Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 20 grudnia 2004 r.
VI SA/Wa 61/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka.

Sędziowie WSA: Zbigniew Rudnicki (spr.), Asesor Andrzej Czarnecki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. L. i S. B. - M. s.c. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 2003 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2003 r., Nr (...), wydaną na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku p. S. B., współwłaściciela firmy M. s.c. (...), z siedzibą w Z., zezwolono na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki (...), nr rej. (...), nr nadwozia (...), w terminie do dnia (...) października 2005 r. w przypadkach, gdy będzie on używany bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Jednocześnie drugą decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z tego samego dnia ((...) listopada 2003 r.), Nr (...), wydaną na tej samej podstawie prawnej, po rozpatrzeniu wniosku tego samego zainteresowanego odmówiono zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym trzech pojazdów samochodowych następujących marek: 1) (...), nr rej. (...), nr nadwozia (...), 2) (...), nr rej. (...), nr nadwozia (...), 3) (...), nr rej. (...), nr nadwozia (...). W obszernym uzasadnieniu organ przedstawił czynności, jakich dokonał w toku postępowania w celu wyjaśnienia, czy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdy będą wykorzystywane zgodnie z dyspozycją art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, tzn. w akcjach związanych bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Ponieważ zakres prowadzonej przez Spółkę działalności nie uzasadniał, zdaniem organu, potrzeby wydania zezwolenia na używanie wszystkich wymienionych we wniosku pojazdów jako uprzywilejowanych w ruchu drogowym, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyraził zgodę na uprzywilejowanie jednego pojazdu firmy M. na okres do dnia (...) października 2005 r., tłumacząc to potrzebą sprawdzenia, po upływie określonego terminu, czy pojazd nadal spełnia warunki prawne, które zdecydowały o jego uprzywilejowaniu w ruchu, tzn. czy wciąż jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, oraz odmówił wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym trzech pozostałych pojazdów objętych wnioskiem Spółki. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ stwierdził ponadto, że ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym reguluje zasady ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego. Art. 53 ust. 1 tej ustawy stanowi o wyjątkach od ogólnych zasad poruszania się po drogach. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 12 powołanej ustawy zezwolenie Ministra Spraw Wewnętrznych może zostać udzielone jedynie jednostkom, których pojazdy, proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym, będą używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Zgodnie z dotychczasową linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy to stałego i bezpośredniego wykorzystywania pojazdów, nie zaś w hipotetycznych sytuacjach, które mogą wystąpić w nieokreślonej przyszłości. Przedmiotem działalności firmy M. s.c. (...) jest m.in. transport sanitarny. W ramach tej działalności zostały zawarte umowy z (...) w Z. Na podstawie umowy z dnia (...) stycznia 2003 r. świadczone są usługi transportu sanitarnego w zakresie przewozu chorych wymagających konsultacji lekarza specjalisty lub wykonania badań diagnostycznych w innym zakładzie opieki zdrowotnej, przewozu chorych do innego zakładu w celu kontynuacji leczenia w przypadku schorzeń zagrażających zdrowiu lub życiu oraz przewóz osób z dysfunkcją narządów ruchu, niezdolnych do korzystania ze środków komunikacji masowej do miejsca zamieszkania po zakończonym leczeniu. Tak więc nie każdy przewóz sanitarny związany jest z koniecznością korzystania z pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym, natomiast ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, że wszystkie pojazdy wykorzystywane są stale w akcjach związanych bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Na podstawie powyższego organ stwierdził, iż bezpośrednio do ratowania zdrowia lub życia wykorzystywany był pojazd, którym świadczone są usługi przewozu chorych do innego zakładu w celu kontynuacji leczenia w przypadku schorzeń zagrażających zdrowiu lub życiu. W związku z tym wydano zezwolenie na korzystanie z pojazdu (...), nr rej. (...), nr nadwozia (...). Ponieważ wnioskodawca nie wskazał pojazdu, którym realizowane są te usługi, uprzywilejowano najnowszy z proponowanych pojazdów. Wydania zezwoleń na pozostałe pojazdy nie uzasadnia realizacja innych świadczeń wynikających z zawartych umów, zwłaszcza że (...) w Z. korzysta również z usług (...) w Z. Za wydaniem zezwolenia nie przemawia również podniesiony przez Spółkę argument, że nie chce się ona "...znaleźć w sytuacji kiedy brak zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu, a tym samym szybszy dojazd do najbliższej specjalistycznej placówki medycznej w sytuacji nagłego pogorszenia zdrowia przewożonego pacjenta może być przyczyną oskarżenia naszej Spółki o spowodowanie głębszego uszczerbku na zdrowiu." Nie bez znaczenia jest również i to, że ograniczenie liczby pojazdów korzystających z uprzywilejowania w ruchu drogowym ma wpływ na bezpieczeństwo pozostałych uczestników tego ruchu. Poruszanie się bowiem pojazdu uprzywilejowanego w warunkach natężającego się stale ruchu drogowego powoduje dodatkową dezorganizacje i zagrożenie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła strona wnosząc o uchylenie lub zmianę decyzji odmawiającej zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym trzech ww. pojazdów. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że firma M. s.c. zajmuje się świadczeniem usług transportu sanitarnego przez całą dobę i cały rok, obsługując w szczególności teren byłego województwa (...), świadcząc usługi (...) w Z. oraz szpitalom w (...),(...) i (...). Przeważająca część realizowanych zadań dotyczy tzw. zleceń na ratunek w sytuacji realnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Skarżący stwierdził także, iż wydając zaskarżoną decyzję nie wzięto pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Firma skarżącego jest strategicznym wykonawcą usług transportu sanitarnego na rzecz (...) w Z., realizując 80% wszystkich zleceń, natomiast 20% zadań realizuje (...) w Z. Zdecydowana część świadczonych usług to tzw. zlecenia "na ratunek". Zlecenia te są wystawiane stale i na bieżąco przede wszystkim przez oddziały szpitalne kardiochirurgii, chirurgii i intensywnej terapii celem szybkiego dostarczenia krwi i preparatów krwiopochodnych z Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w (...). Ponadto Spółka dowozi krew i preparaty krwiopochodne z Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Z. Skarżący podniósł również, iż przy rozstrzyganiu sprawy nie wzięto pod uwagę zasięgu prowadzonych akcji oraz faktu,że nie można wykluczyć awarii pojazdu uprzywilejowanego, która uniemożliwiłaby prowadzenie skutecznej akcji ratunkowej. Ponadto organ przy danym stanie faktycznym sprawy niezasadnie powołał się w uzasadnieniu decyzji na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wydał decyzje w sprawie nie zważając na cały stan faktyczny i zebrane dowody, czym naruszył m.in. art. 77 k.p.a.

Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) grudnia 2003 r., Nr (...), utrzymano w mocy decyzję wydaną w I instancji. W jej uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, odniesiono się do kolejnych zarzutów skarżącego. Stwierdzono, że organ, działając zgodnie z treścią art. 7, 77 i 80 k.p.a., informował wnioskodawcę o zasadach i podstawie prawnej wydawania zezwoleń na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym. Organ zwrócił się do (...) w Z. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie uprzywilejowania pojazdów firmy M. s.c. (...). Zarówno powyższa opinia, jak i wszystkie nadesłane dokumenty oraz podniesione przez stronę argumenty zostały wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji. W opinii organu nadanie atrybutu pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji może nastąpić na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 powołanej ustawy wyłącznie w przypadku używania tego pojazdu w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że przewidywana możliwość uprzywilejowania pojazdów (wydanie stosownego zezwolenia) dotyczy jedynie przypadków bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań ewentualnych i hipotetycznych, które mogą nastąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 2 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1750/98). Konieczność takiego stosowania przepisu wynika również z faktu, że każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływa na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ogranicza możliwości właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie korzystają z uprzywilejowania w ruchu drogowym. Organ zwrócił też uwagę, że dnia (...) listopada 2003 r. na rzecz strony wydane zostały dwie decyzje i obok decyzji odmownej wydano stronie zezwolenie na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki (...), nr rej. (...). Przy wydawaniu tego pozwolenia wzięto pod uwagę, iż rzeczywiście część z usług realizowanych przez Spółkę związana jest bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a uprzywilejowanie jednego z proponowanych pojazdów pozwala na wykonywanie pilnych zleceń szpitala. Po ponownej analizie zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego oraz argumentów podniesionych przez wnioskodawcę nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i uznania, że korzystanie z pojazdów proponowanych do uprzywilejowania w ruchu drogowym spełnia przesłanki art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, tzn. że używane one będą stale i bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Wprawdzie samochodami tymi, co wynika ze złożonych dokumentów, są świadczone usługi transportu sanitarnego, ale nie można stwierdzić, że wszystkie pojazdy są używane w akcjach związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, w szczególności używanie to nie ma cech stałości i bezpośredniości w ratowaniu życia lub zdrowia ludzkiego. Potwierdzeniem powyższego jest, wynikający z umowy zawartej w dniu (...) stycznia 2003 r. oraz w dniu (...) marca 203 r., zakres usług świadczonych na rzecz (...) w Z.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższa decyzję złożyła firma M s.c. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi powtórzono w zasadzie argumenty użyte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając w zakończeniu, że postępowanie organu w rozpatrywanej sprawie dowodzi, że decyzja została wydana w sposób dowolny, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mającego na względzie słuszny interes obywatela i interes społeczny.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odrzucił zarzuty naruszenia w postępowaniu w przedmiotowej sprawie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Minister, powtarzając również już użyte argumenty, wskazał, odwołując się do umów zawartych przez firmę M. s.c. z (...) w Z., iż z zakresu świadczeń wynikających z tych umów tylko część może być zakwalifikowana jako te, które związane są bezpośrednio z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Argumentem za wydaniem zezwolenia na wszystkie cztery wnioskowane pojazdy nie może być również podniesiony w piśmie z dnia (...) października fakt, że Spółki nie stać na utrzymywanie w gotowości jednego lub dwóch zespołów wyjazdowych tylko i wyłącznie do realizacji zleceń na ratunek.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania była decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2003 r., którą po rozpatrzeniu wniosku zainteresowanego - p. S. B., współwłaściciela firmy M. s.c. (...), z siedzibą w Z., odmówiono zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym trzech pojazdów samochodowych. Trzeba jednak pamiętać, że decyzją tego samego organu, podjętą tego samego dnia po rozpatrzeniu jednego wniosku tego samego zainteresowanego zezwolono na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki (...), nr rej. (...), w terminie do dnia (...) października 2005 r. w przypadkach, gdy będzie on używany bezpośrednio w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Innymi słowy, wniosek zainteresowanego został w części, w odniesieniu do jednego pojazdu samochodowego, załatwiony pozytywnie, w pozostałej zaś części, dotyczącej wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym trzech pozostałych pojazdów samochodowych - spotkał się z odmową.

Stan faktyczny będący podstawą orzekania w sprawie został przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalony prawidłowo. Postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a zwłaszcza charakter działalności wnioskodawcy, zakres świadczonych przez niego - na podstawie podpisanych umów - usług z zakresu transportu medycznego, a wśród nich usług związanych bezpośrednio z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Organ orzekający prawidłowo ustalił, że wśród wykonywanych przez wnioskodawcę usług z zakresu transportu medycznego zdecydowaną większość obejmują usługi związane z przewozem chorych wymagających konsultacji lekarza specjalisty lub wykonania badań diagnostycznych w innym zakładzie opieki zdrowotnej, przewozem chorych do innego zakładu w celu kontynuacji leczenia w przypadku schorzeń zagrażających zdrowiu lub życiu oraz przewozem osób z dysfunkcją narządów ruchu, niezdolnych do korzystania ze środków komunikacji masowej do miejsca zamieszkania po zakończonym leczeniu. Nie każdy więc przewóz sanitarny związany jest z koniecznością korzystania z pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym, natomiast ze zgromadzonych dokumentów nie wynika jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości, że wszystkie pojazdy wykorzystywane są stale w akcjach związanych bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.

Nie do przyjęcia jest argumentacja wnioskodawcy, że pojazd uprzywilejowany w ruchu drogowym może ulec awarii, a firmy M. s.c. (...) nie stać na utrzymywanie w gotowości jednego lub dwóch zespołów wyjazdowych tylko i wyłącznie do realizacji zleceń na ratunek. Firma transportowa, która aspiruje do pozycji partnera strategicznego dużego szpitala wojewódzkiego nie powinna w ogóle używać tego rodzaju argumentów - zwłaszcza przy staraniach o uprzywilejowanie swoich pojazdów w ruchu drogowym, w którym to postępowaniu takie argumenty - w kontekście wartości wyższej, jaką jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym - nie mogą i nie powinny być uwzględnione.

Strona prawna zaskarżonej decyzji również nie nasuwa wątpliwości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że każde uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym ma charakter wyjątkowy, a uprzywilejowanie na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 jest o tyle szczególne, że przepis ten określa wprost warunki tego uprzywilejowania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 547/99 treść przepisu art. 53 ust. 1 pkt 9 (obecnie 12) ustawy z 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wskazuje, że zezwolenia są wydawane w ramach uznania administracyjnego przy spełnieniu przesłanek zawartych w tym przepisie, a więc jeżeli pojazd jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływałoby na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ograniczałoby możliwość właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie korzystają z uprzywilejowania w ruchu drogowym. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie spraw rozpatrywanych na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 9 (obecnie 12) Prawa o ruchu drogowym jest jednolite i uznaje odmowę uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów (...) jako zgodną z prawem i intencją ustawodawcy zmierzającą do ścisłego zawężenia kategorii pojazdów uprzywilejowanych w ruchu drogowym z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym (LEX nr 46292). Z tych też m.in. powodów Naczelny Sąd Administracyjny w innych orzeczeniach sprecyzował kryteria uprzywilejowania pojazdów w ruchu drogowym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym stwierdzając, że "Możliwość uprzywilejowania pojazdów (wydanie stosownego zezwolenia) dotyczy jedynie przypadków bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań hipotetycznych, które mogą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości..." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1750/98, LEX nr 46772, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 1998 r., sygn. akt II SA 1081/98, LEX nr 41419).

W tym kontekście - orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujących na uznaniowy charakter zezwolenia na używanie pojazdów jako uprzywilejowanych - wyjaśnienia jeszcze wymaga, czy w zaskarżonych decyzjach w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy strony. Otóż trzeba stwierdzić, że właściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego pozwoliło w rozpatrywanym przypadku na ocenę zakresu owych "przypadków bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań hipotetycznych, które mogą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości", co znalazło wyraz w udzieleniu zezwolenia na uprzywilejowanie jednego pojazdu. W ten sposób zostały zagwarantowane udokumentowane interesy strony, które zresztą po dniu (...) października zostaną poddane odpowiedniej ocenie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.