VIII SA/Wa 515/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2557089

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2018 r. VIII SA/Wa 515/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu P. Z. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 515/18 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) maja 2018 r. znak (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z 1 sierpnia 2018 r. (data złożenia formularza w biurze podawczym sądu) P. Z. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że nie posiada majątku, oszczędności i żadnego dochodu. Zobowiązania i stałe wydatki określił na kwotę (...) zł miesięcznie.

Pismem

z 2 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1)

złożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, lokat i innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji za ostatnie trzy miesiące;

2)

złożenie zeznania podatkowego za 2017 rok ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie;

3)

wyjaśnienie, czy skarżący jest osobą bezrobotną; 4) wyjaśnienie, jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają skarżącemu podjęcie pracy; 5) szczegółowe określenie z jakich źródeł wnioskodawca aktualnie czerpie środki utrzymania; 6) udokumentowanie wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie (rachunki za energię, gaz, itp.);

7)

wskazanie miejsca aktualnego zamieszkiwania i określenie zasad na jakich skarżący korzysta z lokalu mieszkalnego i ponosi z tego tytułu koszty.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył (pismo z 27 sierpnia 2018 r.), że nie może złożyć wszystkich dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji rodzinnej i materialnej.

Postanowieniem z 29 sierpnia 2018 r., referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pismem z 13 września 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł sprzeciw na ww. postanowienie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Stwierdzić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, publ. cbois). Podnieść trzeba, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony niezależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.

Podnieść należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Celem podjęcia działań wynikających z art. 255 p.p.s.a. jest możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy.

W świetle powyższych regulacji uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w formularzu o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał bowiem w istocie żadnej informacji dotyczącej sytuacji finansowej i materialnej skarżącego. Jednak pomimo wezwania skarżący nie udokumentował swojej sytuacji materialnej i dochodowej. Nie przedstawił bowiem żądnych danych dotyczących posiadanych rachunków bankowych, lokat i innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy. Ponadto wnioskodawca nie określił dochodów jakie uzyskał w 2017 r., jak również, czy posiada status osoby bezrobotnej. Pomimo wezwania nie określił także skąd czerpie środki na utrzymanie oraz zasad korzystania z lokalu mieszkalnego i jego utrzymania.

Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Skoro skarżący nie przedstawił rzetelnych, wiarygodnych okoliczności (i dokumentów) dotyczących jego sytuacji finansowej, to tym samym niemożliwym uczynił weryfikację swoich oświadczeń. W konsekwencji Sąd stwierdza, że referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Nie przedstawienie żądanych w dodatkowym wezwaniu dokumentów, uniemożliwiło dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów postępowania. Oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się skarżący. Podkreślenia wymaga fakt, że to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, iż zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.