Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1458576

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 20 lutego 2013 r.
VII SA/Wa 2445/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kamiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.S. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2445/12 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić A.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 14 listopada 2012 r. wpłynął nadesłany przez skarżącą A.S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje jej mąż i dwoje dzieci. Skarżąca wskazała, że posiada mieszkanie o powierzchni 49 m2 oraz nieruchomość rolną (0,9 ha). A.S. oświadczyła ponadto, że przebywa na urlopie macierzyńskim i zajmuje się dwójką dwumiesięcznych dzieci, natomiast mąż pracuje na trzy zmiany. Wnioskodawczyni wskazała, że otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości ok. 1.700 zł, natomiast małżonek - wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 3.600 zł. Skarżąca oświadczyła ponadto, że comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. 2.000 zł.

Zauważyć trzeba, że A.S. nie nadesłała natomiast wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz odpisów zeznań podatkowych własnych i męża za ostatnie dwa lata kalendarzowe, do czego zobowiązana była pismem z dnia 21 listopada 2012 r. (zawierającym zobowiązanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku).

Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2445/12 odmówiono A.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego.

Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 14 stycznia 2013 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu.

W sprzeciwie A.S. wskazała, że "wydatki na reprezentację przed sądem spowodują znaczne pogorszenie jej sytuacji materialnej, gdyż koszty zastępstwa prawniczego są bardzo wysokie. W przypadku zaś samodzielnej reprezentacji przed sądem wnioskodawczyni bez opieki pozostawi dwójkę małoletnich (4-ro miesięcznych) dzieci, co negatywnie wpłynie na ich zdrowie fizyczne i psychiczne. Wyjście wnioskodawczyni z domu zburzy mir domowy. W związku z powyższym wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie radcy prawnego bądź o odroczenie rozprawy do czasu aż dzieci będą na tyle duże aby można było je powierzyć opiece osoby trzeciej".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została zatem stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).

Podkreślenia ponownie też wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku oraz wykazanie za pomocą wszelkich dostępnych środków, iż spełnia ona przesłanki do przyznania prawa pomocy. W sytuacji zaś, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o ograniczonych możliwościach płatniczych, nie poparte żadnymi dowodami bądź-jak wskazano w sprzeciwie-z uwagi na brak możliwości pozostawienia małoletnich dzieci pod opieką osoby trzeciej. Nieudzielenie wyczerpującej odpowiedzi (w sprzeciwie również brak takich informacji) na wezwanie skierowane do A.S. mające na celu doprecyzowanie sytuacji materialnej wnioskodawczyni uniemożliwia dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości finansowych. W takiej sytuacji uznać należy, że skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznać należy, że nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, a więc wyjątkowo ubogą. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu zatrudnienia i zasiłku macierzyńskiego w wysokości 5.300,00 złotych brutto miesięcznie. Taki dochód pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 49 m2 oraz na bieżące potrzeby życia codziennego.

Jeszcze raz podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe. Prawo pomocy powinno być udzielane w szczególności osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawczyni zaś do grona takich osób nie należy, zatem nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i jest w stanie ustanowić we własnym zakresie pełnomocnika profesjonalnego. Podkreślenia wymaga, że strona inicjująca postępowanie sądowe winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów w sprawie sądowej i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki poprzez ograniczenie niektórych wydatków niebędących niezbędnymi.

Zdaniem Sądu, wnioskodawczyni uzyskując stały dochód miesięczny nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby ustanowienie dla niej radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Wobec zaś braku informacji, do których udzielenia wnioskodawczyni została wezwana pismem z dnia 21 listopada 2012 r., Sąd przyjął, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego.

Na marginesie już tylko wspomnieć należy, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.