Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1920099

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 22 czerwca 2012 r.
VIII SA/Wa 463/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Gminy M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi Gminy M. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) marca 2012 r. znak (...) w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2007 rok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z (...) maja 2012 r. (data nadania) Gmina M. (gmina, skarżąca) działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję Ministra Finansów w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2007 r. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała wysokość kapitału zakładowego - (...) zł, wartość środków trwałych - (...) zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu - (...) zł oraz wysokość środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych - w łącznej kwocie (...) zł. Uzasadniając złożony wniosek gmina podniosła, że jako jednostka samorządowa realizuje zadania o charakterze publicznym na rzecz mieszkańców, zarówno zlecone z mocy ustawy jak i własne z wielu dziedzin m.in. oświaty, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, gospodarki wodno - ściekowej, zbiórki odpadów komunalnych. Na realizację tych zadań gmina otrzymuje subwencje, dotacje z budżetu państwa oraz gromadzi własne dochody. Z uwagi na stale zwiększający się zakres zadań gminy i olbrzymie potrzeby zarówno w sferze społecznej jak i infrastrukturalnej wielkość budżetu nie pozwala na ich pełną realizację. Dochody gminy na 2012 r. zaplanowano w kwocie (...) zł, a wydatki w kwocie (...) zł. Deficyt w wysokości (...) zł ma być pokryty nadwyżką budżetową z lat ubiegłych oraz kredytem. Uiszczenie wpisu od skargi może pogłębić jej deficyt. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że posiada zadłużenie w wysokości (...) zł z tytułu kredytów i pożyczek, które w bieżącym roku wzrośnie do kwoty (...) zł z powodu realizowanych zadań inwestycyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Analizując wniosek w tym przedmiocie trzeba mieć na względzie z jednej strony sytuację finansową wnioskodawcy i jego możliwości płatnicze, z drugiej natomiast zasadność przeniesienia ciężaru kosztów postępowania na pozostałe podmioty i współobywateli w przypadku pozytywnego orzeczenia. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04).

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z analizy sytuacji finansowej jednostki wynika, że skarżąca posiada środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości ponad (...) mln zł i zaplanowane dochody na 2012 r. w wysokości (...) zł, deficyt budżetowy ustalono w wysokości (...) zł. Deficyt zostanie pokryty nadwyżką budżetową z lat ubiegłych i kredytem. Wydatki określono na kwotę (...) zł. Rada Gminy utworzyła rezerwę na pokrycie nieprzewidzianych wydatków - której wysokości skarżąca we wniesionym wniosku nie określiła. Tymczasem rezerwa ogólna charakteryzuje się tym, że może być przeznaczona w toku wykonywania budżetu na jakiekolwiek rodzaje wydatków budżetowych. Już choćby z tego powodu za możliwe należy uznać wygospodarowanie przez skarżącą środków na koszty sądowe. Istotnym jest, że uchwalając budżet na 2012 r. organ uchwałodawczy gminy posiadał wiedzę o toczącym się przed Ministrem Finansów postępowaniu w sprawie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej i powinien w związku z tym liczyć się z ewentualnymi kosztami postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie. Nie bez znaczenie pozostaje także fakt posiadania środków na rachunku bankowym.

Co istotne, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, zaś zgromadzenie środków wielokrotnie przekraczających wysokość wpisu sądowego wyklucza możliwość wypełnienia przesłanek warunkujących jego udzielenie (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07).

Podkreślić należy, iż koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych zobowiązań strony np. ustalonych dotacji z budżetu gminy dla jednostek nie należących do sektora finansów publicznych.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skarżąca nie wykazała, że zdobycie przez nią bądź przeznaczenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.