Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1975404

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 7 września 2015 r.
VII SA/Wa 1063/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata sprawy ze skargi J.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) marca 2015 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż J.W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3351,84 zł. Mąż wnioskodawczyni otrzymuje dodatek pielęgnacyjny zawarty w ww. kwocie. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi z 1947-48 r. wg oświadczenia, dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 ha. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi wysokie koszty związane z wielością spraw prowadzonych w sądach z tego powodu nie ma możliwości zgromadzenia oszczędności. Ponosi koszty związane z kserowaniem dokumentów, przesyłkami pocztowymi, rozmowami telefonicznymi i zakupem materiałów piśmienniczych oraz literatury prawnej. Wzrosły koszty energii elektrycznej, papieru, tuszu i naprawy komputera. Podniosła, że są z mężem osobami schorowanymi (II grupa inwalidzka) oraz, że w ostatnim okresie przeszła zawał serca, co obecnie wiąże się ze zwiększonymi wydatkami na leki (w maju na kwotę 936,50 zł). Z tego względu zmuszona była pożyczyć od sąsiadki 1200 zł. Z bieżących dochodów nie jest w stanie zaoszczędzić żadnych środków. Korzysta z odpłatnej pomocy osób trzecich przy niektórych cięższych pracach fizycznych. Wnioskodawczyni wskazała, że z posiadanych nieruchomości wiejskich nie czerpie pożytków. Dom na wsi nie jest przystosowany do użytkowania. Miesięczne wydatki poniesione w miesiącu kwietniu br. jakie strona wskazała, to: telefon 34,50 zł, leki ok. 936,50 zł, akcesoria medyczne 40 zł, okulary 220 zł, usługi pocztowe ok. 30 zł, opłaty bankowe ok. 12 zł, kredyt 1610 zł, życie, środki czystości, drobne art. odzieżowe 1350 zł, ubezpieczenia i składki 66,57 zł.

Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1063/15 odmówiono J.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Na to orzeczenie J.W. złożyła skutecznie (w zakreślonym terminie) sprzeciw.

W sprzeciwie J.W. wskazała, że "referendarz stwierdza nieprawdę. Podane w formularzu wydatki były wydatkami za miesiąc maj a nie jak wskazał referendarz - kwiecień. Wskazała, że korzysta z kredytu bankowego na pokrycie opłat związanych ze sprawami sądowymi, których w ilości 11 sztuk oczekuje na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a które zbiegły się w tym samym czasie. We wszystkich tych sprawach opłaciła wpisy sądowe 11 razy po 200 zł. Ponadto w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku ma 4 sprawy, w których wpisy sądowe wyniosły 1100 zł. Od wielu lat nie inwestuje w żadne zakupy: mebli, sprzętu domowego i odzieży. Nie uczestniczy w życiu kulturalnym, nie korzysta z wczasów czy sanatoriów. Nie prowadzi życia towarzyskiego. Od miesiąca maja opisanego w poprzednim formularzu zmieniła się bardzo sytuacja finansowa rodziny skarżącej ze względu na przebyty 30 kwietnia 2015 r. zawał mięśnia sercowego oraz ujawnienie wielu schorzeń, o których skarżąca nie miała wiedzy. Na same leki w maju 2015 r. wnioskodawczyni wydała 936,50 zł na usługi i urządzenia medyczne 460 zł, w czerwcu wydała na leki 320,53 zł, w miesiącu lipcu wydała na leki 680,80 zł. Oczekuje na wizyty lekarskie w kilku przychodniach specjalistycznych. Sytuacja finansowa jej rodziny nie polepszy się o najmniej na przestrzeni roku. Jak wynika z karty szpitalnej niektóre leki wnioskodawczyni musi przyjmować co najmniej przez 12 miesięcy. A te należą do najdroższych z przyjmowanych leków. Wnioskodawczyni wskazała, że oszczędza na zużyciu wody i energii elektrycznej. Sąd nie bierze pod uwagę wieku skarżącej - 75 lat, oraz wielości ciągnących się postępowań sądowych przez 11 lat. Uważa, że Sąd celowo blokuje jej dostęp do Sądu poprzez nie przyznawanie pomocy prawnej i finansowej. Oznacza to, że Sąd świadomie generuje jej koszty."

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego.

Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.

Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).

Biorąc pod uwagę sytuację majątkową J.W. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest osobą na tyle ubogą, że jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku, informacji zawartych w sprzeciwie i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany, dwie działki. Dochód, z którego skarżąca się utrzymuje wraz z mężem to 3351,84 zł. Oceny sytuacji materialnej strony nie zmienia fakt kłopotów zdrowotnych jakie w ostatnim okresie dotknęły wnioskodawczynię. Nie należą również do okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy wydatki na papier, tusz, ksero dokumentów, dostęp do internetu, incydentalne wydatki na naprawę komputera, przesyłki pocztowe, rozmowy telefoniczne, zakup materiałów piśmienniczych czy literatury prawnej. Wydatki te wskazują jedynie, że wnioskodawczyni ponosi szereg wydatków nie związanych z utrzymaniem koniecznym. W tym kontekście nawet zwiększenie wydatków na leki (które nota bene od maja wg oświadczenia skarżącej uległy zmniejszeniu, a nie zwiększeniu - w maju, jak podała skarżąca, zapłaciła za leki 936,50 zł, w czerwcu 320,53 zł, a w lipcu 685,80 zł) nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy skoro część opisanych wydatków trudno określić jako konieczne. Wnioskodawczyni powinna przede wszystkim poszukać w pierwszej kolejności oszczędności we własnym zakresie, a dopiero gdy te okażą się niewystarczające szukać pomocy poprzez składanie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z danych zawartych w formularzu PPF nie wyłania się obraz wnioskodawczyni jako osoby ubogiej, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy.

Jeszcze raz podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody.

Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.