Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2509026

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 21 czerwca 2018 r.
VIII SA/Wa 372/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku U. K. i J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. K. i J. K. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2018 r., nr (...) w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej odmówić przyznania prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z 21 czerwca 2018 r. (data wpływu do Sądu) U. K. i J. K. (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Skarżący wskazali, że obydwoje prowadzą poradnię Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Skarżąca jest jedynym lekarzem w przychodni a skarżący zajmuje się wszystkimi sprawami związanymi z funkcjonowaniem firmy. Prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami w wieku (...) i (...) lat. Posiadają dom o powierzchni (...) m2 na działce (...) m2 oraz kolejna działkę o powierzchni (...) m2. Na dochód rodziny w wysokości (...) zł składają się dochód z działalności gospodarczej skarżących w wysokości łącznej (...) zł oraz renta socjalna syna w wysokości (...) zł. Skarżący posiadają oszczędności w kwocie (...) zł. Jako wydatki skarżący wskazali: prąd (...) zł/miesięcznie i woda (...) zł/miesięcznie.

Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.

Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24 września 1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04).

Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ww. ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt. OZ 862/04).

Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem, zatem przytoczone we wniosku okoliczności, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.

Skarżący tymczasem posiadają oszczędności w kwocie ((...) zł) tj. wielokrotnie przekraczającej ustalony wpis od skargi ((...) zł). Oznacza to, że po zaspokojeniu niezbędnych i pełnych kosztów utrzymania rodziny pozostają im wolne środki. Dysponowanie oszczędnościami, co do zasady powoduje, że brak jest podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego.

W takim stanie rzeczy przyjąć należy, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżących pozwala na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy.

Z powołanych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.