VII SA/Wa 2160/17 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2457621

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2018 r. VII SA/Wa 2160/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tarnowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. G. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. G. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lipca 2017 r., nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

A. G. ("wnioskodawca") pismem z dnia (...) października 2017 r., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zarządzeniem z dnia (...) listopada 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia ww. wniosku poprzez uzupełnienie niewypełnionych przez niego rubryk urzędowego formularza oraz o udzielenie informacji dotyczących wskazanych w nim danych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskodawca nadesłał formularz PPF, z wypełnioną tylko pierwszą stroną, a w uzasadnieniu wskazał, że wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu, że wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego tej instytucji. Referendarz podkreślił, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, które nie posiadają źródeł dochodu, a nawet jeśli takie posiadają, to wystarczają im one jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Sytuacja wnioskodawcy nie jest tak trudna, że nawet w przypadku ograniczenia wydatków do najbardziej niezbędnych uniemożliwi im poniesienie kosztów sądowych w tej sprawie.

Pismem z dnia (...) stycznia 2018 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, nie zgadzając się z twierdzeniami w nim zawartymi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie składającej wniosek.

W niniejszej sprawie wnioskodawca, w urzędowym formularzu, wskazał na brak środków na pokrycie wpisu sądowego, brak osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a w rubryce dotyczącej uzyskiwanych dochodów wnioskodawca podał, że ponosi stratę z tytułu działalności.

Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia ww. wniosku, wnioskodawca stwierdził jedynie, że jest w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudniej sytuacji materialnej, która uzasadniałby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym.

Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca nie jest osobą ubogą, której nie stać na zaspokojenie bieżących potrzeb. A dopiero wtedy, tj. gdy strona nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych, ponieważ wszystkie jej dochody wydatkowane są na niezbędne utrzymanie jej i jej rodziny, można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 246 p.p.s.a., warunkująca przyznanie stronie prawa pomocy.

Zasadna była, przeprowadzona przez referendarza, ocena przedstawionych przez wnioskodawcę informacji. Wnioskodawca, mimo wezwania, nie wypełnił w formularzu żadnych rubryk, które pozwalałyby na ocenę jego sytuacji materialnej. Ogólnikowe stwierdzenie, że wnioskodawca ponosi stratę z tytułu działalności nie mogło zostać uznane za wystarczające.

W niniejszej sprawie, sytuacja finansowa wnioskodawcy budziła wątpliwości i słusznie referendarz przyjął, że brak informacji o dokładnych źródłach utrzymania wnioskodawcy uniemożliwił przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sąd w pełni podziela pogląd referendarza, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy brak działania i współdziałania z Sądem przez wnioskodawcę w tym zakresie spowodowały, że złożone przez niego oświadczenie nie mogło zostać zakwalifikowane jako zawierające niezbędne dane do oceny jego stanu majątkowego.

Skoro dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były ogólnikowe i niepełne, to wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień, co też referendarz uczynił. Wnioskodawca jednak nie nadesłał dodatkowych informacji, co uniemożliwiło prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Ponadto, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Wskazać należy, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać, majątku podmiotów prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 470/14, LEX nr 1 240 493).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą sądu jest, natomiast, ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. Skoro wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nie wykazał, że pozyskanie przez niego środków na pokrycie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe, Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Na marginesie wskazać należy, że sprzeciw wnioskodawcy został złożony w jego imieniu przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Można zatem stwierdzić, że skoro sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozwala mu na zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika, to jest on także w stanie ponosić pozostałe koszty postępowania sądowego, które w niniejszej sprawie ograniczają się, na tym etapie, do wpisu od skargi w wysokości 200 zł.

W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 260 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.