Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2165908

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 30 stycznia 2015 r.
VI SA/Wa 3517/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Lemiesz.

Sędziowie WSA: Grzegorz Nowecki (spr.), Grażyna Śliwińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) grudnia 2012 r.;

II.

stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu;

III.

zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J.P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD" lub "organ") decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r., działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 z późn. zm., dalej: "u.d.p."), załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie"), art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 z późn. zm., dalej: "utd"), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia (...) grudnia 2012 r., którą nałożył na J. P. (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości 3000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

U podstaw powyższego rozstrzygnięcia organu legły następujące ustalenia faktyczne.

W dniu (...) grudnia 2011 r., na odcinku drogi krajowej (...) R. - P. zatrzymano do kontroli kierowany przez skarżącego zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego o numerze rejestracyjnym (...) oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym (...). Dane uzyskane przez Inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego z systemu elektronicznego poboru opłat wskazywały na 5 incydentów nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazdy skarżącego po odcinkach dróg krajowych, w tym za przejazd po drodze krajowej (...) R. - P. w dniu (...) września 2011 r. o godzinie 16:01:38, zarejestrowany przez bramownicę nr (...), zapis ewidencyjny nr (...), wskazujący na brak komunikacji z urządzeniem viaBox.

W toku przeprowadzonej kontroli skarżący przyznał, że to on prowadził wyżej wymieniony zespół pojazdów w dniu (...) września 2011 r. Ponadto ustalono, że w pojeździe nie znajduje się urządzenie viaBox służące do uiszczania opłaty elektronicznej.

Na podstawie dowodów rejestracyjnych stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 5900 kg, w tym samochodu ciężarowego 3500 kg, zaś przyczepy - 2400 kg. Przebieg kontroli utrwalono w protokole numer (...).

Mając na względzie wynik przeprowadzonej kontroli, pismem z dnia (...) grudnia 2011 r. (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając w imieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na niego kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej, zawiadamiając stronę o treści art. 10 k.p.a.

W wyjaśnieniach złożonych do protokołu kontroli z dnia (...) grudnia 2011 r. skarżący wskazał, że nie miał świadomości istnienia obowiązku uiszczania opłat za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej. Ponadto oświadczył, że po przeprowadzonej kontroli dokona uiszczenia przedmiotowej opłaty.

Dodatkowo w piśmie z dnia (...) grudnia 2011 r. skarżący podniósł, że pojazd którym się poruszał jest pojazdem specjalnym i nie podlega opłacie elektronicznej. Wskazał, że na drodze krajowej (...) na której stwierdzono naruszenie nie znajdowało się odpowiednie oznakowanie.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, pismem z dnia (...) stycznia 2012 r. wezwał firmę K. sp. z o.o., odpowiedzialną za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, działającą w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, do weryfikacji informacji dotyczących rozpatrywanego incydentu.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia (...) stycznia 2012 r., operator systemu oświadczył, że wskazany w protokole kontroli przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym (...) w dniu (...) września 2011 r. o godzinie 16:01:38 nie został odnotowany przez system, w związku z tym opłata za wskazany przejazd nie została uiszczona.

Mając na względzie powyższe okoliczności pismem z dnia (...) lipca 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a następnie decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r. nałożył na niego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z uwagi na naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu (...) września 2011 r. o godzinie 16:01:38.

Skarżący pismem z dnia (...) stycznia 2013 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz złożył dodatkowe wyjaśnienia.

Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentacji skarżącego, w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej wskazując na istotne elementy stanu faktycznego sprawy, w tym na dmc pojazdu samochodowego łącznie przekraczającą 3,5 tony, na brak wyposażenia pojazdu w urządzenie viaBox, na wyszczególnienie odcinka drogi krajowej, po której poruszał się skontrolowany zespół pojazdów R.-P., w załączniku nr 2 pkt 4 do ww. rozporządzenia w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną (...) oraz na nieuiszczenie przez skarżącego opłaty za przejazd.

Następnie, po przytoczeniu (w szczególności) treści przepisów art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 w zw. z art. 131 ust. 1 u.d.p., jak również przepisów art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 5 i ust. 6 lit. b), art. 56 ust. 1 pkt 3, art. 131 ust. 1 pkt 2 utd oraz powołując się na przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., organ podniósł, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Przyczyny nieuiszczenia opłaty nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej, gdyż kary pieniężne za naruszenia przepisów u.d.p. są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący bezspornie poruszał się, jako kierujący pojazdem, po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia wymaganej opłaty, za co należało wymierzyć ww. karę pieniężną przewidzianą w bezwzględnie obowiązujących przepisach, gdyż stopień zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox, którego brak skutkował nieuiszczeniem opłaty oraz obowiązkiem organu wymierzenia kierującemu kary pieniężnej, zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Organ podkreślił, iż ustawodawca nie przewidział możliwości uchylenia kary ani jej miarkowania w zależności od możliwości finansowych kierującego. Nie miała także znaczenia w tej sprawie kwestia niewłaściwego oznakowania drogi, gdyż o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy u.d.p. i rozporządzeń wykonawczych, a nie znak drogowy. Znaki drogowe, na których brak powołuje się skarżący, mają bowiem charakter znaków informacyjnych, a nie znaków zakazu lub nakazu do których uczestnik ruchu obowiązany jest się podporządkować. Taki obowiązek nie powstaje w zakresie informacji wynikającej ze znaku. Podstawą wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 u.d.p. jest nieuiszczenie opłaty elektronicznej na odcinku drogi wymienionym w rozporządzeniu wykonawczym, a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, że kierujący pojazdem, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), za który uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony (...), jest obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej w przypadku przejazdu po drodze krajowej objętej tym obowiązkiem. Kierujący mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy co do kategorii dróg i ponoszenia opłat elektronicznych nie usprawiedliwia naruszenia przepisów. Ww. rozporządzenie z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych (...) wymienia wszystkie odcinki płatnych dróg krajowych. Odpowiedzialność administracyjna, w przeciwieństwie do odpowiedzialności karnej, jest odpowiedzialnością obiektywną, tzn. powstaje za samo naruszenie przepisu niezależnie od winy i świadomości sprawcy wykroczenia.

Skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w zakresie:

1.

art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, zaniechanie uzasadnienia w zakresie dowodów które organ administracyjny pominął w rozstrzygnięciu, niewyjaśnienie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia oraz zaniechanie ustalenia istotnych okoliczności faktycznych zgodnie z zasadami logiki, których naruszenie we wskazanym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

2.

art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. po przez ich pominięcie w rozpatrywaniu niniejszej sprawy, a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie:

a)

błędnej wykładni art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. po przez przyjęcie, że przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, którym poruszał się skarżący, sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy,

b)

naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. po przez przyjęcie, że podstawą wymierzenia kary pieniężnej było nieuiszczenie opłaty elektronicznej a nie niezastosowanie się do znaku drogowego, który w tym zakresie nie kieruje obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, przyjmując, że znak ma jedynie charakter informacyjny.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na jego rzecz o kosztów, postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Organ pismem z (...) stycznia 2015 r. wniósł jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z załączonego pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z (...) lutego 2014 r. na okoliczność oznakowania w dniu przejazdu odcinka drogi krajowej nr (...) L.-P. na odcinku od R. do P.

Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. Sąd postanowił uwzględnić wniosek dowodowy organu na wskazaną w nim okoliczność.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z cytowanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych (u.d.p.), jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

W ocenie Sądu odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia. Wynika to z następujących powodów.

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych (u.d.p.) korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm. (dalej prd), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 u.d.p. w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 z późn. zm. (dalej rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-I 5a, E-I 5c albo E-I 5d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E - 15d lub innej drogi krajowej E - 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.)

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12 (por. też wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12) przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu powolnego)".

Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.

Podkreślić należy, że przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. bez przeprowadzenia wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (por. cytowany tu ww. wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12).

W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd/zespół pojazdów kierowany przez skarżącego - jako drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (u.d.p.) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd).

Aczkolwiek skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. wykonywał przejazd zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (zarzuty skarżącego na tle dmc tego zespołu nie znajdują uzasadnienia w zebranym i w tym zakresie właściwie ocenionym przez organ materiale dowodowym sprawy znajdującym się w aktach administracyjnych postępowania) i z tego tytułu był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu jest bowiem ustalenie, czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego zespół pojazdów (w tym wjazd na ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna. Tym bardziej, że skarżący od samego początku wskazywał, iż przedmiotowy odcinek drogi nie był oznakowany jako droga płatna, na tym odcinku były wówczas prowadzone prace budowlane a kontrola odbyła się zaledwie kilka miesięcy po wejściu w życie przepisów dotyczących obowiązku uiszczenia opłat elektronicznych.

W myśl powyższego organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak ustaleń na temat oznakowania drogi; są tylko ustalenia co do niewyposażenia pojazdu w urządzenie viaBox. W decyzji drugoinstancyjnej też wprost nie wypowiedziano się - mimo argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy ww. odcinek drogi był oznakowany jako płatny, wskazano natomiast na jego wyszczególnienie w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r., akcentując obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej, przy jednoczesnym wyrażeniu stanowiska, że o kategorii drogi (jako płatnej) rozstrzygają przepisy u.d.p. oraz rozporządzeń wykonawczych, a nie znak drogowy.

Można dodać, że analogiczny jak w przywołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w ostatnim czasie w sprawie sygn. akt II GSK 1992/12 (wyrok z dnia 20 marca 2014 r.)

W przedmiotowej sprawie organ składając do akt sprawy sądowoadministracyjnej dowód w postaci pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z (...) lutego 2014 r. na okoliczność oznakowania w dniu przejazdu odcinka drogi krajowej nr (...) L.-P. na odcinku od R. do P. jednoznacznie wyjaśnił, iż oznakowanie ww. odcinka drogi jako drogi płatnej (według stanu na dzień spornego przejazdu) nastąpiło w dniu (...) września 2011 r. (termin wprowadzenia stałej organizacji ruchu, w tym ustawienia znaków T-34). Tymczasem sporny przejazd miał miejsce w dniu (...) września 2011 r., a więc przed tym terminem, co powoduje w kontekście powyższych rozważań, brak możliwości nałożenia na przewoźnika (w tym przypadku kierowcę) kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za dokonany przejazd.

Stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 200, w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.