Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3036415

Wyrok
Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie
z dnia 28 maja 2020 r.
VII U 3079/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Agnieszka Stachurska.

Sentencja

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2020 r. w Warszawie sprawy D. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o przeliczenie emerytury na skutek odwołania D. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 29 kwietnia 2019 r., znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje D. R. prawo do obliczenia wysokości emerytury bez odliczania kwot pobranych emerytur na podstawie art. 25 ustęp 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Uzasadnienie faktyczne

D. R. w dniu 30 maja 2019 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 29 kwietnia 2019 r., znak: (...) odmawiającej uchylenia decyzji z dnia 5 marca 2013 r., a zarazem stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa.

Uzasadniając swe stanowisko ubezpieczona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., wydany w sprawie o sygn. akt P 20/16, którego naruszenie zarzuciła organowi rentowego. Ponadto podkreśliła, że w zaskarżonej decyzji organ rentowy powołał się na upływ 5 lat od doręczenia decyzji w sprawie przyznanej emerytury, przy czym nie wskazał konkretnej daty doręczenia tej decyzji (odwołanie z dnia 29 maja 2019 r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie z dnia 25 czerwca 2019 r. wniósł o oddalenie odwołania, a uzasadniając swe stanowisko powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została ona wydana, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. Wówczas na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. należy stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa i wskazać, z jakich przyczyn jej nie uchylono. W rozpatrywanej sprawie ZUS, powołując się na wymienione przepisy, uznał że nie było możliwe uchylenie decyzji, ponieważ od dnia jej doręczenia ubezpieczonej, upłynął pięcioletni termin (odpowiedź na odwołanie z dnia 25 czerwca 2019 r., k. 4 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

D. R., urodzona w dniu (...), na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 5 lutego 2008 r., znak: E (...), uzyskała prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 31 stycznia 2008 r. Świadczenie było waloryzowane i przeliczane (decyzja z dnia 5 lutego 2008 r., k. 17 akt ZUS; decyzja z dnia 12 marca 2008 r., k. 24 akt ZUS; decyzja z dnia 16 marca 2009 r., k. 25 akt ZUS; decyzja z dnia 15 marca 2010., k. 26 akt ZUS; decyzja z dnia 15 marca 2011 r., k. 27 akt ZUS).

W dniu 4 marca 2013 r. ubezpieczona złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W. P. wniosek o emeryturę. Po jego rozpoznaniu organ rentowy decyzją z dnia 5 marca 2013 r., znak: (...) przyznał prawo do emerytury od dnia 28 lutego 2013 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Na podstawie art. 25 ust. 1b tej ustawy podstawa obliczenia świadczenia została pomniejszona o sumę kwot pobranych emerytur w obniżonym wieku w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Obliczona przez organ rentowy wysokość emerytury wyniosła 1.308,85 zł, a jej wypłata została zawieszona, ponieważ okazała się być świadczeniem mniej korzystnym (wniosek o emeryturę, k. 1 - 3 akt ZUS, decyzja z dnia 5 marca 2013 r., k. 61-62 akt ZUS).

W związku z kolejnym wnioskiem ubezpieczonej, decyzją z dnia 23 lipca 2015 r. organ rentowy dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury (decyzja z dnia 23 lipca 2014 r., akta ZUS).

W dniu 23 kwietnia 2019 r., w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 6 marca 2019 r., D. R. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniosek o przeliczenie emerytury (wniosek z dnia 23 kwietnia 2019 r., akta ZUS).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2019 r. wznowił postępowanie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie emerytury przyznanej decyzją z dnia 5 marca 2013 r. Następnie w tym samym dniu, tj. 29 kwietnia 2019 r., wydał decyzję znak: (...), w której odmówił uchylenia decyzji z dnia 5 marca 2013 r., stwierdzając zarazem jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z treścią art. 146 k.p.a. uchylenie decyzji nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takim przypadku na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których decyzji nie uchylił (postanowienie z dnia 29 kwietnia 2019 r., decyzja ZUS z dnia 29 kwietnia 2019 r., akta ZUS).

Powyższy stan faktyczny, który nie był sporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, których wiarygodność nie budziła wątpliwości.

Uzasadnienie prawne

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Rozpoznanie sprawy w rozpatrywanym przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość daje art. 1481 § 1 k.p.c. (Dz. U. z 2020 r. poz. 288 z późn. zm.), który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne, a zatem nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dowodów. Spór dotyczył jedynie prawa. Ponadto strony nie wniosły o przeprowadzenie rozprawy. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, na wstępie należy przypomnieć, że spór w przedmiotowej sprawie powstał w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny w dniu 6 marca 2019 r. wydał wyrok w sprawie o sygn. P 20/16, w którym orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych w (...) r., które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy.

Konsekwencją każdego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, wynikającą z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jest to, że takie orzeczenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 53), zwana dalej ustawą emerytalną, nie zawiera odpowiedniej regulacji określającej wprost zasady i tryb postępowania w omawianym przypadku. Jednak orzeczenie, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji, stanowi samodzielną i szczególną podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe (art. 4011 k.p.c. i art. 540 § 2 k.p.k.), jak i administracyjne (art. 145a k.p.a.).

W rozpatrywanym przypadku wobec faktu, że w dniu 6 marca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wymienione wcześniej orzeczenie, a ubezpieczona w terminie wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania, organ rentowy, stosując powołany art. 145a k.p.a. w związku z art. 149 § 1 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie emerytury przyznanej decyzją z dnia 5 marca 2013 r. Tego rodzaju postanowienie wznawiające postępowanie - w myśl art. 149 § 2 k.p.a. - stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Rodzaj rozstrzygnięć co do istoty, jakie mogą być wydane, określa natomiast art. 151 k.p.a., który w § 1 przewiduje, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2. uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Mimo, że zacytowany przepis odwołuje się m.in. do art. 145a § 1 k.p.a. i przewiduje możliwość żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, to art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje, że uchylenie decyzji z tej przyczyny nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Właśnie na ten przepis powołał się organ rentowy odmawiając uchylenia decyzji z dnia 5 marca 2013 r. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie można było jednak przyjąć, że organ rentowy skutecznie doręczył ubezpieczonej ww. decyzję w terminie 6 dni, następujących po dniu nadania przesyłki, jak wskazał w piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2020 r. (k. 302 a.s.). Co prawda nie budziło wątpliwości, że adres D. R., na który kierowana była korespondencja organu rentowego był prawidłowy, nie oznacza to jednak, że ubezpieczona w terminie hipotetycznie tylko przyjętym przez ZUS, przesyłkę odebrała. P. została wysłana do ubezpieczonej listem zwykłym i Sąd nie neguje stanowiska Zakładu, że taka forma nie naruszyła obowiązujących przepisów. Zgodnie z brzmieniem art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266) Zakład może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym. Jednak w takim przypadku, w razie sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma lub decyzji, o których mowa w ust. 1, spoczywa na Zakładzie (art. 71a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Inaczej mówiąc, przesyłanie przez Zakład korespondencji listem zwykłym powoduje, że to Zakład, a nie osoba, do której przesyłka jest kierowana, winien jednoznacznie wykazać, w jakiej dacie decyzja została doręczona. Okoliczność, że przepis art. 71a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umożliwia doręczenia decyzji listem zwykłym, nie zwalnia więc organu rentowego z dowodzenia faktu skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej. Nie można zatem obciążać ubezpieczonej ciężarem dowodu wykazywania, że decyzja nie została jej doręczona, a może i więcej. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. (III AUa 461/19, Lex nr 2923459), nawet jeżeli decyzja o przyznaniu emerytury w wieku powszechnym została doręczona, to rolą organu rentowego jest wskazanie w jakiej dacie to nastąpiło, przy czym nie jest wystarczające jedynie domniemanie faktyczne daty doręczenia. Fakt, że ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie emerytury w związku z uzyskaniem powszechnego wieku emerytalnego, a następnie kontynuowała pobieranie emerytury, nie prowadzi do domniemania faktycznego skutecznego doręczenia decyzji administracyjnej w określonej dacie. Ubezpieczona mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wystarczające było zweryfikowanie przez organ rentowy wysokości świadczenia emerytalnego, w związku z czym było ono dalej wypłacane.

W przedmiotowej sprawie organ rentowy przedstawił jedynie dowód pośredni wskazujący na datę wysłania zaskarżonej decyzji, nie zdołał zaś dowieść, czy ta decyzja faktycznie została nadana oraz kiedy została doręczona. Natomiast fikcja doręczenia po 6 dniach od daty nadania, na którą powołał się Zakład w toku postępowania, nie wynika z obowiązujących przepisów. Wprawdzie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r. poz. 545) przewiduje wskaźniki czasu przebiegu przesyłek w obrocie krajowym, w tym wspomniane 6 dni, ale te wskaźniki nie są równoznaczne z domniemaniem, a tym bardziej z pewnością doręczenia przesyłki w określonej dacie, która w każdym konkretnym przypadku może być inna. W art. 146 k.p.a., który wskazuje na termin pięcioletni chodzi zaś o tę konkretną datę doręczenia indywidualnemu adresatowi, a nie o wskaźnik doręczenia przesyłki przewidziany jako zakładany, a niekoniecznie rzeczywisty.

Zdaniem Sądu, dla możliwości przyjęcia upływu pięcioletniego terminu bez znaczenia pozostaje również okoliczność złożenia przez D. R. w dniu 28 maja 2015 r. wniosku o przeliczenie świadczenia emerytalnego, jak i wysłanie do ubezpieczonej, wraz z decyzją z dnia 5 marca 2013 r., legitymacji emeryta, która nie została zwrócona. Wskazane okoliczności nie dowodzą ani tego, że ubezpieczona decyzję o przyznaniu emerytury powszechnej odebrała, a tym bardziej, że nastąpiło to w takiej dacie, że termin pięcioletni upłynął.

Podsumowując, z uwagi brak dowodu doręczenia decyzji z dnia 5 marca 2013 r. i twierdzenia ubezpieczonej w tym zakresie, nie sposób ustalić kiedy do doręczenia doszło. Tym samym brak podstaw, by przyjąć, że upłynął pięcioletni termin, o którym mowa w treści art. 146 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy zachodziły podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Skoro organ rentowy mimo, że był zobligowany uchylić decyzję z dnia 5 marca 2013 r. i wydać nową z równoczesnym przyznaniem stosownego wyrównania za cały okres, w którym obliczano emeryturę z pomniejszaniem jej wysokości o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur przyznanych przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, a tego nie uczynił, to Sąd na podstawie art. 47714 § 2 k.p.c., zmienił decyzję, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami organu rentowego doręczyć (...)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.