VII SA/Wa 682/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2590906

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. VII SA/Wa 682/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 kwietnia 2018 r. po rozpoznaniu wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. R. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów postanawia: odmówić H. R. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek H. R. na wypełnionym formularzu PPF w którym zakreśliła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z renty w wysokości 1372,19 zł miesięcznie. Wskazała, że posiada dom o pow. ok.70 m2 oraz nieruchomości rolne w stosunku do których prowadzone jest postępowanie spadkowe w Sądzie. Poza tym oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wyszczególniła miesięcznie ponoszone wydatki tj. opłatę za energię 50 zł, opłatę za telefon 46 zł, odpady stałe, płynne 140 zł, zakup butli z gazem 50 zł, lekarstwa 200 zł, zakup żywności 650 zł i inne wydatki (środki czystości, żywność dla zwierząt, itp.) - 200 zł. We wniosku wnioskodawczyni nie zawarła uzasadnienia oraz nie wypełniła, bądź nie zakreśliła wszystkich rubryk (min. dotyczących stanu rodzinnego).

Uzasadnienie prawne

W sprawie zważono, co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).

Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.

Biorąc pod uwagę sytuację finansową i rodzinną wnioskodawczyni przedstawioną w niniejszej sprawie, uznano, że nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Przy czym przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawczyni wzięto pod uwagę dane zawarte w innych sprawach wnioskodawczyni prowadzonych przez tutejszym Sądem (VII SA/Wa 2689/17, VII SA/Wa 2417/17).

Wskazać należy, że wnioskodawczyni wprawdzie podaje, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z dziećmi i prowadzi je samodzielnie. Jednak pod wskazanym adresem gdzie zamieszkuje, mieszka również syn K. R. oraz córka A. K. z mężem i dwójką dzieci.

Wobec tego wskazać należy, że choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257 z późn. zm.) nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego", to w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek (w:) Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory (pod. red. R. Mikosza), Warszawa 2008 r., s. 154). Innymi słowy "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko - jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków.

Jak wynika z materiałów sprawy oraz wskazanych wyżej spraw razem z wnioskodawczynią pod tym samym adresem zamieszkuje syn K. R. oraz córka A. K. Wspólnie ponoszą koszty opłat związanych z utrzymaniem i użytkowaniem budynków istniejących na działce. Według wyjaśnień wnioskodawczyni koszty dzielone są na nich na bieżąco każdego miesiąca.

Z powyższego wynika zatem, że zarówno syn jak i córka współkształtują sytuację finansową wnioskodawczyni. Zauważyć należy, że w przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX 1296829). Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 104/13, LEX nr 1299412). Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Za takim stanowiskiem przemawia również regulacja zawarta w art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.), który stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. To oznacza, że możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawczyni w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych.

Ponadto wskazać należy, iż ze sprawy o sygn. VII SA/Wa 1340/17 w której syn wnioskodawczyni wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą z której uzyskuje dochody. Powyższe zatem nie wskazuje aby syn nie był w stanie wspomóc matkę w poniesieniu kosztów niniejszego postępowania.

Dodatkowo zauważyć trzeba, iż w przedmiotowej sprawie oraz w innych toczących się przed WSA w Warszawie m.in. VII SA/Wa 2691/17, VII SA/Wa 2690/17 wynika, że w toku postępowania administracyjnego przed organem odwoławczym wnioskodawczyni reprezentowana była przez radcę prawnego z wyboru. Świadczy to o tym, że z uzyskiwanych dochodów bądź przy pomocy dzieci była ona w stanie ponieść koszty jego ustanowienia.

Mając na uwadze powyższe wnioskodawczyni nie wykazała dostatecznie, że jej sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.