Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1973516

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 czerwca 2015 r.
VII SA/Wa 2952/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Października 2014 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: odmówić przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy D. W., w którym skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczym prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Podała, że są z mężem współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2488 m2. Oświadczyła, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodała, że w domu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego.

W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 2 lutego 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

- właściwe uzasadnienie wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową,

- podanie gdzie wnioskodawcy zamieszkują (dom, mieszkanie, należy podać wielkość w m2) oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu, najem, itp.),

- podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.), wydatki te należało udokumentować (poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) i aktualnych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym skarżący mieszkają;

- wskazanie oraz udokumentowanie innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w ciągu ostatnich 3 miesięcy,

- nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych;

- podanie, czy posiadają, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należy podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy),

- wskazanie, czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych,

- nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące,

- nadesłanie kopii zeznania podatkowego za 2013 r. wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,

- wskazanie, czy pod adresem zamieszkania wnioskodawców: (...), prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: (...) J. W. oraz firmy (...) M. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu,

- podanie, czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie z wnioskodawcami, skoro w niniejszej sprawie wymienieni są jako zamieszkujący pod wspólnym adresem z wnioskodawcami, a ponadto jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących,

- wskazanie i udokumentowanie dochodów J. W. i M. W.

Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.

W dniu 5 marca 2015 r. do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia przy piśmie datowanym na dzień 28 lutego 2015 r., z których wynika, że wnioskodawczyni mieszka w N. w mieszkaniu o nr (...) o pow. 57 m2. Wskazała, że jej i męża emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki - z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych - są nie do wytrzymania. Dodała, że w ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych. Dzieci wnioskodawczyni nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa. Nie ma pojazdów mechanicznych poza rowerami, nie otrzymuje pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodała, że J. W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. M. W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, przy czym zaznaczono, że być może założyła działalność gospodarczą pod adresem w N., ale jeżeli zarejestrowała, to bardzo niedawno, nie osiąga jeszcze żadnych dochodów, być może, że będzie to działalność internetowa, do której też są potrzebne nakłady na opłaty czy ZUS. Wnioskodawczyni dodała, że na żywność mają z mężem mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie.

Wnioskodawczyni ponadto podkreśliła, że dzieci nie mieszkają z nimi w N. w mieszkaniu o nr (...), są jedynie w tym lokalu zameldowani.

Załączyła kopie dokumentów PIT 40A za 2013 r., z których wynika, że M. W. osiągnął w 2013 r. dochód 21401 zł, a D. W. 17673 zł.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2015 r. odmówiono przyznania D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 18 marca 2015 r.

Wnioskodawczyni podała, że nie jest w stanie opłacić tylu spraw kierowanych do Sadu, bez koniecznego uszczerbku dla siebie i dla rodziny. Podniosła, że referendarz sądowy wszystkie wyjaśnienia interpretuje na niekorzyść skarżących oraz pomijane są dowody i załączniki o dochodach skarżących i sprawach zawisłych przed Sądem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym, który obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny.

Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OZ 673/13, z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II OZ 380/13, z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 83/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego na formularzu PPF wniosku i zawartych w nim oświadczeń. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości - Sąd jest uprawniony do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego strony. W interesie strony leży zatem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W orzecznictwie podkreśla się, że niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienia NSA: z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II FZ 1090/13, z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 505/13, z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OZ 476/12, z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1361/10, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, powziął wątpliwości, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. Wątpliwości te wynikały przede wszystkim z lakonicznych i niepełnych informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. Z tego względu za prawidłowe i w pełni uzasadnione należy uznać dokonane zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 lutego 2015 r. wezwanie wnioskodawczyni do udzielenia dodatkowych informacji i przedłożenia określonych dokumentów, które miały być uzupełnieniem oświadczenia odnośnie stanu majątkowego. Przedstawione informacje zawarte w piśmie z dnia 28 lutego 2015 r. oraz załączonych do niego dokumentach, wbrew ocenie zawartej w sprzeciwie od postanowienia z dnia 18 marca 2015 r., nie pozwalają na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawczyni i jej możliwości płatniczych. Nadesłane informacje nadal są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony.

Wskazany przez wnioskodawczynię dochód miesięczny jej i jej męża na poziomie 2781 zł uznać należy za wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wobec faktu, że wnioskodawczyni nie podała, jakie ponosi miesięczne wydatki, Sąd nie ma możliwości porównania koniecznych wydatków z wpływami, a co jest niezbędne do prawidłowej oceny możliwości płatniczych i sytuacji materialnej strony.

Sąd, dysponując niepełnymi informacjami na temat sytuacji finansowej wnioskodawczyni, doszedł do wniosku, że nie można stwierdzić, czy istotnie wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni, pomimo wezwania referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a., nie złożyła wyczerpujących i wiarygodnych wyjaśnień oraz dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie wnikliwej oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Złożone oświadczenie z całą pewnością nie pozwala zaś na ustalenie rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni.

Dodatkowo, w ocenie Sądu, wyjaśnienia wnioskodawczyni co do okoliczności prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego wraz z dziećmi nie są wiarygodne. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 28 lutego 2015 r. zaznaczyła, iż ich dzieci nie mieszkają razem z nią i mężem i nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego. Uznanie, iż tak jest w rzeczywistości, oznaczałoby, że uzyskiwany w rodzinie wnioskodawczyni dochód jest wystarczający do pokrycia kosztów niniejszej sprawy. Jednakże, zdaniem Sądu orzekającego, mimo oświadczenia strony o nieprowadzeniu przez dzieci wnioskodawczyni wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność ta budzi wątpliwości. Sąd nie może pominąć, iż w licznych sprawach prowadzonych przez tutejszy Sąd (np. VII SA/Wa 1098/14, VII SA/Wa 1099/14, VII SA/Wa 1586/14) podano jako miejsce zamieszkania J. W. i M. W. ten sam adres, co adres wnioskodawczyni. Sąd miał na uwadze również fakt, iż z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, będącej oficjalną bazą danych dotyczących przedsiębiorców prowadzoną przez Ministerstwo Gospodarki, wynika, że J. W. i M. W. prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących. J. W. prowadzi pod firmę (...) J. W. (data rozpoczęcia działalności 1 sierpnia 1996 r., firma prowadzona nadal) oraz M. W. prowadzi firmę (...) M. W. (od 9 września 2014 r. do dziś). Firmy te mają swoje siedziby pod adresem zamieszkania skarżących. Nie uszło uwadze Sądu również to, że pismo z dnia 28 lutego 2015 r. jest kopią o prawie takiej samej treści co inne wcześniejsze pisma wnioskodawczyni i jej męża składane do każdej kolejnej sprawy prowadzonej przed tutejszym Sądem, wzywające do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni z mężem w każdym kolejnym piśmie z jednej strony zaznaczają, że o tym, iż ich córka M. W. prowadzi działalność gospodarczą dowiedzieli się z pisma Sądu, a jednocześnie posiadają wiedzę, że córka nie osiąga żadnych dochodów pomimo, że działalność została rozpoczęta we wrześniu 2014 r. Wyżej wskazane okoliczności rodzą poważne wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia wnioskodawczyni o tym, że D. i M. W. sami prowadzą gospodarstwo domowe.

Reasumując powyższe, skoro informacje posiadane przez Sąd są niepełne i budzą wątpliwości, to niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Na koniec, wyjaśnić należy, że prowadzenie licznych postępowań sądowych zainicjowanych skargami składanymi przez D. W. i jej męża nie jest okolicznością zwalniającą ją od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w tych sprawach.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.