Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3100351

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 września 2020 r.
VII SA/Wa 37/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.).

Sędziowie WSA: Marta Kołtun-Kulik, Grzegorz Rudnicki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2019 r. znak (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) listopada 2019 r. Minister Finansów działając na na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej k.p.a., oraz art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Pani A. M. od decyzji Wojewody (...) z dnia (...).09.2019 r., znak (...) odmawiającej umorzenia należności w łącznej kwocie 255.000,00 zł z tytuły opłat legalizacyjnych, ustalonych postanowieniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) nr (...) i (...) z dnia (...) lutego 2019 r. oraz nr (...) z dnia (...) czerwca 2019 r. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu (...) marca 2019 r. do (...) Urzędu Wojewódzkiego w (...) wpłynęło podanie Pani A. M. z dnia (...) marca 2019 r., którym zwróciła się ona z prośbą o umorzenie opłat legalizacyjnych w łącznej kwocie 250.000,00 zł, ustalonych postanowieniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) Nr (...) i (...) z dnia (...) lutego 2019 r. z tytułu samowolnie wybudowanych dwóch wiat o konstrukcji stalowej dla 8 samochodów osobowych każda. Zobowiązana uzasadniła wniosek faktem, że w jej ocenie, ww. opłaty legalizacyjne są nieadekwatne do stopnia naruszenia prawa budowlanego oraz tym, że jej sytuacja materialna i finansowa uniemożliwia wywiązanie się z obowiązku uiszczenia omawianych należności. Pani A. M. wskazywała ponadto, że jest matką samotnie wychowującą dziecko, które jest alergikiem i wymaga opieki specjalisty oraz nakładów na leczenie. Dodatkowo oświadczyła, że na terenie nieruchomości, na której znajdują się omawiane wiaty nie jest prowadzona działalność gospodarcza. W dniu (...) lipca 2019 r. do (...) Urzędu Wojewódzkiego w (...) wpłynęło pismo Pani A. M. z dnia (...) lipca 2019 r., którym zobowiązana rozszerzyła swój wcześniejszy wniosek o żądanie umorzenia opłaty legalizacyjnej w kwocie 5.000,00 zł, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) Nr (...) z dnia (...) czerwca 2019 r. z tytułu samowolnie wybudowanego garażu dwustanowiskowego. Strona powtórzyła argumenty, zawarte w poprzednim wniosku wskazując dodatkowo, że przedmiotowa samowola powstała w 2003 r., tj. przed nabyciem przez nią nieruchomości w 2006 r.

Decyzją z dnia (...).09.2019 r., znak (...) Wojewoda (...) odmówił umorzenia należności w łącznej kwocie 255.000,00 zł z tytuły opłat legalizacyjnych, ustalonych postanowieniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) nr (...) i (...) z dnia (...) lutego 2019 r. oraz nr (...) z dnia (...) czerwca 2019 r.

Pismem z dnia (...) października 2019 r. Pani A. M. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody (...) z dnia (...).09.2019 r., znak (...). Skarżąca nie sformułowała zarzutów w stosunku do skarżonej decyzji, jak również nie zawarła wniosków jej dotyczących, zawierając w odwołaniu argumentację mającą uzasadniać ważny interes podatnika i interes publiczny Rozpoznając odwołanie organ II instancji na wstępie wskazał, że zgodnie z art. 49c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.).

Opłata legalizacyjna służy zalegalizowaniu samowoli budowlanej. Istotą legalizacji samowoli budowlanej jest możliwość doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującym prawem bez konieczności orzekania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Zatem opłata legalizacyjna nie jest karą administracyjną, tylko środkiem służącym do przywrócenia porządku prawnego wynikającego z prawa budowlanego, czyli jest koniecznym środkiem do zalegalizowania budowy.

Na podstawie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może m.in. rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej. Udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi wyjątek od zasady ponoszenia należności w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie. Ta forma wsparcia inwestora jest incydentalnym wyrazem pomocy państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W związku z tym, wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku obowiązkiem ustalenia sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Co więcej, decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu administracji publicznej (organ może udzielić ulgi, ale nie ma obowiązku jej udzielenia).

Stosownie do regulacji zawartej w art. 67a § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, organ, rozpatrując wniosek strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, zobowiązany jest do przeanalizowania występowania w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Powołany przepis uzależnia możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi od zaistnienia tychże przesłanek. Przepis ustawy nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika (strony) i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organy administracji publicznej. Każdorazowo zatem w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną organ zobowiązany jest do indywidualnego rozpatrzenia i ustalenia, czym jest ważny interes publiczny oraz interes strony. Jak wspomniano wyżej, instytucja udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, niemniej jednak, pojęcia ważnego interesu strony nie można ograniczać tylko do sytuacji nadzwyczajnych i uwzględnić również należy normalną sytuację ekonomiczną. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową. Dane te muszą obejmować informacje dotyczące majątku Stron, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów i realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, a także skutków jakie dla Stron i podmiotów od niej zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty.

Dalej organ wskazał, że Pani A.M. prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe - z małoletnim synem. Wnioskodawczyni jest zatrudniona na umowę o pracę w Urzędzie Miasta (...). Średni dochód netto, z ostatnich 6 miesięcy, wyniósł 15.648,10 zł. Według przedłożonych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) Wnioskodawczym w roku podatkowym 2017 osiągnęła dochód w wysokości 42.413,08 zł, a w roku podatkowym 2018 w wysokości 43.928,60 zł. Pani A. M., w związku z samotnym wychowywaniem dziecka, nie otrzymuje dodatkowych świadczeń pieniężnych w postaci alimentów, ani świadczenia wychowawczego (500+). Wnioskodawczyni wyjaśniła, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego oraz koszty leczenia i zakupu leków pochłaniają w całości jej dochody miesięczne.

Zobowiązana nie posiada zobowiązań z tytułu pożyczek i kredytów. Majątek wnioskodawczym, zgodnie z oświadczeniem, stanowi dom z działką w którym mieszka wraz z synem. Nie posiada również oszczędności, w tym środków na rachunkach i lokatach bankowych. Minister Finansów rozpatrując przedmiotową sprawę zważył, co następuje.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Finansów dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Wnioskodawcy, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. Analiza powyższa uzasadnia, zdaniem organu pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej Pani A. M.znalazła się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Pomimo podnoszonych przez Stronę trudności związanych z realizacją nałożonego zobowiązania należy zauważyć, iż dochody uzyskiwane ze stosunku pracy pozwalają Wnioskodawczym na zaspokojenie potrzeb jej gospodarstwa domowego. W powyższym kontekście, sytuacja ta nie zagraża egzystencji Skarżącej oraz jej bliskich. Podkreślono, iż w chwili obecnej dochody Wnioskodawczyni kształtują się na stabilnym poziomie. Strona nie wykazała żadnych długów z tytułu pożyczek lub kredytów.

W ocenie Ministra Finansów za umorzeniem omawianych opłat legalizacyjnych w całości lub w części nie przemawia fakt, że ich wysokość znacząco przewyższa dochody Zobowiązanej. Przede wszystkim wskazano na fakt, iż wiaty oraz garaż, których dotyczą przedmiotowe opłaty, nie służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb Wnioskodawczym. Nie sposób więc uznać, że umorzenie należności podyktowane jest przesłanką ważnego interesu podatnika. Podkreślono również, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a przywilejem. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej ma charakter dobrowolny, więc inwestor może alternatywnie dokonać rozbiórki samowoli budowlanej. W ocenie Ministra w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie doprowadzi do konieczności korzystania przez Panią A. M. ze świadczeń z pomocy społecznej. Takich skutków nie wywoła również, w opinii organu, wykonanie nakazu rozbiórki, orzeczonego w przypadku braku zapłaty przedmiotowych opłat legalizacyjnych. Koszt rozbiórki nie powinien być bowiem duży w sytuacji, gdy sama strona wskazuje, że wiaty, za które ustalono opłaty legalizacyjne w kwotach po 125.000,00 zł każda, to lekka konstrukcja stalowa przykryta blachą falistą.

Jak wspomniano wyżej, decyzję w przedmiocie zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organy podatkowe podejmują w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej daje podstawę do stwierdzenia, że do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia dochodzi po ustaleniu, iż w sprawie zaistniała przesłanka w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ podatkowy nie ma w tym zakresie możliwości wyboru konsekwencji prawnych i nie może przyznać wnioskowanej ulgi w spłacie podatku. Natomiast wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek, choć pozwala organowi podatkowemu na zastosowanie tej ulgi, to jednak do tego nie zobowiązuje. W tym przypadku organ podatkowy powinien najpierw wyważyć interes jednostki i interes majątkowy Skarbu Państwa lub gminy. Zasadą konstytucyjną jest bowiem obowiązek każdego obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 18/14). W analizowanej sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika oraz ważnego interesu publicznego nie uzasadniają umorzenia w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Zauważono, że ulga w postaci umorzenia zobowiązania publicznoprawnego, jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej, zawartych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. Nie bez znaczenia, przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest to, iż przesłanka ta zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Akta postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wskazują, iż ustalenie opłaty legalizacyjnej nie było związane z sytuacją nadzwyczajną. Należy przy tym zauważyć, iż przepisy regulujące proces budowlany obligowały Stronę do wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Naruszając prawo w powyższym zakresie Wnioskodawca musiał liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych. W związku z powyższym wykonane prace uznano za naruszenie przepisów ustawy Prawo budowlane i nałożono opłatę legalizacyjną. Kontynuując, w ocenie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju, ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Podnoszona przez Stronę trudna sytuacja związana z opieką nad rodzicami nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju uznał, iż sytuacja życiowa i problemy finansowe, z którymi styka się ww. rodzina są istotne z punktu widzenia Strony, jednakże nie mogą być utożsamiane z ważnym interesem podatnika, gdyż prowadziłoby to wynaturzenia instytucji umorzenia należności (podobnie wyrok z dnia 9 kwietnia 2010 r. WSA w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 707/09, LEX nr 584655). Pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach podatkowych (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK1000/09, LEX nr 746048). Występująca w przedmiotowej sprawie przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód Państwa. Należy zauważyć, że rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem Strony w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku zapłaty. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem Wnioskodawcy przywilejem umorzenia w całości lub w części zobowiązania z tytułu ustalonej opłaty legalizacyjnej.

Sumując powyższe, Minister Finansów po analizie sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej Strony uznał, że ważny interes podatnika oraz ważny interes społeczny nie uzasadniają umorzenia w całości i w części opłat legalizacyjnej ustalonych postanowieniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) nr (...) i (...) z dnia (...) lutego 2019 r. oraz nr (...) z dnia (...) czerwca 2019 r. - podzielając w tym zakresie stanowisko organu I instancji.

Minister Finansów rozpoznając na nowo sprawę objętą zaskarżonym rozstrzygnięciem nie dopatrzył się w decyzji Wojewody (...) wad umożliwiających jej uchylenie, a także argumentów przemawiających za jej zmianą. Minister Finansów oceniając decyzję organu I instancji w powyższym kontekście stwierdził, iż organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez szczegółowe zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Strony. Okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji w jakiej znalazła się Pani A. M. zostały ustalone przy udziale Wnioskodawczyni w oparciu o oświadczenia Strony, przedłożone przez Stronę dokumenty a także dokumenty urzędowe, jak również w dużej mierze były wynikiem aktywności organu I instancji, prowadzącego postępowanie administracyjne w taki sposób aby zgromadzić najobszerniejszy materiał dowodowy. W realiach analizowanej sprawy Wojewoda (...), po zebraniu wyczerpującego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej Pani A. M., dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty, zaś ocena ta posiada uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Ministra Finansów, przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" ocenione zostały przez organ I instancji wyczerpująco oraz w sposób prawidłowy.

Skargę na tę decyzję złożyła A. M. Wskazała, że organ I jak i II instancji administracyjnej niewystarczająco przeanalizował przedstawione przez nią dowody w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.".

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.

Przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Ministra Finansów w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.

Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia, stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.) do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Jak wynika z treści ww. przepisu, decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, to znaczy, że pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Decyzję w tym zakresie winna poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku.

Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu, której zadaniem jest ustalenie, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji oraz czy organ nie przekroczył granic uznania, w tym czy odpowiednio uzasadnił swoje stanowisko.

Kontrola decyzji uznaniowej wymaga zatem sprawdzenia, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz dostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego pod kątem przesłanek do umorzenia bądź rozłożenia na raty należności. Sąd kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek do wydania decyzji uznaniowej oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy ocena jest swobodna a nie dowolna.

Istotą uznania administracyjnego jest to, że ustawodawca wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone, przerzuca na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią, zależną od poczynionych ustaleń i konkretnych okoliczności sprawy. W konsekwencji organ zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie - w tym konkretnym przypadku - do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku o umorzenie należności. Stosownie bowiem do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania, organy administracji publicznej, stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji państwowej, jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Za "ważny interes podatnika" uznaje się sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku.

W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala więc czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, uzasadniającej odstąpienie od obowiązku wyegzekwowania obciążającej go należności. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, a nie tylko spowodowały pewne trudności, nie jest on w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. "Publiczny" to bowiem dotyczący ogółu ludzi i służący ogółowi, dostępny dla wszystkich, związany z jakimś urzędem, jakąś instytucją: ogólny, powszechny, społeczny, nieprywatny (Słownik języka polskiego pod. red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 1074). W tak pojmowanym interesie publicznym, należy uznać sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej), zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, nie można w ocenie Sądu, zarzucić organom obu instancji przekroczenia granic uznania administracyjnego i dowolności w ocenie sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej. Podkreślenia wymaga, że organy rozpoznające sprawę, dysponowały obszernym materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową skarżącej, którą poddały szczegółowej i wszechstronnej ocenie.

Organy dokonały drobiazgowej analizy dochodów skarżącej, jej sytuacji majątkowej, rodzinnej, zobowiązań oraz stanu zdrowia dziecka.

Organ odwoławczy dostrzegł, że dla skarżącej uiszczenie jednorazowo opłaty legalizacyjnej czy raczej opłat legalizacyjnych będzie sprawą trudną ale słusznie w ocenie Sądu uznał, że pomimo trudności związanych z ewentualną zapłatą ustalonej opłaty legalizacyjnej nie zagrozi to egzystencji skarżącej.

Podkreślić również należy, że wiaty oraz garaż, których dotyczą przedmiotowe opłaty, nie służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb Skarżącej. Nie sposób więc uznać, że umorzenie należności podyktowane jest przesłanką ważnego interesu podatnika. Za organem przypomnieć należy, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a przywilejem. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej ma charakter dobrowolny, więc inwestor może alternatywnie dokonać rozbiórki samowoli budowlanej. W ocenie Sądu odmowa udzielenia ulgi nie doprowadzi do konieczności korzystania przez Skarżącą ze świadczeń z pomocy społecznej. Takich skutków nie wywoła również wykonanie nakazu rozbiórki, orzeczonego w przypadku braku zapłaty przedmiotowych opłat legalizacyjnych.

Sąd podziela stanowisko organu, że przesłanka ważnego interesu podatnika nie może być utożsamiana z subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W tym kontekście, przyznanie ulgi w postaci umorzenia opłaty legalizacyjnej byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem skarżącej w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu. Pojęcie interesu podatnika należy rozumieć możliwe szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach.

Uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy decyzji indywidulanej zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Gdy sytuacja finansowa strony, jest na tyle dobra, stabilna, że pozwala na poczynienie nawet pewnych oszczędności w środkach pieniężnych, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa. W interesie publicznym leży by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych.

Należy podzielić także pogląd Ministra Finansów, że również przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem skarżących w stosunku do innych podmiotów, które bez uszczerbku dla swojej sytuacji materialnej nie byłyby w stanie zapłacić opłaty legalizacyjnej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w analizowanej sprawie również interes publiczny nie przemawia za objęciem skarżącej przywilejem umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej. 

Dodatkowo podkreślić należy, że obowiązek zapłaty opłaty legalizacyjnej nie jest obwarowany przymusem w tym znaczeniu, że brak zapłaty nie spowoduje przymusowego wyegzekwowania tej kwoty z majątku skarżącej. Zgodnie z art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ust.p.b. w przypadku nieuregulowania opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego nakaże w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego w takim zakresie, w jakim został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Odmowa umorzenia zobowiązania powoduje, że skarżąca będzie miała wybór, czy spłacić jednorazowo ustalona opłatę legalizacyjną, czy zaniechać zapłaty i dokonać rozbiórki. Podkreślić należy, że ewentualna rozbiórka nie spowoduje nie spowoduje istotnego pogorszenia sytuacji życiowej skarżącej bowiem Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej i nie wynajmowała przedmiotowych wiat i garażu, a więc nie uzyskiwała dochodu z tytułu posiadania tych obiektów Dokonując analizy zarówno zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, organy, wydając obie sporne decyzje oparły się na materiale zgromadzonym w sprawie. Organy dokonały również wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, oceniając przy tym w sposób pełny znaczenie i wartość poszczególnych dowodów i argumentów strony dla toczącej się sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że odmowa umorzenia opłaty legalizacyjnej nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia innego rodzaju ulgi w jego spłacie, np. rozłożenia płatności na raty. Wymaga to jednak złożenia przez skarżącego stosownego wniosku.

W sprawach dotyczących przyznawania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie obowiązuje zasada powagi rzeczy osądzonej, w wypadku zmiany sytuacji skarżącego możliwe jest wystąpienie z ponownym wnioskiem o przyznanie ulgi. Adresatem takiego wniosku będzie organ podatkowy pierwszej instancji, który w takim przypadku zobowiązany będzie do ponownego przeanalizowania sytuacji Na koniec wskazać należy, że Sąd mógł zajmować się wyłącznie postępowaniem dotyczącym odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej. Tym samym nie kontrolował całego procesu legalizacyjnego. Oznacza to, że chociaż pojawiają się wątpliwości co do prawidłowości postępowania naprawczego w tym przedmiocie, Sąd nie był uprawniony do kontroli postępowania przed organem nadzoru budowlanego.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako że nie miała usprawiedliwionych podstaw.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.