Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 24 sierpnia 2007 r.
VIII SA/Wa 364/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński.

Sędziowie WSA: Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Asesor Artur Kot.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...)marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie stypendium szkolnego

1)

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia (...) grudnia 2006 r. nr (...);

2)

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

3)

przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J.A. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w R. przy ulicy (...), kwotę (...) ((...)) złotych oraz kwotę (...) ((...)) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) grudnia 2006 r., nr (...)Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 90b ust. 1, art. 90d ust. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, art. 90m ust. 1, art. 90n ust. 1, art. 90 o ust. 1,2,3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej jako ustawa o systemie oświaty, Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów (załącznik do Uchwały nr 791/2006 Rady Miejskiej z dnia 27 marca 2006 r.), Zarządzenia Nr 230/2006 z dnia 10 listopada 2006 r. oraz na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta R. nr (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r., po rozpatrzeniu wniosku J.F. o ustalenie prawa do otrzymania pomocy materialnej dla ucznia L.F. orzekł o odmowie przyznania L.F. pomocy materialnej.

U uzasadnieniu organ podniósł, iż brak jest przesłanek do otrzymania pomocy materialnej, gdyż wniosek został złożony po terminie.

W dniu (...) stycznia 2007 r. odwołanie od powyższej decyzji złożyła J.F., podając, iż w okresie, gdy należało składać dokumenty dotyczące przyznania pomocy materialnej stan jej zdrowia nie pozwalał na ich złożenie. Nadto odwołująca podała, iż jej mąż został zwolniony z pracy i jest na zasiłku.

Decyzją z dnia (...) marca 2007 r., nr (...)Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a., po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 90n ust. 6 ustawy o systemie oświaty wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, zaś wniosek o przyznanie stypendium szkolnego dla L.F. za okres od 1 września 2006 r. do 30 czerwca 2007 r. został złożony dnia (...) września 2006 r. Zdaniem organu termin ten ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy, w związku z czym, jeżeli wniosek nie zostanie złożony w przepisanym terminie uprawniony traci prawo do wnioskowania o przyznanie stypendium szkolnego.

Organ wskazał również, iż art. 90n ust. 7 dopuszcza możliwość rozpatrzenia odwołania wniesionego po terminie w uzasadnionych przypadkach, zaś przypadki takie wskazuje przykładowo § 13 pkt 4 regulaminu udzielania pomocy materialnej dla uczniów i są to pobyt w szpitalu, nagła utrata dochodu, pożar. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie przypadki takie nie zachodzą, gdyż pomimo tego, że wnioskodawczyni leczy się od dłuższego czasu i jest częściowo niezdolna do pracy brak jest dowodów, iż przebywała w szpitalu w okresie od (...) sierpnia 2006 r. do (...) września 2006 r.

Nadto organ wyjaśnił, iż wnioskodawczyni złożyła trzy wnioski o stypendia dla swoich dzieci, zaś w chwili składania wniosków córka P.F. była już pełnoletnia, a więc zgodnie z art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty mogła złożyć wniosek samodzielnie, jak również mogła doręczyć do szkół rodzeństwa wnioski podpisane przez matkę.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J.F. wnosząc o przyznanie stypendium szkolnego dla dzieci P.F., D.F. i L.F. Skarżąca podniosła, iż niezłożenie wniosków w ustawowym terminie zostało spowodowane wprowadzeniem jej w błąd przez sekretarkę Publicznego Gimnazjum nr (...) w R., która nieprawidłowo wyliczyła średnią dochodów jej rodziny, przez co nie przyjęła dokumentów w ustawowym terminie. Przeliczając kwotę jeszcze raz skarżąca zauważyła, iż zarobki nie przekroczyły wymaganej kwoty. Zdarzenie to miało miejsce w ostatnim dniu składania wniosków - (...) września 2006 r. w piątek, natomiast mając prawidłowe obliczenie (...) września 2006 r. (poniedziałek) skarżąca złożyła wszystkie wnioski jej dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są: zasada praworządności określona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a., która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy.

Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, czyli obowiązku wynikającego z art. 77 k.p.a., jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją.

Zgodnie z art. 90n ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity z 2004 r., Dz. U. 256, poz. 2572 ze zm.) wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego. W uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie wymienionego wyżej terminu - ust. 7 art. 90n. Oznacza to, że możliwość przyznania stypendium na podstawie wniosku złożonego po terminie leży w sferze uznania administracyjnego. Jednakże organ ma obowiązek uzasadnić swoją decyzję w tym przedmiocie w sposób wyczerpujący i przekonujący.

J.F. wyjaśniając przyczyny złożenia wniosku po terminie podniosła przede wszystkim fakt, iż stawiając się w szkole (...) września 2006 r. została wprowadzona w błąd przez pracownika szkoły, który wyliczając wysokość jej dochodów stwierdził, że przy takich dochodach stypendium nie przysługuje. Organy obu instancji nie zweryfikowały w żaden sposób tej okoliczności, nie odniosły się do niej również w uzasadnieniach swych decyzji. Wyjaśnienie tej okoliczności przy uwzględnieniu sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącej - jej niepełnosprawności związanej z (...) i (...)i związaną z nią niezdolnością do pracy, przy konieczności sprawowania pieczy nad trójką dzieci w tym dzieckiem niepełnosprawnym z zespołem (...) w stosunku do którego orzeczono o indywidualnym toku nauczania i problemami ze sprawowaniem władzy rodzicielskiej (w sądzie powszechnym miała miejsce sprawa o jej ograniczenie) umożliwi ocenę czy przypadek ten uznać należy za uzasadniony. Marginesowo podnieść należy, iż argument podniesiony przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że skarżąca mogła wyręczyć się przy składaniu wniosków do szkół swoją pełnoletnią już wówczas córką P. - nie może się ostać bowiem zarówno w dacie składania wniosków jak i rozstrzygania przez organ, P.F. urodzona w dniu (...) lipca 1989 r. była małoletnia.

Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu - określonego wyznaczonym stronie terminem - złożenia powyższego oświadczenia. W aktach sprawy niniejszej brak jest końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, co uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowania naruszył obowiązek wynikający z art. 10 § 1 k.p.a.

Artykuł 10 § 3 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek utrwalenia w aktach sprawy, w formie adnotacji, przyczyn odstąpienia od zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. W adnotacji organ obowiązany jest wskazać okoliczności faktyczne, które przyjął jako podstawę uzasadniającą odstępstwo oraz na podstawie jakich dowodów ustalił ich wystąpienie. Obowiązek sporządzenia takiej adnotacji nie zwalnia jednak organu prowadzącego postępowanie od obowiązku ujawnienia w uzasadnieniu decyzji okoliczności, ze względu na które podjął on tę decyzję z naruszeniem zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. W aktach sprawy niniejszej brak jest takiej adnotacji.

Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony - art. 147 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim uzupełnić zebrany w sprawie materiał dowodowy poprzez przesłuchanie pracownika szkoły wskazanego przez skarżącą, ewentualnie przeprowadzić inne dowody które pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy istnieją przesłanki do uznania że złożenie wniosku po terminie określonym w art. 90n ust. 6 ustawy o systemie oświaty było uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200, 205 § 2 u.p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 123, poz. 1058 ze zm.).