Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2139080

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 21 lipca 2016 r.
VII SA/Wa 341/16

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy A. S. w sprawie ze skargi A. S. i L. S. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia: odmówić A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez A. S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi na wezwanie Sądu w piśmie z dnia 11 czerwca 2016 r.

Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką. Wnioskodawczyni wskazała, że obecnie nie posiada dochodów. Jedynie córka otrzymuje kwotę 1 000 zł alimentów od ojca. Wnioskodawczyni wskazała, że od 2014 r. faktycznie pozostaje na utrzymaniu ojca - L. S. (współskarżącego w niniejszej sprawie). Wnioskodawczyni wskazała, że posiada dom o pow. 320 m2 w stanie surowym otwartym, mieszkanie o pow. 45 m2 przy ul. Ż. w (...) oraz domek letniskowy na wsi o pow. 90 m2 (wszystkie nieruchomości pozostają we współwłasności z ojcem L. S.). Posiada także samochód osobowy marki Toyota z 2000 r. Córka jest studentką. Wnioskodawczyni użytkuje także mieszkanie przy ul. N. w (...) (obecnie w nim mieszka). Koszty utrzymania tego lokalu przedstawiają się następująco: świadczenia 330 zł, woda 60 zł, energia elektryczna 90-100 zł, gaz 30-40 zł, tv i internet 150 zł, telefon 80 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni ponosi koszty leczenia kręgosłupa, zębów i depresji psychicznej w kwocie około 100 zł.

W dodatkowym piśmie z dnia 11 czerwca 2016 r. wskazała, że nie czerpie pożytków ani korzyści majątkowych z posiadanych lokali. Mieszkanie przy ul. N. w (...) jest własnością ojca, ma powierzchnie 34 m2, jest po kapitalnym remoncie, który sfinansował ojciec wnioskodawczyni. Mieszkanie przy ul. Ż. jest zdewastowane i wymaga remontu. Pomoc ze strony ojca obejmuje od listopada 2013 r. pełne pokrycie kosztów zamieszkania przez wnioskodawczynię z córką w mieszkaniu przy ul. N., ponadto darowizny żywnościowe oraz pomoc w krytycznych sytuacjach. Budowa domu w (...) prowadzona jest systemem gospodarczym polegającym na korzystaniu z usług wykwalifikowanych robotników, zatrudnianych do konkretnych prac. Budowę finansuje ojciec wnioskodawczyni, przy czym jak zaznaczono część materiałów wykończeniowych została zakupiona we wcześniejszym okresie. Wnioskodawczyni nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, ani od dalszej rodziny. Wnioskodawczyni ponadto wskazała, że kwota będąca na jej koncie w wysokości 29 138,22 zł, zaksięgowana pod datą 21 marca 2016 r. powstała z wpłat ojca w celu skorzystania z korzystnego oprocentowania.

Do wniosku dołączono kopie dokumentów PIT wnioskodawczyni i jej córki, wyciąg ze stanu konta, fotokopie dotyczące stanu mieszkania przy ul. Ż., kopie listów e-mailowych dotyczących rozliczenia podatku córki wnioskodawczyni.

Uzasadnienie prawne

W sprawie zważono, co następuje.

Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy.

Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej.

Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260).

Rozpoznając złożony przez A. S. wniosek należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawczyni jest współwłaścicielką (wspólnie z ojcem będącym również skarżącym w niniejszej sprawie) domu, mieszkania oraz domku letniskowego. Wnioskodawczyni wprawdzie obecnie nie posiada dochodu, ale jest utrzymywana przez ojca, którego dochody nie zostały wskazane, ale jak wynika z okoliczności sprawy pozwalają na utrzymanie trzech osób oraz kontynuowanie budowy i remontu jednego z mieszkań. Wnioskodawczyni wskazała, że nie ponosi kosztów utrzymania zamieszkiwanego lokalu, gdyż te ponosi jej ojciec.

Na gruncie wymienionego przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy skarżący powinien wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że podjął wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba fizyczna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków sądowych. Wskazać należy, że wnioskodawczyni wprawdzie jak zaznaczyła nie prowadzi z ojcem wspólnego gospodarstwa domowego, ale ojciec finansowo wspomaga ją i utrzymuje. W tej sytuacji uznając, że wnioskodawczyni i ojciec wnioskodawczyni reprezentują wspólny interes faktyczny i prawny i zmierzają do osiągnięcia tych samych celów, to nie jest zasadne przyznawanie prawa pomocy wnioskodawczyni, nawet pomimo nie posiadania przez nią obecnie dochodów, gdyż strona prowadzi sprawę wspólnie z ojcem, ich interesy są zbieżne, a wszystkie koszty sądowe w sprawie ponoszone są solidarnie. W związku z tym uznano, że prawa wnioskodawczyni do przeprowadzenia sprawy sądowej są zabezpieczone poprzez wspólne prowadzenie sprawy przez wnioskodawczynie i jej ojca.

Dodać ponadto należy, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, z jednej strony bierze się pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego i jego rodziny, a z drugiej strony także wysokość kosztów postępowania, jakie jest zobowiązany podnieść. W przedmiotowej sprawie wpis sądowy wynosi 500 zł i został uiszczony. Nie ma zatem przeszkód formalnych do rozpoznania sprawy - wpis sądowy został opłacony. Koszty które pojawić się mogą w sprawie to koszt opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku (jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu - 100 zł i koszt skargi kasacyjnej jeżeli strona zdecyduje się na zaskarżenie zapadłego wyroku - 250 zł.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, że stan majątkowy pozwala zaliczyć wnioskodawczynię do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.