Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1814745

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 14 czerwca 2012 r.
VII SA/Wa 1313/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak Nowakowska (spr.).

Sędziowie WSA: Bogusław Cieśla, Mirosława Kowalska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi (...) S.A. w (...) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) kwietnia 2011 r. znak (...) w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu czajników bezprzewodowych i nakazu ich wycofania z obrotu

I.

uchyla zaskarżoną decyzję;

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

III.

zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) na rzecz (...) S.A. w (...) kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. M. decyzją z dnia (...) marca 2011 r., znak: (...) na podstawie art. 104, art. 107, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.), art. 1 pkt 6, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.), art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. b i c rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz.UE.L 191 z 30 kwietnia 2004 r., str. 1; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz.UE.L 31 z 1 lutego 2002 r., str. 1; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 6, str. 463) w związku z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 89/590/EWG i 89/109/EWG (Dz.Urz.UE.L 338 z 13.11.2004, str. 4), art. 76 ust. 1 pkt 4 i art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.), po zapoznaniu się z dokumentacją w sprawie zakwestionowania 1 próby czajnika bezprzewodowego Model (...)1,7 I ze stali nierdzewnej z pokrywą z zatrzaskiem, uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego w kolorze czarnym ze względu na nieprawidłowe cechy organoleptyczne, tzn. stwierdzoną istotną różnicę w smaku próbki badanej w stosunku do kontrolnej, wg skali 1-3 wynosi 2 w badanym czajniku importowanym z C. przez firmę (...) Sp. z o.o. oraz protokołem kontroli sanitarnej Nr (...) z dnia 14 marca 2011 r. przeprowadzonej w magazynie firmy (...) Sp. z o.o., nakazał (...) Sp. z o.o. w M. wykonanie obowiązków polegających na:

1.

zakazie wprowadzania do obrotu czajników bezprzewodowych Model (...)1,7 I ze stali nierdzewnej z pokrywą z zatrzaskiem uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego w kolorze czarnym wyprodukowanych w C. dla (...) Sp. z o.o.,

2.

wycofaniu z obrotu handlowego czajników bezprzewodowych Model (...)1,7 I ze stali nierdzewnej z pokrywą z zatrzaskiem uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego w kolorze czarnym importowanych i wprowadzanych do obrotu przez (...) sp. z o.o.,

3.

przekazaniu Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w G. M. dokumentacji dotyczącej dalszego postępowania z masą towarową objętą zakazem wprowadzania do obrotu i nakazem wycofania z obrotu.

Decyzji w punkcie 1 i 2 nadał rygor natychmiastowej wykonalności, wskazując na zagrożenie zdrowia ludzkiego (art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 108 § 1 k.p.a.).

Obowiązek zawarty w punkcie 3 nakazał wykonać do dnia 14 kwietnia 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wykonanie obowiązków nałożonych w decyzji jest niezbędne w celu zapewnienia ochrony zdrowia konsumentów. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz.UE.L 31 z 1 lutego 2002 r., str. 1; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 6, str. 463)"jeżeli podmiot działający na rynku spożywczym uważa lub ma podstawy, aby sądzić, że środek spożywczy przez niego przywożony, wyprodukowany, przetworzony lub rozprowadzany nie jest zgodny z wymogami w zakresie bezpieczeństwa żywności, natychmiast rozpocznie postępowanie w celu wycofania danej żywności z rynku, na którym ta żywność przestała znajdować się pod jego bezpośrednią kontrolą jako początkowego podmiotu działającego na rynku spożywczym i powiadomi o tym właściwe władze. W przypadku, gdy produkt mógł dotrzeć już do konsumenta, operator skutecznie i dokładnie poinformuje konsumentów o przyczynach jego wycofania i w razie konieczności odbierze od konsumentów produkty już im dostarczone, jeżeli inne środki nie były wystarczające do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia".

Próba czajnika bezprzewodowego Model (...)1,7 I ze stali nierdzewnej z pokrywą z zatrzaskiem uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego w kolorze czarnym pobrana została przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. M. do badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli. Wyrób ten został zakwestionowany ze względu na nieprawidłowe cechy organoleptyczne, tzn. stwierdzoną istotną różnicę w smaku próbki badanej w stosunku do kontrolnej, tj. wyraźny obcy smak (sprawozdanie z badań nr (...) z dnia (...).02.2011 r. wykonane przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W. Dział Laboratoryjny, ocena jakości zdrowotnej z dnia 01.03.2011 wydana na podstawie sprawozdania z badań nr (...) z dnia 25 lutego 2011 r. przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w W. Oddział Nadzoru Higieny Żywności, Żywienia i Kosmetyków, Sekcja Jakości Zdrowotnej i Znakowania Żywności oraz Kosmetyków).

Przedmiotowe wyroby nie spełniają wymagań określonych w rozporządzeniu (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 89/590/EWG i 89/109/EWG (Dz.Urz.UE.L 338 z 13.11.2004, str. 4), a także wymogów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Zgodnie z art. 3 wyżej cytowanego rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, winny być produkowane zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka lub powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności lub powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Podczas kontroli sanitarnej przeprowadzonej w magazynie firmy (...) Sp. z o.o. nie stwierdzono na stanie magazynowym czajników bezprzewodowych, które zostały objęte zakazem sprzedaży.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 77 ustawy z dnia ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006 r. Nr 171, poz. 1225), decyzjom organów urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz.UE.L 191 z 30 kwietnia 2004 r., str. 1; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), w przypadku stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności.

Szczegółowy przebieg i zakres kontroli zawierał protokół z kontroli sanitarnej. Ustalenia kontroli zostały przedstawione kontrolowanemu, który nie wniósł żadnych uwag do protokołu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia (...) kwietnia 2011 r., znak: (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez (...) Sp. z o.o., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. M. z dnia (...) marca 2011 r., znak: (...)

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 15 lutego 2011 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. M. przeprowadzili tematyczną kontrolę sanitarną, podczas której pobrano próby do badań laboratoryjnych zgodnie z harmonogramem urzędowej kontroli żywności. Zgodnie z protokołem pobrania próbek materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością nr (...) pobrano po 1 szt. czajnika z 2 partii:

1.

próbkę o numerze (...) - czajnik bezprzewodowy (...) o numerze partii (...), data dostawy 3 grudnia 2010 r., wielkość partii, z której pobrano próbki - 3031 szt.,

2.

próbkę o numerze (...) - czajnik bezprzewodowy (...)1,7 I o numerze partii (...), data dostawy 9 września 2010 r., wielkość partii, z której pobrano próbki - 158 szt., wartość pobranych próbek - 89 zł.

Przeprowadzone badania laboratoryjne w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. ww. czajników wykazały, iż czajnik bezprzewodowy MODEL (...)1,7 I ze stali nierdzewnej z pokrywą z zatrzaskiem uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego w kolorze czarnym importowany z C. dla (...) Sp. z o.o. nie nadaje się do kontaktu z żywnością, gdyż natężenie obcego smaku substancji wzorcowej pozostającej w bezpośrednim kontakcie z badaną próbką jest dość wyczuwalne wg skali - 2. W związku z powyższym w dniu 14 marca 2011 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przeprowadzili tematyczną kontrolę sanitarną dotyczącą zakwestionowania czajnika (...)1,7 I. Ustalono, iż ww. czajnik został sprzedany w ilości 2700 szt. kontrahentom. Zobowiązano firmę (...) Sp. z o.o. do przedstawienia list dystrybucji kwestionowanego czajnika. Jednocześnie wydano zaskarżoną decyzję z dnia (...) marca 2011 r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. przychylił się do stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. M. dotyczącego zakazu wprowadzania do obrotu czajników bezprzewodowych MODEL (...)1,7 I ze stali nierdzewnej i ich wycofaniu z obrotu ze względu na zmienione cechy organoleptyczne w stopniu uniemożliwiającym użycie produktu do celów deklarowanych przez producenta.

Zgodnie z pkt 3 Preambuły Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające Dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, wg którego " () materiały i wyroby przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością muszą być wystarczająco obojętne, aby nie powodować przenikania do żywności substancji, które mogą powodować pogorszenie cech organoleptycznych".

W ocenie organu odwoławczego, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. M. zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy opierając swoją decyzję na badaniu wykonanym przez laboratorium akredytowane na zgodność z normą EN ISO/IEC 17025, które posiada akredytację na metodę badawczą PB/HŻL-09 wyd. 2, 26 luty 2009 r. w zakresie badań organoleptycznych (sprawozdanie z badań (...) z dnia 25 lutego 2011 r.). W związku z powyższym nie został naruszony art. 11 ust. 5 i art. 12 ust. 1-3 rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 5 ust. 2 lit. d tego rozporządzenia w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia 1935/2004. Wyniki przeprowadzonego badania potwierdziły niewłaściwą jakość organoleptyczną przedmiotowych czajników.

Ponadto badania wykonywała grupa oceniających, którzy zgodnie z Polską Normą PN ISO 3972 "Analiza sensoryczna - Metodologia - Metoda sprawdzania wrażliwości smakowej" i PN ISO 5496 "Analiza sensoryczna - Metodologia - Wprowadzenie i szkolenie oceniających w wykrywaniu i rozpoznawaniu zapachów" okresowo podlegają badaniu na próg wykrywalności smaków i zapachów.

Badania, na podstawie których wydano sprawozdanie z badań Nr (...) z dnia 25 lutego 2011 r. i ocenę jakości zdrowotnej próbki czajnika stwierdziły niewłaściwą jakość zdrowotną ze względu na nieprawidłowe cechy organoleptyczne, tzn. stwierdzoną istotną różnicę w smaku próbki badanej i kontrolnej, wg skali 0 -f- 3 ocenionej na 2 tj. dość wyczuwalny obcy smak. Ponadto fakt uzyskania różnicy w zapachu badanej próbki i kontrolnej wg skali 1, tj. bardzo słabo wyczuwalny obcy zapach, również świadczy, iż kwestionowany produkt nie jest całkowicie wolny od obcych zapachów.

Badanie organoleptyczne jest podstawowym badaniem określającym jakość produktu i decyduje o jego akceptacji przez konsumenta. Nie spełnienie tego wymagania dyskwalifikuje produkt, zwłaszcza, że ocena jakości zdrowotnej wystawiona na podstawie sprawozdania z badań (...) z dnia 25 lutego 2011 r. jednoznacznie wskazuje na niezgodność z wymaganiami ustawodawstwa, a w szczególności art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylające dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, gdzie materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, winny być "produkowane zgodnie z dobrą praktyka produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby: a) stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka; lub b) powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności; lub c) powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych".

Zgodnie z ww. przepisami migracja składników z wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością nie może powodować niemożliwych do przyjęcia zmian w składzie żywności. Przepis ten wskazuje, na to, iż wystarczy jedna nieprawidłowość tj. migracja składników do żywności w ilościach, które mogłyby stanowić: zagrożenie dla zdrowia człowieka; lub powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności; lub powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych, dyskwalifikuje produkt jako przeznaczony do kontaktu z żywnością.

W związku z powyższym, w ocenie organu, nie doszło do naruszenia § 3 ust. 1 i § 6 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie jest dozwolone w procesie wytwarzania lub przetwarzania materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych, a także sposobu sprawdzania zgodności tych materiałów i wyrobów z ustalonymi limitami. Ponadto fakt stwierdzonych istotnych różnic w ocenie sensorycznej może świadczyć, iż migrują składniki, które w sposób istotny wpływają na smak gotowanej wody, a także jakość zdrowotną wody.

Ponieważ przedmiotowe czajniki nie spełniały ww. przepisów, czym stanowiły zagrożenie dla zdrowia lub życia człowieka, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 108 § 1 k.p.a. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. M. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie z pkt 1, 2 i 3 preambuły Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt pasze i żywność powinny być bezpieczne i zdrowe, a prawodawstwo wspólnotowe zawiera zestaw reguł mających na celu zapewnienie osiągnięcia tego celu. Podstawowe reguły w odniesieniu do prawa żywnościowego określone są w rozporządzeniu Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.

W uzupełnieniu do tych podstawowych reguł, bardziej szczegółowe prawo paszowe i żywnościowe obejmuje m.in. takie dziedziny jak materiały mające kontakt z żywnością. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, powołanie art. 19 rozporządzenia Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. oraz art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt b) i c) Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. było prawidłowe i nie stanowiło naruszenia prawa.

Na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) kwietnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. M. z dnia (...) marca 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka (...) sp. z o.o. - aktualnie wobec podziału spółka o nazwie (...) S. A. w M. wskazując, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:

- art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w związku z art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt b) i c) Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (dalej Rozporządzenie 882/2004) - poprzez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji mimo że nie było to uzasadnione treścią art. 54 Rozporządzenia 882/2004, ani też zagrożeniem dla życia lub zdrowia ludzi,

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w konsekwencji - oparcie decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych,

- art. 12 ust. 1-3 Rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 5 ust. 2 lit. d tego rozporządzenia w zw. z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającego dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (dalej Rozporządzenie 1935/2004) poprzez zlecenie wykonania badania laboratorium, które nie ma odpowiedniej akredytacji,

- art. 11 ust. 1-4 Rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia 1935/2004 poprzez wydanie decyzji na podstawie badania przeprowadzonego przy wykorzystaniu niewłaściwej metody, art. 11 ust. 5 Rozporządzenia 882/2004 w zw. z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia 1935/2004 poprzez niezapewnienie stronie postępowania możliwości zlecenia dodatkowej ekspertyzy,

- § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie jest dozwolone w procesie wytwarzania lub przetwarzania materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych, a także sposobu sprawdzania zgodności tych materiałów i wyrobów z ustalonymi limitami (dalej Rozporządzenie Ministra Zdrowia) poprzez wydanie decyzji mimo, że migracja składników do żywności, z którą mogą mieć kontakt nie przekracza 60 mg na kg płynu modelowego imitującego żywność,

- § 6 ust. 5 w zw. z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez dokonanie sprawdzenia zmiany składu wody przygotowanej przy użyciu zakwestionowanego produktu w sposób sprzeczny z zasadami określonymi w tych przepisach,

- niewłaściwe zastosowanie art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez wydanie decyzji opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności.

- naruszenie art. 19 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (dalej Rozporządzenie 178/2002), poprzez jego zastosowanie do stanu faktycznego nie objętego hipotezą tego przepisu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ drugiej instancji przyjął za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące stanu faktycznego mimo, że zostały one dokonane na podstawie badania przeprowadzonego przy zastosowaniu metody sprzecznej z obowiązującymi przepisami prawa i wykonanego przez jednostkę nie uprawnioną.

Organy administracji błędnie uznały, że podstawą prawną decyzji zakazującej wprowadzania do obrotu i nakazującej wycofanie z obrotu czajników bezprzewodowych może być art. 19 Rozporządzenia 178/2002.

Przepis ten stanowi, że jeżeli podmiot działający na rynku spożywczym uważa lub ma podstawy, aby sądzić, że środek spożywczy przez niego przywożony, wyprodukowany, przetworzony, wytworzony lub rozprowadzany nie jest zgodny z wymogami w zakresie bezpieczeństwa żywności, natychmiast rozpocznie postępowanie w celu wycofania danej żywności z rynku, na którym ta żywność przestała znajdować się pod jego bezpośrednią kontrolą jako początkowego podmiotu działającego na rynku spożywczym i powiadomi o tym właściwe władze. W przypadku, gdy produkt mógł dotrzeć już do konsumenta, operator skutecznie i dokładnie poinformuje konsumentów o przyczynach jego wycofania i w razie konieczności odbierze od konsumentów produkty już im dostarczone, jeżeli inne środki nie byłyby wystarczające do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.

Czajnik bezprzewodowy nie jest środkiem spożywczym. Definicja pojęcia "środek spożywczy" znajduje się w art. 2 Rozporządzenia 178/2002, który stanowi, że: do celów niniejszego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać.

Organy administracji błędnie uznały, że podstawą nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może być art. 54 ust. 1 ust. 2 pkt b) i c), Rozporządzenia nr 882/2004/WE. W przepisach tych mowa jest bowiem o decyzjach dotyczących zakazu wprowadzania do obrotu lub wycofania z obrotu paszy, żywności lub zwierząt. Bezpodstawne było również powołanie jako podstawy art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zw. z art. 54 Rozporządzenia 882/2004.

Czajnik elektryczny jest "wyrobem przeznaczonym do kontaktu z żywnością" w rozumieniu Rozporządzenia 1935/2004. W sprawie znajdują więc zastosowanie przepisy Rozporządzenia 882/2004, które stosuje się w granicach odesłania z art. 24 Rozporządzenia 1935/2004.

Przepis art. 3 Rozporządzenia 1935/2004 ustala wymagania ogólne dotyczące towarów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Zgodnie z tym przepisem:

Materiały i wyroby, w tym także materiały oraz wyroby aktywne i inteligentne, produkowane są zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby:

a)

stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka, lub b) powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności; lub c) powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Skarżący wskazał, że zastosowanie badania organoleptycznego było niedopuszczalne; weryfikacja, czy dany produkt przeznaczony do kontaktu z żywnością może powodować pogorszenie cech organoleptycznych żywności wymaga określenia w drodze badań ilościowych wielkości migracji składników np. czajnika do przygotowywanej w nim wody oraz zestawienia ich z obecnymi, wcześniej ustalonymi limitami migracji.

Organy administracji uznały, że wynik badania organoleptycznego może dowodzić lub chociażby uprawdopodabniać, że dany produkt przeznaczony do kontaktu z żywnością stanowi zagrożenie dla zdrowia człowieka. Jednak badanie organoleptyczne nie ma na celu określenia oddziaływania danego towaru na zdrowie ludzi i jego wynik nie może być wykorzystany do wydania decyzji, w której mowa o zagrożeniu dla zdrowia ludzi.

Wykładnia przepisów Rozporządzenia 1935/2004 oraz przepisów Rozporządzenia 882/2004 znajdujących zastosowanie na podstawie odesłania z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia 1935/2004 dopuszczająca stosowanie badań organoleptycznych przez służby sanitarne Państwa Członkowskiego w celu oceny wpływu produktu przeznaczonego do kontaktu z żywnością na żywność jest nieprawidłowa.

W przypadku zakwestionowanych czajników kontakt z żywnością mają zarówno elementy wykonane ze stali nierdzewnej jak i elementy wykonane z tworzywa sztucznego. Obu tych materiałów dotyczy wymaganie aby ich kontakt z żywnością nie powodował migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych (art. 3 Rozporządzenia 1935/2004).

Szczegółowe limity migracji określają odpowiednie dyrektywy unijne, przede wszystkim Dyrektywa Komisji (WE) nr 2002/72 z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi (dalej dyrektywa 2002/72) i w ślad za nią powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia. Zgodnie z punktem 7) preambuły dyrektywy 2002/72, ustanowienie wykazu dopuszczonych substancji wraz z ogólnym limitem migracji, a tam gdzie konieczne z innymi szczegółowymi ograniczeniami, będzie dostateczne aby osiągnąć cel ustanowiony w art. 2 dyrektywy 89/109/EWG.

Aktualnie, w związku z uchyleniem dyrektywy 89/109/EWG. w przytoczonym przepisie chodzi o cel określony w art. 3 Rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającego dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG, czyli zapewnienie aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji składników produktów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do żywności w ilościach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka lub powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności lub powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Weryfikacja wpływu czajnika na smak lub zapach przygotowywanej w nim wody, musi być dokonana w drodze badania ilościowego dotyczącego migracji składników czajnika do wody.

Organy pominęły regulację rozporządzenia Ministra Zdrowia, dopuszczając się tym samym naruszenia fundamentalnej w postępowaniu administracyjnym zasady działania organów administracji na podstawie przepisów prawa.

Powołane rozporządzenie Ministra Zdrowia określa dopuszczalne limity migracji składników wyrobów wykonanych z tworzyw sztucznych do żywności oraz określa szczegółowo procedurę weryfikacji zgodności danego wyrobu z rozporządzeniem. Opisane w załącznikach do rozporządzenia procedury badawcze, określają w jaki sposób należy sprawdzać, czy składniki elementów czajnika przenikają do żywności (nie polegają na wąchaniu i smakowaniu).

Wykazanie, że wyrób przeznaczony do kontaktu z żywnością wpływa na jej smak wymaga ustalenia jakie składniki wyrobu migrują do żywności oraz ustalenia, że migracja przekracza dopuszczalne normy.

Organ stwierdzając, że zakwestionowany czajnik wpływa na smak przygotowanej w nim wody nie powołał się na wynik badania przeprowadzonego zgodnie z przewidzianą w rozporządzeniu Ministra Zdrowia procedurą, przez co w sposób rażący naruszyli przepisy prawa. Naruszenie prawa polegało również na wydaniu decyzji nie zawierającej w uzasadnieniu informacji o tym jakie limity migracji i o ile zostały przekroczone.

Skarżąca podkreśliła, że wprowadzenie kwestionowanego czajnika do obrotu zostało poprzedzone badaniami, na podstawie których została wystawiona deklaracja zgodności. Badania te zostały przeprowadzone przez odpowiednia notyfikowaną instytucję badawczą, która potwierdziła zgodność użytych do produkcji czajnika materiałów z wymaganiami unijnymi.

Kwestia metodologii oceny wpływu części czajnika, które zostały wykonane ze stali nierdzewnej na skład wody, do tej pory nie została szczegółowo uregulowana ani w polskim prawie ani w prawie unijnym. W tym zakresie mają zastosowanie ogólne regulacje Rozporządzenia 1935/2004 oraz regulacje Rozporządzenia 882/2004 dotyczące sposobu przeprowadzania kontroli, które znajdują odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 24 ust. 1 Rozporządzenia 1935/2004.

W ocenie Skarżącej procedury dotyczące kontroli realizacji wymagań określonych w Rozporządzeniu 1935/2004, powinny być tożsame z procedurami dotyczącymi urzędowych kontroli żywności i pasz, które zostały uregulowane w Rozporządzeniu 882/20041. Procedury te zostały rażąco naruszone w ramach postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją poprzez: niewłaściwe pobranie próbek do badań (pobrano tylko jeden czajnik.) i zastosowanie metody analizy czajników sprzecznej z 11 ust. 1-3 Rozporządzenia 882/2004, nie umożliwienie stronie postępowania przeprowadzenia dodatkowej ekspertyzy (art. 11 ust. 5 Rozporządzenia 882/2004), zlecenie wykonania badania laboratorium, które nie ma odpowiedniej akredytacji, (naruszenie art. 12 ust. 1-3 w zw. z art. 5 ust. 2 lit. d) Rozporządzenia 882/2004.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Skarga została uwzględniona, choć nie wszystkie wskazane w niej zarzuty okazały się zasadne.

Na wstępie stwierdzić należy, iż charakter przedmiotowej decyzji, w tym wynikające z niej dla skarżącej Spółki skutki finansowe, wymagały aby podstawa prawna działania organów, wydanych w sprawie nakazów i zakazów, była dokładnie wyjaśniona. Taka staranność jest niezbędna w państwie prawa, gdyż z jednej strony wzmacnia przekonanie o legalnym dzianiu organów, a z drugiej strony umożliwia w przyszłości sądową kontrolę zaskarżonej decyzji.

Obowiązkowi temu organy działające w sprawie nie podołały. Analizując w zakresie wskazanej podstawy prawnej decyzję organu I instancji należy stwierdzić, iż upatrywał podstawę swojego rozstrzygnięcia w następujących przepisach materialnoprawnych: art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. b i c rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz.UE.L 191 z 30 kwietnia 2004 r., str. 1; Dz.Urz.UE, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200), art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz.UE.L 31 z 01.02.2002, str. 1; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 15, t. 6, str. 463), w związku z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz uchylającym dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG (Dz.Urz.UE.L 338 z 13.11.2004, str. 4), art. 76 ust. 1 pkt 4 i art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006 r. Nr 171, poz. 1225).

Skarżąca spółka, wnosząc odwołanie od tej decyzji zakwestionowała podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia szczegółowo wykazując, że powołane przez organ przepisy nie mogły mieć zastosowania w tej sprawie.

Zaskarżona decyzja w zakresie zarzutów odwołania, wskazującego na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa, oraz przyjętej metody badawczej to jest ustalenia, że czajnik bezprzewodowy model (...)1,7 I ze stali nierdzewnej z pokrywą z zatrzaskiem, uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego w kolorze czarnym ze względu na nieprawidłowe cechy organoleptyczne, stanowi zagrożenie zdrowia ludzkiego - nie jest zgodna z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję to znaczy, uznał że prawidłowa była podstawa prawna nakazów i zakazów wskazanych w decyzji przez organ pierwszej instancji. Tymczasem z uzasadnienia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W., wniosku tego wywieść nie można. Tym niemniej nie wszystkie zarzuty skargi potwierdzają wadliwość podstawy prawnej działania organów sanitarnych w tej sprawie.

Skarżący zarzucił w skardze m.in. naruszenie art. 12 ust. 1-3 Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt w związku z art. 24 (odsyłającym) Rozporządzenia nr 1935/2004. Zarzut ten nie jest zasadny.

Wskazać bowiem należy, że art. 24 Rozporządzenia nr 1935/2004 w systematyce aktu odnosi się do środków nadzoru i kontroli. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tego Rozporządzenia "Państwa Członkowskie przeprowadzają urzędowe kontrole w celu zapewnienia przestrzegania niniejszego rozporządzenia zgodnie z odpowiednim ustawodawstwem Wspólnoty dotyczącym urzędowych kontroli żywności i pasz". Przepis ten zawiera zatem odesłanie do rozporządzenia nr 882/2004.

Cały art. 12 rozporządzenia nr 882/2004 odnosi się do laboratoriów urzędowych, które zgodnie z ust. 1 tego przepisu "mogą przeprowadzać analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych". Ust. 2 tego przepisu wskazuje jedną z 2 norm europejskich, zgodnie z którymi laboratoria muszą funkcjonować, podlegać ocenie i być akredytowane, by zostać wyznaczone przez właściwe organy jako laboratorium urzędowe - normę EN ISO/IEC 17025 dotyczącą "wymagań ogólnych dotyczących kompetencji laboratoriów badawczych i kalibracyjnych".

Powołany przez skarżącego art. 5 rozporządzenia nr 882/2004 odnosi się do "Delegowania zadań szczególnych związanych z kontrolami urzędowymi". Art. 5 ust. 2 lit. d stanowi, że "Właściwy organ może delegować zadania szczególne na rzecz określonego organu kontrolnego tylko w przypadku gdy: (...) d) laboratoria działają zgodnie z normami określonymi w art. 12 ust. 2; (...)".

Skarżący nie wykazał w jaki sposób organ i laboratorium urzędowe, które wykonało badanie naruszyło ww. przepisy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w odpowiedzi na skargę organ potwierdził, że laboratorium, które przeprowadziło badanie w przedmiotowej sprawie posiada akredytację na zgodność z normą EN ISO/IEC 17025.

Zatem wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 12 ust. 1-3 rozporządzenia nr 882/2004 w zw. z art. 5 ust. 2 lit. d tego rozporządzenia w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004 nie jest zasadny.

Skarżący słusznie jednak zarzucił naruszenie art. 11 ust. 1-4 Rozporządzenia nr 882/2004 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004 dążąc do wykazania, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji dokonano badania przy użyciu niewłaściwej ze względu na przedmiot badania (czajnik bezprzewodowy ze stali nierdzewnej, z pokrywą, z zatrzaskiem, uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego) metody badawczej.

Art. 11 ust. 1-4 Rozporządzenia nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt stanowią:

1.

"Metody pobierania próbek i analizy wykorzystywane w kontekście kontroli urzędowych są zgodne z właściwymi regułami wspólnotowymi albo a) jeżeli takie reguły nie istnieją, z uznanymi międzynarodowo regułami lub protokołami, na przykład zatwierdzonymi przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) lub uzgodnionymi w ustawodawstwie krajowym; albo b) w braku powyższych, z innymi metodami pasującymi do zamierzonego celu lub opracowanymi zgodnie z protokołami naukowymi.

2. W przypadku gdy ust. 1 nie ma zastosowania, zatwierdzenie metod analizy może zostać dokonane w ramach jednego laboratorium zgodnie z międzynarodowo przyjętym protokołem.

3. We wszystkich możliwych przypadkach metody analiz charakteryzują się właściwymi kryteriami wymienionymi w załączniku III."

Organ w istocie nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia tych przepisów. Bez względu na to czy zastosowana w sprawie metoda badania organoleptycznego jest konsekwencją dyspozycji ust. 1 albo ust. 2 ww. art. 11, organ powinien wykazać, że przyjęta w rozpoznawanej sprawie metoda spełnia kryteria wymienione w załączniku III rozporządzenia nr 882/2004.

Poza tym pomimo, że w petitum skargi Spółka nie zarzuciła organom naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004, to jednak interpretacja tego przepisu, a w konsekwencji również przesądzenie czy w sprawie (jako podstawa prawna z dalszymi tego konsekwencjami), powinny zostać uwzględnione przepisy dyrektywy Komisji z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi (Dz.Urz.UE.L 220 z 15 sierpnia 2002 r., s. 18 z późn. zm.; Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, Rozdział 13, t. 29, s.535) jest zasadniczym punktem oceny prawidłowości kwestionowanej decyzji.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 1935/2004 "1. Materiały i wyroby, w tym także materiały oraz wyroby aktywne i inteligentne, produkowane są zgodnie z dobrą praktyką produkcyjną, tak aby w normalnych lub możliwych do przewidzenia warunkach użytkowania nie dochodziło do migracji ich składników do żywności w ilościach, które mogłyby: a) stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka; lub b) powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie żywności; lub c) powodować pogorszenie jej cech organoleptycznych".

Z kolei pkt 3 preambuły tego Rozporządzenia stanowi: "Podstawą niniejszego rozporządzenia jest zasada, że wszelkie materiały lub wyroby przeznaczone do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością muszą być wystarczająco obojętne, aby nie powodować przenikania do żywności substancji w ilościach, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka oraz powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie takiej żywności lub pogorszenie jej cech organoleptycznych".

Organ powołując ten przepis pominął to, że z jego treści wynika, iż przenikanie do żywności nie jest absolutnie niedopuszczalne, lecz zakazane jedynie w takich ilościach, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka oraz powodować niemożliwe do przyjęcia zmiany w składzie takiej żywności lub pogorszenie jej cech organoleptycznych.

Brak jest jakichkolwiek rozważań, co do możliwości i celowości zastosowania jako podstawy prawnej działania organu prawa krajowego - rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie jest dozwolone w procesie wytwarzania lub przetwarzania materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych, a także sposobu sprawdzania zgodności tych materiałów i wyrobów z ustalonymi limitami (Dz. U. Nr 129, poz. 904 z późn. zm., dalej rozporządzenie Ministra Zdrowia).

Tymczasem rozporządzenie to jest regulacją implementującą dyrektywę 2002/72, która to z kolei jest ściśle powiązana z rozporządzeniem nr 1935/2004.

Rozporządzenie nr 1935/2004 jest regulacją ramową w zakresie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, a dyrektywa 2002/72 jest dyrektywą szczególną gdy chodzi zwłaszcza o materiały i wyroby z tworzyw sztucznych przeznaczone do kontaktu ze środkami spożywczymi. Cel w postaci ochrony ludzkiego zdrowia miały osiągnąć procedury wprowadzone dyrektywą 2002/72, w szczególności gdy chodzi o dodatki używane w produkcji materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych.

Skarżący słusznie wskazał na pkt 7 preambuły dyrektywy nr 2002/72: "Ustanowienie wykazu dopuszczonych substancji wraz z ogólnym limitem migracji, a tam gdzie konieczne z innymi szczegółowymi ograniczeniami, będzie dostateczne aby osiągnąć cel ustanowiony w art. 2 dyrektywy 89/109/EWG". Na mocy art. 26 akapit 2 uchylającego dyrektywę nr 89/109 oraz Załącznika III rozporządzenia nr 1935/2004, odpowiednikiem art. 2 uchylonej dyrektywy, do której odsyła dyrektywa nr 2002/72 jest art. 3 rozporządzenia 1935/2004.

Wymienione postanowienie preambuły dyrektywy nr 2002/72 potwierdza, że użyte przez ustawodawcę unijnego w art. 3 ust. 1 oraz w pkt 3 preambuły rozporządzenia 1935/2004 sformułowanie "w ilości" nie zostało tam zamieszczone przypadkowo, ale koreluje z ustanowieniem "wykazu dopuszczonych substancji wraz z ogólnym limitem migracji". Wymienione rozporządzenie Ministra Zdrowia, implementujące dyrektywę nr 2002/72, zawiera dopuszczalne limity migracji globalnej składników uwalnianych z materiałów lub wyrobów z tworzyw sztucznych do środków spożywczych, a więc również do wody.

Skoro pobrana w sprawie przez organy próbka towaru w postaci czajnika bezprzewodowego ze stali nierdzewnej, z pokrywą, z zatrzaskiem, uchwytem i spodem z tworzywa sztucznego, składa się w części z tworzywa sztucznego to konieczne było zastosowanie przepisów szczególnych dotyczących materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi, w szczególności tych zawierających dopuszczalne limity (ilości) migracji.

Organ odwoławczy nie uwzględniając w rozpoznawanej sprawie w ogóle szczególnej regulacji wskazanej wyżej dyrektywy oraz implementującego ją rozporządzenia Ministra Zdrowia, w sposób zbiorczy (w sentencji decyzji) i ogólnikowy w uzasadnieniu, wskazał podstawę prawną własnej decyzji.

Tym samym do oceny wpływu czajnika na ludzkie zdrowie zastosowano metodę, która mogła być niewłaściwa do wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością jakim jest przedmiotowy czajnik.

Dlatego po ustaleniu właściwej podstawy prawnej decyzji zawierającej przedmiotowe nakazy i zakazy, do oceny organu pozostanie to czy w odniesieniu do czajnika bezprzewodowego zaistnieje konieczność przeprowadzenia badania ilościowego, ustalającego ilość migrowanych składników i ich zestawienie z dopuszczalnymi limitami migracji, zamiast zastosowanego w sprawie badania organoleptycznego, na podstawie którego stwierdzono istotną różnicę w smaku próbki badanej i kontrolnej.

Może się wówczas okazać, że stwierdzenie, czy elementy czajnika bezprzewodowego z tworzyw sztucznych są źródłem migracji do wody w stopniu przekraczającym dopuszczalne limity ilościowe wymaga zastosowania wskaźników określonych ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia.

Należy w tym kontekście przypomnieć, że art. 11 ust. 5 Rozporządzenia 882/2004 stanowi, iż "Właściwe organy ustanawiają odpowiednie procedury w celu zagwarantowania prawa podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe, których produkty podlegają pobieraniu próbek i analizie do występowania o dodatkową ekspertyzę, bez uszczerbku dla obowiązku właściwych organów do podjęcia wcześniejszego działania w nagłych przypadkach".

Przy założeniu, iż na mocy art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1935/2004 do kontroli dotyczących materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością stosuje się odpowiednio przepisy rozporządzenia nr 882/2004, należałoby stwierdzić, że organy powinny zapewnić podmiotom działającym na rynku wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością realizację prawa do występowania o dodatkową ekspertyzę.

Co do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 19 rozporządzenia nr 178/2002 to należy wskazać, że został przez ustawodawcę unijnego zatytułowany "Odpowiedzialność w zakresie żywności: podmioty działające na rynku spożywczym"

Treść art. 19 ust. 1-4 oraz tytuł, jaki został mu nadany w ramach systematyki Rozporządzenia nr 178/2002, jednoznacznie wskazują, że ich adresatem są podmioty działające na rynku spożywczym. Skarżąca Spółka nie jest tego rodzaju podmiotem.

Skarżąca jest natomiast "podmiotem działającym na rynku" w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. d rozporządzenia nr 1935/2004, który definiuje taki podmiot jako osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za spełnienie wymogów określonych w powyższym rozporządzeniu w przedsiębiorstwie pozostającym pod jej kontrolą.

Obowiązki tych podmiotów sformułowano w pkt 18 preambuły rozporządzenia nr 1935/2004: "Na wszystkich etapach postępowania należy zapewnić możliwość śledzenia pochodzenia materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w celu ułatwienia procesów kontroli, wycofywania z rynku wadliwych produktów, udzielania konsumentom informacji oraz możliwości przypisania odpowiedzialności. Podmioty działające na rynku powinny posiadać przynajmniej możliwość zidentyfikowania jednostek, do których, bądź też z których dostarczane były te materiały i wyroby".

Powyższy punkt preambuły precyzuje art. 17 rozporządzenia Nr 1935/2004 zatytułowany "Możliwość śledzenia", zgodnie z którym: "1. Na wszystkich etapach postępowania należy zapewnić możliwość śledzenia drogi materiałów i wyrobów w celu ułatwienia procesu kontroli, wycofywania wadliwych produktów z rynku, udzielania informacji konsumentom oraz przypisania odpowiedzialności".

Nadto podkreślić trzeba, że samo rozporządzenie nr 1935/2004 nie zawiera katalogu sankcji za naruszenie obowiązków w nim sformułowanych, lecz powierza ich określenie Państwom Członkowskim, w szczególności wskazując, że "Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające".

W tych okolicznościach w związku z brakiem dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej zapadłej decyzji, tylko na marginesie wskazać należy, iż nietrafne był zarzuty skargi co do nadania decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zgodnie bowiem z art. 77 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia "decyzjom organów urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004, w przypadku stwierdzenia uchybień zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka, jest nadawany rygor natychmiastowej wykonalności".

Z kolei art. 54 ust. 1 oraz ust. 2 lit. b i c) rozporządzenia nr 882/2004 stanowią

1.

"W sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności.

2. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: (...) b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt;

c)

monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności;".

Przepis art. 77 wskazanej ustawy ma charakter proceduralny, art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa ta określa wymagania dotyczące przeprowadzania urzędowych kontroli żywności - w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu nr 882/2004. Przepis art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 został zamieszczony w tytule VII "Środki wykonawcze" w rozdziale I zatytułowanym "Krajowe środki wykonawcze". Art. 54 w ust. 1 zd. 1 nakazuje właściwemu organowi w sytuacji wykrycia niezgodności, podjęcie działań zapewniających, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. W ust. 2 lit. a wskazano środki, jakie obejmują takie działania. Przepis ten wskazuje, że postępowanie organu obejmuje " (...) podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności (...)" natomiast w ust. 2 lit. h) upoważniono organ do podjęcia wszelkich innych środków jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

Ponadto wskazać należy, że z pkt 41 preambuły rozporządzenia nr 882/2004 wynika, że naruszenia prawa żywnościowego powinny w całej Wspólnocie podlegać efektywnym, odstraszającymi i proporcjonalnym środkom na poziomie krajowym. Środki takie powinny obejmować działania administracyjne podjęte przez właściwe organy Państw Członkowskich, w których to Państwach powinny istnieć procedury do tego celu, których zaletą winno być to, że na ich podstawie mogą być podjęte szybkie działanie w celu przywrócenia sytuacji zgodnej z wymogami prawa żywnościowego (por. pkt 42 preambuły).

W świetle powyższego decyzja ustawodawcy krajowego, aby decyzjom, o jakich mowa w art. 54 rozporządzenia nr 882/2004 nadawać rygor natychmiastowej wykonalności mieści się w pojęci środków i procedur jakimi Polska jako Państwo Członkowskie musi dysponować w celu zapewnienia efektywności stosowania rozporządzenia nr 882/2004 oraz tych przepisów unijnych, które do niego odsyłają.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.