Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 759772

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 4 sierpnia 2010 r.
VI SA/Wa 894/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.).

Sędziowie WSA: Ewa Frąckiewicz, Grażyna Śliwińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi T. ((...)) Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) lutego 2010 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako Prezes Urzędu) utrzymał w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej (dalej jako Wojewódzki Inspektor) z (...) grudnia 2009 r., którą nałożono na T. (P.) Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako skarżąca spółka) karę pieniężną w kwocie 17.080,50 złotych za wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego - "M.", masa netto 200g, wyprodukowanego przez M. P. J. z siedziba w W. (dalej jako masło).

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach (...) i (...) września 2009 r. w sklepie skarżącej spółki w O., Pl. T. (...) podczas kontroli pobrano do badań laboratoryjnych próbki masła. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że próbki te nie odpowiadały wymaganiom:

Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. UE L 2007.299.1. - dalej jako Rozporządzenie Rady)

Rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 z 5 marca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. UE L 2008.88.1. - dalej jako Rozporządzenie Komisji).

Wobec powyższych ustaleń - negatywnych wyników badań próbek masła, Wojewódzki Inspektor - na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.) dalej jako j.h., wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca spółka dopuściła się wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego - masła, wobec tego - zgodnie z sankcją art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h., należało wymierzyć jej stosowną karę pieniężną. Organ podał, że wymierzając karę wziął pod uwagę kryteria określone w art. 40a ust. 5 j.h. tj.: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu. Wskazał, że decydujący wpływ na wysokość kary miał najwyższy stopień szkodliwości czynu tj. konsument został wprowadzony w błąd oraz znaczny zakres naruszenia, mianowicie naruszono interesy i prawa konsumentów. Stopień zawinienia organ oznaczył na poziomie średnim, bowiem skarżąca spółka nie była w stanie wykryć nieprawidłowości powstałych na etapie produkcji masła. Uzasadniając wysokość kary wskazał również, że wziął pod uwagę dotychczasową działalność skarżącej spółki tj. brak karalności za powyższe naruszenie. Nadto Wojewódzki Inspektor wskazał, że definicji "obrotu", o którym mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. należy szukać w art. 3 ust. 8 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z 28 stycznia 2002 r. ustalającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustalającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE.L 2002.31.1 ze zm. - dalej jako Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady).

Od powyższej decyzji skarżąca spółka złożyła odwołanie, zarzucając jej naruszenie z art. 40a j.h. Zdaniem wnoszącej odwołanie organ wymierzając karę niewłaściwie określił stopień jej zawinienia przy powstałym naruszeniu. Wskazała, że w żadnym razie nie ponosi winy za powstałe nieprawidłowości, a jej dotychczasowa działalność na rynku była nienaganna. Nadto uznała, że stopień szkodliwości czynu był znikomy.

Prezes Urzędu utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Inspektora uznał, że organ pierwszej instancji zgodnie z kryteriami określonymi w art. 40a ust. 5 j.h. wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną, która znajdowała uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazał, że art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. wprowadza mechanizm polegający na tym, że każdy podmiot, w stosunku do którego zostanie spełniona przesłanka w nim zawarta - "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno spożywcze zafałszowane", podlega karze określonej w tym przepisie. Organ odwoławczy uznał, że powyższe unormowanie wykluczało możliwość miarkowania przez organy administracji zakresu winy skarżącej spółki. W niniejszej sprawie bez znaczenia dla wymierzenia kary pieniężnej było to czy wina po stronie skarżącej spółki była i czy była ona umyślna, czy nieumyślna. Prezes Urzędu wskazał także, że skarżąca spółka nie miała racji uznając, że stwierdzone naruszenie miało niską szkodliwość. Z punktu widzenia konsumentów jakiekolwiek zafałszowanie produktów wprowadzanych do obrotu narusza w sposób istotny ich prawa i interesy, i jest to najwyższy stopień szkodliwości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu, jako naruszającej art. 40a ust. 5 j.h. oraz art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. W ocenie skarżącej spółki nie ponosi ona winy w zafałszowaniu masła, wobec czego nie może ponosić odpowiedzialności za to naruszenie. Podała, że w żaden sposób nie była i nie jest w stanie zweryfikować, czy na etapie produkcji masła nastąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości. Przywołując treść art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady uznała, że przepis ten różnicuje obowiązki poszczególnych kategorii podmiotów w nim wymienionych. Wymogi prawa żywnościowego w stosunku do producentów są zgoła inne, jak w stosunku do podmiotów prowadzących taką działalność gospodarczą jak skarżąca spółka - sprzedaż detaliczną. Nadto podała, że w jej ocenie nie dopuściła się w niniejszej sprawie niedbalstwa.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że w sytuacji gdy niezgodność powstała - jak w niniejszej sprawie na wcześniejszym etapie - na etapie produkcji, to powinna ona zostać wyeliminowana w dalszych ogniwach obrotu produktem. W zależności od pozycji rynkowej przedsiębiorcy (skali działalności, wielkości obrotów, posiadanego majątku) zmieniać się będą jedynie możliwości realizacji tego obowiązku. Inne będą w zasięgu małego podmiotu - np. kiosku spożywczego, a inne w przypadku koncernu posiadającego sieć sklepów na terenie całego kraju. W tym drugim przypadku przedsiębiorca dysponuje zgoła innymi środkami finansowymi - o wiele większymi, które mogą pozwolić mu na zatrudnienie np. specjalistów, czy zlecanie odpowiednich badań. Reasumując Prezes Urzędu uznał, że skarżąca spółka prawidłowo i zgodnie z prawem została uznana odpowiedzialną za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu rolno-spożywczego - masła, a w konsekwencji prawidłowo wymierzono jej za to naruszenie karę pieniężną, w odpowiedniej wysokości.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważyła co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając przedmiotową skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że jest ona niezasadna.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Prezesa Urzędu, której podstawą materialnoprawną były przepisy art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był obowiązany do dokonania tego pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi Kodeksu postępowania administracyjnego, a także z przepisami wspólnotowymi.

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł;". Przepis ten stanowi proste rozwiązanie - niewymagające dodatkowych założeń i wykładni, nakazujące (podlega karze pieniężnej) organom właściwym wymierzyć karę podmiotowi, który wprowadza (bez znaczenie czy świadomie, czy nieświadomie) do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane. Zatem samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł. Zatem dowiedzenie, że jakiś podmiot - w tym przypadku skarżąca spółka, wprowadzała do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze (masło) powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną.

Zdaniem Sądu należy wskazać w tym miejscu, czym jest "obrót" według ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego, ponieważ przywołany przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. posługuje się tym określeniem. Zgodnie z art. 3 pkt 4 j.h. definicji obrotu należy poszukiwać w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z 28 stycznia 2002 r., które w art. 3 ust. 8 stanowi, że obrót to wprowadzenie na rynek, co oznacza m.in. posiadanie w celu sprzedaży. W niniejszej sprawie skarżąca spółka skontrolowane masło posiadała w celu sprzedaży klientom swojego sklepu.

Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego w art. 40a ust. 5 wprowadza pewne kryteria, którymi muszą kierować się organy wymierzając karę przewidzianą w art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. Zatem dopiero na tym etapie - czyli na etapie określania wysokości kary pieniężnej, a nie na etapie stwierdzania czy w ogóle winna być wymierzona kara, ustawa przewiduje swoistego rodzaju miarkowanie i uzależnia już samą wysokość kary od uwzględnienia takich przesłanek jak: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych oraz wielkość jej obrotu.

W ocenie Sądu Prezes Urzędu prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora, który wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca spółka dopuściła się naruszenia zakazu zawartego w art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. - wprowadziła do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy - masło. Wobec tego należało nałożyć na nią karę administracyjną - karę pieniężną w wysokości wskazanej w tym artykule. Organy wymierzając karę prawidłowo uwzględniły wskazane w ust. 5 art. 40a j.h. przesłanki. Stopień szkodliwości czynu oraz zakres naruszenia oznaczyły na poziomie najwyższym. Zdaniem Sądu naruszenie praw i interesów konsumentów oraz wprowadzenie konsumenta w błąd nie mogło być oznaczone na innym poziomie jak najwyższy, bowiem ochrona interesów konsumenta jest nadrzędnym celem. Odniosły się także do pozostałych kryteriów; tj. stopnia zawinienia - oznaczyły go na poziomie średnim; dotychczasowej działalność skarżącej spółki na rynku artykułów rolno-spożywczych - wskazały, ze skarżąca spółka nie była do tej pory karana za to naruszenie oraz wielkość jej obrotu - podając, że wymierzona kara pieniężna jest adekwatna i stanowi 0,05% deklarowanego przez skarżąca spółkę przychodu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 40a ust. 5 j.h., co zarzuciła skarżąca spółka w skardze.

Badając drugi z zarzutów skargi - naruszenie art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Sąd uznał go za nietrafny. Przepis ten dotyczy obowiązków jakie winny wypełniać podmioty działające na rynku spożywczym i pasz, wskazując na wszystkie etapy począwszy od produkcji, a skończywszy na dystrybucji. Nie można z tego przepisu wywieść - jak czyni to skarżąca spółka, że różnicuje on zakres obowiązków prawnych poszczególnych kategorii podmiotów w nim wskazanych. Skarżąca spółka błędnie interpretuje ów przepis zawężając zakres odpowiedzialności przedsiębiorcy detalicznego za jakość żywności do czynności związanych z jej dalszą odsprzedażą. Mając na względzie, że dobro klienta jest nadrzędne w obrocie artykułami rolno-spożywczymi, przepis ten należy rozumieć jako wskazanie, że na wszystkich etapach - począwszy od produkcji, a skończywszy na dystrybucji, wszystkie podmioty biorące udział w jego obrocie odpowiedzialne są za zadość uczynienie nadrzędnemu celowi. Każdy z tych podmiotów - producent, przetwarzający i dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem przestrzegania procedur związanych z bezpieczeństwem żywności. Nie ma przy tym znaczenia na jakim etapie powstała nieprawidłowość. Najważniejszym jest, że niezgodność powstała i została wykryta, a odpowiedzialność za to ponosi zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. w niniejszej sprawie skarżąca spółka, bo na etapie dystrybucji zafałszowanie wykryto.

W toku postępowania - w ocenie Sądu - nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Prezes Urzędu w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił swoją decyzję, podając co wziął pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.