Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2702653

Wyrok
Sądu Okręgowego w Bydgoszczy
z dnia 16 kwietnia 2019 r.
VI U 1409/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Janusz Madej.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2019 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołań: K. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B.:

- z dnia 17 kwietnia 2018 r., znak: (...)

- z dnia 20 kwietnia 2018 r., znak: (...)

- z dnia 5 czerwca 2018 r., znak: (...) w sprawie: K. W. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o ponowne ustalenie kapitału początkowego i wysokość emerytury oddala odwołania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. - po stwierdzeniu, iż decyzją z dnia 8 marca 2018 r. nieprawidłowo ustalił kapitał początkowy - z urzędu ponownie ustalił wartość kapitału początkowego ubezpieczonego K. W. na dzień 1 stycznia 1999 r.

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. - po rozpatrzeniu wniosku K. W. z dnia 28 marca 2018 r. i w związku z ponownym ustaleniem kapitału początkowego - przeliczył wnioskodawcy emeryturę od dnia 1 lutego 2018 r.t.j. od daty nabycia uprawnień do emerytury.

Odwołanie zaskarżające powyższe dwie decyzje wniósł ubezpieczony K. W., domagając się przeliczenia swojego kapitału początkowego (wskaźnika wysokości podstawy wymiaru) z faktycznie przepracowanych lat z pominięciem okresu studiów oraz przeliczenia swojej emerytury.

W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony podał, iż nie zgadza się z decyzjami z dnia 17 kwietnia 2018 r. oraz z dnia 20 kwietnia 2018 r.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, iż decyzją z dnia 17 kwietnia 2018 r. z urzędu dokonał ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., po stwierdzeniu że w decyzji z dnia 8 marca 2018 r. kapitał ten ustalony został nieprawidłowo w kwocie 36.485 zł 13 gr, zamiast w kwocie 49.459 zł 85 gr. Po tej korekcie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 402,12%, a do stażu pracy ubezpieczonego uwzględniono okres studiów w wymiarze 5 lat, tj. 60 miesięcy, jako okres nieskładkowy oraz nie uwzględniono okresu przebywania ubezpieczonego na urlopie bezpłatnym od 17 października 1990 r. do 16 listopada 1990 r.

W dniu 28 maja 2018 r. ubezpieczony złożył wniosek o przeliczenie kapitału początkowego, w którym zawarł też odwołanie od ww. decyzji, wskazując jedynie, że domaga się przeliczenia kapitału początkowego z faktycznie przepracowanych lat.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Zakład decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. odmówił ponownego ustalenia kapitału początkowego, stwierdzając że ponowne przeliczenie nie spowoduje zmiany wartości kapitału ustalonego decyzją z dnia 17 kwietnia 2018 r.

Decyzją z 20 kwietnia 2018 r. w związku z ponownym ustaleniem kapitału początkowego przeliczono ubezpieczonemu emeryturę od dnia 1 lutego 2018 r., t.j. od daty nabycia prawa do emerytury. Przy uwzględnieniu powołanych przez organ rentowy przepisów art. 21 pkt 1 oraz 28 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1442) organ ten wnosił o oddalenie odwołania.

Decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r., o której wspomniano w odpowiedzi na odwołanie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych - po rozpatrzeniu wniosku K. W. o przeliczenie kapitału początkowego - odmówił ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. ponieważ przeliczenie kapitału początkowego nie powoduje zmiany wartości kapitału początkowego ustalonego decyzją z dnia 17 kwietnia 2018 r.

Odwołanie od tej decyzji wniósł ubezpieczony K. W., wskazując, iż nie zgadza się z decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r.

W uzasadnieniu zaskarżenia twierdził on, iż w ustawie o kapitale początkowym jest podane, że dla osoby która do 1999 r. nie może wykazać kolejnych 10 lat pracy kapitał początkowy może być obliczony z faktycznych lat pracy. Wnosił on o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, W odpowiedzi na to odwołanie organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w odpowiedzi na odwołanie wniesionej w sprawie z odwołania K. W. od wcześniej wydanych decyzji z dnia 17 kwietnia 2018 r. (ustalającej ponownie kapitał początkowy) i z dnia 20 kwietnia 2018 r. (przeliczającej emeryturę ubezpieczonego).

Sprawę z odwołania ubezpieczonego od decyzji z dnia 5 czerwca 2018 r. (sygn. akt VI U 1674/18) połączono - zgodnie z wnioskiem organu rentowego - do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą o sygn. akt VI U 1409/18).

Uzasadnienie prawne

Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje:

Ubezpieczony K. W. (urodz. (...)) domagał się w rozpoznawanych sprawach ponownego ustalenia kapitału początkowego poprzez wyłączenie z dziesięciolecia (z którego organ rentowy ustalił jego kapitał początkowy w decyzji z 17 kwietnia 2018 r., tj. z lat 1973 - 1982) lat studiów - od 1974 r. do 1977 r. i zastąpienie tych lat latami 1969, 1970, 1971 i 1972. Ubezpieczony przyznał przy tym, iż nie posiada innego dziesięciolecia sprzed 1 stycznia 1999 r., w którym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego byłby korzystniejszy niż wskazany w załączniku do decyzji z 17 kwietnia 2018 r. (załącznik k.31 akt kapitałowych). Jego żądanie zmierzało natomiast do pominięcia w przyjętym przez organ rentowy do obliczenia kapitału początkowego dziesięcioleciu lat 1974, 1975, 1976 i 1977 (w których nie uzyskiwał przychodów z powodu nauki w szkole wyższej) i zastąpienia ich latami wcześniejszymi (od 1969 do 1972) w których przychody uzyskiwał.

Powyższe żądanie nie mogło zostać uwzględnione.

Zgodnie bowiem z art. 174 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm.) podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Z kolei art. 174 ust. 3a powyższej ustawy stanowi, że przepis art. 17 ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru kapitału początkowego w myśl art. 15 ust. 2 dla ubezpieczonego urodzonego przed dniem 31 grudnia 1968 r. z powodu nauki w szkole wyższej, o której mowa w art. 7 pkt 9. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 ustawy emerytalno - rentowej (do którego to przepisu odwołuje się art. 174 ust. 3a), jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1-4, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się podstawy wymiaru składek za okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu, z uwzględnieniem ust. 2 i 3. Przepis art. 15 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 17 ust. 3 tej ustawy przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 5, z powodu pełnienia zastępczej służby wojskowej, odbywania czynnej służby wojskowej albo korzystania z urlopu wychowawczego.

Wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż zamieszczone w art. 174 ust. 3a zastrzeżenie, że stosuje się go do ubezpieczonych, którym nie można ustalić podstawy wymiaru kapitału początkowego w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego urodzonego przed dniem 31 grudnia 1968 r. z powodu nauki w szkole wyższej (i analogicznie w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 3 ustawy czyli z powodu pełnienia zastępczej służby wojskowej odbywania czynnej służby wojskowej albo urlopu wychowawczego), nie odnosi się do osób, które z różnych przyczyn w kolejnych dziesięciu latach miały przerwy w ubezpieczeniu i ich okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu był krótszy niż 10 lat. Takim osobom można bowiem ustalić podstawę wymiaru na zasadach określonych w art. 15 ust. 1 przy zastosowaniu art. 16. Przepis art. 174 ust. 3a oraz art. 17 ust. 1 ma zastosowanie do osób, których okres podlegania ubezpieczeniu nie mógł obejmować przynajmniej 10 lat. Natomiast na podstawie art. 17 ust. 3 omówione wyżej zasady stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 5, z powodu pełnienia zastępczej służby wojskowej, odbywania czynnej służby wojskowej albo korzystania z urlopu wychowawczego. Przepisy te, w tym w szczególności art. 174 ust. 3a, mają zastosowanie w ustalonym wyżej stanie faktycznym do osób, których okres ubezpieczenia musiał być krótszy niż 10 lat ze względu na okoliczności inne niż wiek, tj. nauka w szkole wyższej (czy też zastępcza służba wojskowa, czynna służba wojskowa czy urlop wychowawczy). W stosunku do tych osób przy ustalaniu podstawy wymiaru uwzględnia się okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu tylko wówczas, gdy nie jest możliwe ustalenie podstawy wymiaru na zasadach ogólnych, a więc nie do wszystkich osób, które kiedykolwiek studiowały, odbywały zastępczą albo czynną służbę wojskową albo korzystały z urlopu wychowawczego.

W przypadku ubezpieczonego przepis art. 174 ust. 3a ustawy FUS nie miał zastosowania albowiem - jak przyznał on na rozprawie i co było okolicznością niesporną (e-protokół rozprawy k.40 i skrócony protokół rozprawy k.38) w okresie od 21 listopada 1990 r. do 31 grudnia 1998 r. miał on dłuższe przerwy w zatrudnieniu. Zatem dla niego można ustalić podstawę kapitału początkowego w myśl art. 15 ust. 1 i przy zastosowaniu at.16 (ust. 3 art. 174), zgodnie z którym przy ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych o których mowa w art. 15 ust. 1 i 2, przyjmuje się lata kalendarzowe następujące bezpośrednio po sobie, chociażby ubezpieczony w niektórych z tych lat przez okres roku lub w okresie krótszym niż rok nie pozostawał w ubezpieczeniu.

Skoro ubezpieczony w latach 1990 - 1998 nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z powodu przerw w zatrudnieniu, to organ rentowy zasadnie ustalił wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego z najkorzystniejszego dla niego 10-lecia (sprzed 1 stycznia 1999 r.) obejmującego lata nauki w szkole wyższej (uwzględnione przez organ rentowy jako okres nieskładkowy zgodnie z art. 7 pkt 9 ustawy emerytalno - rentowej). Należy jeszcze raz podkreślić, iż dla ubezpieczonego było w takiej sytuacji możliwe ustalenie podstawy wymiaru kapitału początkowego w myśl art. 15 ust. 1 i art. 16, a okres nauki w szkole wyżej został ujęty w zaskarżonej decyzji kapitałowej jako okres nieskładkowy. W stosunku do powoda dyspozycja art. 174 ust. 3a nie ma zastosowania, gdyż okres nauki w szkole wyższej nie stanowił przeszkody do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego.

W tym stanie rzeczy odwołania ubezpieczonego podlegały oddaleniu na podstawie art. 47714 § 1 k.p.c. oraz na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy emerytlno - rentowej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.