Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1435940

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 7 lutego 2014 r.
VII SA/Wa 2341/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska.

Sędziowie WSA: Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Halina Emilia Święcicka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi U. J. i J. K. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2013 r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki dwóch bram wjazdowych

I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji;

II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

W uzasadnieniu wskazano, że organ powiatowy zawiadomieniem z dnia 5 listopada 2010 r. poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykonania przez inwestorów M. C.-F. i W. F., wjazdu na teren nieruchomości przy ul. (...) w (...), złożonego z bramy wjazdowej o szerokości 2,5 m oraz płyt żelbetowych przy wjeździe na teren posesji.

W dniu 26 lutego 2013 r. przedstawiciel organu powiatowego przeprowadził oględziny w sprawie dwóch bram wjazdowych na teren ww. nieruchomości a następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla (...) decyzją (...) z dnia (...).05.2013 r., znak: (...) nakazał Państwu K. K.-K. i J. K oraz Pani U.i J. rozbiórkę dwóch bram wjazdowych na teren posesji przy ul. (...) w (...) (zlokalizowanych od strony ul. (...) przy skrzyżowaniu z ul. (...)), w terminie 2 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez K. K.-K i J. K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla (...) dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy. Następnie wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia porozumienia dnia 22 września 1998 r. ówczesnych właścicieli nieruchomości, z treści której wynika, że właściciele wszystkich lokali wyrazili zgodę na wykonanie dodatkowych dwóch bram wjazdowych od ul. (...). Przy czym pierwsza brama, licząc od furtki, miała należeć do Państwa (...) a druga do Pana (...). Z daty zawarcia ww. porozumienia wynika, iż bramy zostały wykonane po 22 września 1998 r.

Według oświadczenia Pana W. F. zawartego w protokole z przyjęcia interesantów w dniu 15 listopada 2010 r. wynika, że inwestorem wykonanych bram byli Państwo K K.-K. i pan Jerzy K. oraz Pan A. W. Stan taki potwierdza również treść protokołu przeprowadzonych w dniu 15 czerwca 2007 r. oględzin, gdzie jako strony wpisani są: Pani M. F. (następca prawny Pan A. W.), Państwo K. K.-K. i Pan J. K jako właściciele stanowisk postojowych usytuowanych za przedmiotowymi bramami.

Realizacja bram wjazdowych stanowiących urządzenia budowlane, nie stanowi robót budowlanych polegających na budowie, a to oznacza, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie naprawcze w trybie przepisów art. 51 ustawy Prawo budowlane. Prowadząc postępowanie we wskazanym trybie organ nadzoru budowlanego ma obowiązek sprawdzenia zgodności z prawem wykonanej inwestycji. Przedmiotowe bramy wjazdowe zlokalizowane z lewej strony altany śmietnikowej patrząc od strony ulicy, o szerokości odpowiednio 2,56 m i 2,44 m otwierają się na zewnątrz działki, na chodnik. Taki sposób otwierania jest niezgodny p z przepisem § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stanowi on, że bramy i furtki nie mogą otwierać się na zewnątrz działki. Natomiast zbyt mała ilość miejsca pomiędzy budynkiem mieszkalnym a ogrodzeniem działki nie pozwala na zmianę kierunku otwierania bram. Zasadnym jest nakazanie rozbiórki przedmiotowego urządzenia, gdyż nakazanie inwestorom zamontowania bramy przesuwnej wiązałoby się z nakazaniem rozbiórki już istniejącego i wykonania nowego urządzenia, co jest obowiązkiem bardziej dotkliwym.

W związku z powyższymi ustaleniami zdaniem organu odwoławczego organ powiatowy prawidłowo nałożył obowiązek rozbiórki dwóch bram na inwestorów Państwa (...) oraz następcę prawnego inwestora Panią U. J.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że legalizacja samowolnie wykonanych urządzeń budowlanych prowadzona w trybie przepisów art. 51 ustawy Prawo budowlane, dokonywana jest według obecnego stanu prawnego, tj. według przepisów prawa obowiązującego w chwili wydania rozstrzygnięcia a nie z chwili realizacji inwestycji. Również możliwość legalizacji pod względem zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi badana jest na dzień zakończenia postępowania. Obecnie regulacje dotyczące bram i furtek zawarte są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać budynki i ich usytuowanie Zdaniem organu odwoławczego ww. decyzja w żaden sposób nie narusza przepisów prawa, na podstawie których została wydana, zaś Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla (...) rozpatrzył przedmiotową sprawę w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy i uzasadnił swoje stanowisko w treści wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego.

Skargę na tę decyzję złożyli J. K. i U. J. W skardze wskazali, że pismem złożonym dnia 22 sierpnia 2013 r. w Wojewódzkim Inspektoracie Nadzoru Budowlanego, przedstawili propozycję rozwiązania problemu. Propozycja ta przedstawiała możliwą do zrealizowania z technicznego punktu widzenia oraz zgodną o obowiązującymi wymogami przepisów techniczno-budowlanych, instalację bram przesuwnych, wraz z rysunkiem technicznym oraz jego dokładnym opisem. Nadto organy nie wzięły pod uwagę:

- faktu, iż U. J. nie może ponosić konsekwencji za wydarzenia, które miały miejsce 15 lat temu i na które nie miała żadnego wpływu; faktu, iż Pan J. K. ma sędziwy wiek i nękanie go na podstawie donosów pp. M., różnymi sporami dot (...), w tym także i tą sprawą, pomimo pewnych racji wynikających z przepisów prawa budowlanego, jest moralnie naganne,

- faktu, iż to właśnie zastąpienie "starego urządzenia" tj. dotychczasowych bram, nowymi przesuwnymi bramami, przy wykorzystaniu już istniejących elementów, byłby dla zainteresowanych, najmniej dotkliwym rozwiązaniem,

- faktu, iż wykonanie Decyzji nr (...) będzie oznaczało pozbawienie nieruchomości przy (...) ważnego elementu ogrodzenia, jakim w chwili obecnej są przedmiotowe bramy, co w sposób oczywisty przyczyni się nie tylko do pozbawienia mieszkańców tej posesji poczucia bezpieczeństwa, lecz także do oszpecenia ulicy, Biorąc powyższe pod uwagę, wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych i sądowych, Sąd uznał skargę za zasadną.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2013 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla (...) nr (...) z dnia (...) 05.2013 r., znak: (...) nakazującą K K-K i J. K. oraz U. J. rozbiórkę dwóch bram wjazdowych na teren posesji przy ul. (...) w (...) (zlokalizowanych od strony ul. (...) przy skrzyżowaniu z ul. (...)),

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego co do trybu prowadzonej w sprawie legalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1792/10 pogląd podzielany przez Sąd orzekający w sprawie, iż " 1. Ogrodzenie działki już zabudowanej jest urządzeniem technicznym, związanym z istniejącym już na działce zabudowaniami. Realizacja ogrodzenia działki zabudowanej nie jest tożsama z wykonaniem ogrodzenia na działce niezabudowanej, w tej ostatniej sytuacji powstaje bowiem obiekt, o jakim mowa w art. 3 pkt 3 p.b. 2. Zrealizowany mur, będący ogrodzeniem, wzniesiony na działce już zabudowanej ma charakter urządzenia technicznego, co pozwala na zastosowanie w sprawie trybu postępowania przewidzianego w art. 50 i art. 51 p.b. Z uwagi natomiast na to, że prace dotyczyły już zrealizowanego urządzenia technicznego, zasadne jest zastosowanie art. 51 ust. 7 p.b."

Powyższy art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy uprawnia organ nadzoru budowlanego do nakazania w drodze decyzji zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego w sytuacji gdy roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Obowiązek ten może być nałożony o ile zachodzą okoliczności określone w art. 50 ust. 1 ww. ustawy tj. roboty budowlane zostały wykonane: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Natomiast w myśl art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepis ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 tego artykułu stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Odesłanie do ostatnio wymienionego przepisu oznacza, że odnosi się on również do przypadku, gdy roboty budowlane wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Zastosowanie przez organ nadzoru budowlanego najbardziej restrykcyjnego środka jakim jest orzeczenie rozbiórki powinno mieć miejsce tylko wówczas, jeżeli ze względów technicznych nie istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego prawem. A więc stanu, jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2003 r. sygn. akt IV SA 2633/2000 (nie publ.) nie naruszającego wartości istotnych z punktu widzenia dobra powszechnego, jak bezpieczeństwo ludzi i mienia, prawa osób trzecich, dóbr kultury itp. Sąd ten stwierdził, również, że wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy nakaz rozbiórki nie ma charakteru bezwzględnego, winien on być orzekany jedynie wówczas, gdy wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela powyższe poglądy.

Dodatkowo należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r. (LEX nr 1358441)"Decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 p.b. Innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 p.b."

Wszczynając w oparciu o art. 51 ustawy Prawa budowlanego postępowanie naprawcze organ nadzoru w wyniku przeprowadzonego postępowania uznał, że bramy ogrodzenia posesji przy ul. (...) w (...) powinny zostać rozebrane, gdyż otwierają się na zewnątrz czym naruszają przepisy § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Przy czym w ocenie organów istniejące na działce odległości od budynków nie pozwalają na doprowadzenie przedmiotowych bram do stanu zgodnego z prawem.

Podkreślić należy, że orzeczony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki powinien być poprzedzony wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym mającym na celu ustalenie, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa. Dlatego też, zdaniem Sądu, obowiązkiem organu było jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W aktach sprawy brak jest ustaleń, które by stanowisko organów nadzoru uzasadniały. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika aby Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał pomiarów a następnie obliczeń wskazujących na techniczną niewykonalność zmiany sposobu otwierania bram. Ubocznie można wskazać, że rozmiary bram oraz odległość ogrodzenia od budynku pozwalająca na parkowanie samochodu może wskazywać na niezasadność stanowiska organów.

Podkreślić należy, że dopiero wyeliminowanie dopuszczalności doprowadzenia bram do stanu zgodnego z prawem umożliwiałoby wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawo budowlane.

Nie można też podzielić poglądu zaprezentowanego przez organy wskazującego na niezasadność zastąpienia istniejących bram bramami przesuwnymi ze względu na zbytnią uciążliwość dla inwestora koniecznych do wykonania robót. Podkreślić należy, iż inwestorzy sami zaproponowali takie rozwiązanie a więc liczyli się z koniecznością wykonania określonych robót i takie rozwiązanie uważali za leżące w ich interesie. Wobec tego twierdzenie organów należy uznać za pozbawione uzasadnienia.

W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy możliwe jest doprowadzenie przedmiotowych bram do stanu zgodnego z prawem.

W związku z powyższym organy ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane będą rozważyć wskazane okoliczności ustalając w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe czy istnieje możliwość doprowadzenia bram do stanu zgodnego z prawem. Pamiętać należy przy tym, że sposób wykonywania robót zmierzających do tego celu nie musi być drobiazgowo określony przez organ.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.