prac polowych w sierpniu 2009 r. w sytuacji, gdy sprzeczne to było z treścią aktów notarialnych - umów sprzedaży przedmiotowych nieruchomości stwierdzających, że objęcie w posiadanie tych nieruchomości nastąpiło dopiero w dniu podpisania tych aktów, to jest (...) września 2009 r. Przekroczeniem dopuszczalnej swobody w ocenie materiału dowodowego było także danie wiary lakonicznym oświadczeniom pisemnym świadków zgłaszanych przez nabywców - to jest oświadczeniom K. P. i R. P., w sytuacji gdy pierwszy z nich oświadczył jedynie, że w dniach (...)-(...) sierpnia 2009 r. kosił na ciągniku łąki pod wsią M. (nie określił ile było tych łąk, na jakich działkach, zeznał o koszeniu ciągnikiem, w sytuacji, gdy łąki miały być koszone ręcznie), a drugi oświadczył jedynie, ze przewiózł J. P. ciągnik do M.

Organ odwoławczy nie dokonał też analizy materiału dowodowego w zakresie dotyczącym działek nr (...) i (...) przyjmując, tak jak organ pierwszej instancji, że działki te zostały po raz pierwszy zadeklarowane przez skarżącą do dopłat.

w 2009 r. Skarżąca w piśmie z (...) października 2009 r. wyjaśniła (załączając na poparcie wypisy z ewidencji gruntów i mapy ewidencyjne), że działka nr (...) uległa podziałowi na działki (...) i (...) (grunty po wodami powierzchniowymi), zaś działka nr (...) na działki nr (...) i (...) (grunty pod wodami powierzchniowymi). Organ nie ustosunkował się do tych wyjaśnień, czy są one prawdziwe i czy nie wynika z nich, że wnioskiem objęte są nadal te same działki, które tylko zmieniły numery ewidencyjne.

7.7. Reasumując Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ponownie prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu należy uwzględnić powyżej poczynione przez Sąd uwagi. Ustalenia faktyczne - jak wskazano powyżej - powinny być poprzedzone ustaleniem przez organy zakresu wymaganych prac, jakie powinny być wykonane w piątym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego rozpoczętego przez skarżącą w 2005 r. oraz określeniem innych warunków, jakie powinny być spełnione dla uzyskania płatności. Organy winny przy tym uwzględnić zaprezentowaną powyżej wykładnię przepisów prawa materialnego. Postępowanie dowodowe powinno być przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, z wykluczeniem wskazanych przez Sąd uchybień w dotychczasowym postępowaniu. Organy powinny przy tym pamiętać, iż uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Na podstawie zaś art. 135 p.p.s.a. należało wyeliminować z obrotu prawnego również decyzję pierwszoinstancyjną, która była wadliwa ze względu na wyżej omówione naruszenia prawa, a wzgląd na zasadę dwuinstancyjności i potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego niemal od początku nie pozwala na naprawienie uchybień wyłącznie w ramach postępowania odwoławczego.

O kosztach postępowania, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.