Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2165906

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 30 stycznia 2015 r.
VI SA/Wa 3478/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.).

Sędziowie WSA: Grzegorz Nowecki, Grażyna Śliwińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) stycznia 2014 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej

I.

uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2;

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu;

III.

zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M.K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) stycznia 2014 r., nr (...) Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, zwanej dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, zwanej dalej: "u.t.d."):

1)

uchylił własną decyzję nr (...) z dnia (...) września 2011 r. w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...) oraz w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

2)

nałożył na M. K. (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości 3000 zł za przejazd pojazdem o nr rej (...) w dniu (...) września 2011 r. po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu (...) września 2011 r. na drodze krajowej nr (...) w miejscowości (...), inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki (...) o nr rej. (...) oraz naczepy marki (...) o nr rej. (...). Pojazdem samochodowym kierował M. K. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. W wyniku kontroli stwierdzono, iż ww. pojazd poruszał się po drodze płatnej bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej.

W toku kontroli stwierdzono 14-krotne nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o nr rej. (...) wraz z naczepą o nr rej. (...), w tym za:

1.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

2.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

3.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po autostradzie (...), na odcinku węzeł (...) ((...)) - węzeł (...);

4.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze ekspresowej (...), na odcinku węzeł (...) - węzeł (...);

5.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze ekspresowej (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

6.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze ekspresowej (...), na odcinku węzeł (...) - węzeł (...)

7.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką (...) - (...);

8.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

9.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

10.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po autostradzie (...), na odcinku węzeł (...) - węzeł (...);

11.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

12.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

13.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

14.

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...).

Powyższe naruszenia stwierdzone zostały w protokole kontroli nr (...).

Na podstawie oświadczenia kierowcy i tachografu ustalono, że w powyżej wskazanym okresie pojazd prowadził skarżący.

Skarżący wniósł uwagi do protokołu. Stwierdził w nich, że wszystkie środki zostały wnoszone. Nie zgodził się z decyzją nr (...).

Decyzją z dnia (...) września 2011 r., nr (...) organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 42 000 (czterdzieści dwa tysiące) złotych z tytułu czternastokrotnego wykonywania przejazdów po drogach krajowych wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1267) bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie skarżący podniósł, że do naruszenia doszło wyłącznie na skutek tego, że urządzenie viaBOX zainstalowane w pojeździe pobierało wielokrotnie, nienależnie opłatę za przejazd tym samym odcinkiem drogi. Skarżący wskazał, iż dokonał przedpłaty niezwłocznie po tym, gdy stwierdził brak środków na koncie użytkownika. Strona dodała, że nie miała świadomości, że korzysta z wadliwego urządzenia viaBox. Skarżący nadmienił, iż w dniu (...) września 2011 r. zamierzał ponownie dokonać przedpłaty, jednakże nie było to możliwe z uwagi na awarię systemu viaToll. Wskazał, że nakładanie kary na niego jest niedopuszczalne, bowiem przyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej była awaria systemu elektronicznego viaToll. Skarżący poinformował, że w dniu (...) września 2011 r. doładował konto poboru opłat kwotą 300 zł. Niezrozumiałe dla skarżącego jest, iż w tym samym dniu co dokonał wpłaty został zarejestrowany przez bramownice jakoby nie posiadał żadnych środków na koncie. Skarżący podniósł, że urządzenie viaBox nie było sprawne, bowiem do dnia (...).09.2011 r. w eksploatowany przez niego pojeździe nr rej. (...) urządzenie to (nr kodu kreskowego: (...), nr konta viaBox: (...)) naliczało za jednym razem kilkakrotnie tę samą opłatę przez co dokonywane przez skarżącego opłaty były niewspółmierne do przejechanych odcinków. Strona wskazała również, że gdy zorientowała się o wadliwym działaniu urządzenia - w dniu (...) września 2011 r. dokonała wymiany urządzenia viaBox. Skarżący wniósł o sprawdzenie działania urządzenia viaBox nr kodu kreskowego j.w. pod względem sprawności jego działania oraz pobieranych za jego pośrednictwem opłat w okresie do dnia zwrotu, tj. do dnia (...) września 2011 r. Na potwierdzenie swoich twierdzeń strona przedłożyła potwierdzenie dokonania przedpłaty z dnia: (...) września 2011 r., (...) września 2011 r., (...) września 2011 r. oraz (...) września 2011 r., notatkę pracownika stacji (...) z dnia (...) września 2011 r., potwierdzenie zwrotu urządzenia viaBox z dnia (...) września 2011 r. oraz wykresówki z dnia (...) września 2011 r., (...) września 2011 r., (...) września 2011 r., (...) września 2011 r. oraz (...) września 2011 r.

W podsumowaniu stwierdził, że wobec faktu, że opłaty w okresie od dnia (...) do (...) września 2011 r. były opłacone, a przyczyna zarejestrowania braku tych opłat przez urządzenia kontrolne tkwi w wadliwym urządzeniu viaBox oraz awarii systemu viaToll w dniu (...) września 2011 r. - decyzja winna zostać uchylona.

W toku postępowania wyjaśniającego GITD zwrócił się do K. Sp. z o.o. (podmiotu obsługującego krajowy system poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad) z prośbą o wyjaśnienie:

- czy została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd kontrolowanym pojazdem po wskazanych powyżej odcinkach i okresach;

- czy użytkownik składał reklamację w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viaBox i czy została ona uwzględniona ewentualnie o wskazanie przyczyn jej nieuwzględnienia;

- czy umowa zawarta w użytkownikiem ww. urządzenia viaBox przewidywała możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu ww. pojazdu pod drogach krajowych lub ich odcinkach, na których pobiera się opłatę elektroniczną.

Pismem z dnia (...) listopada 2011 r. spółka K. odpowiedziała, że w momencie przejazdów pojazdu:

1)

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze ekspresowej (...), na odcinku węzeł (...) - węzeł (...);

2)

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku skrzyżowanie z drogą wojewódzką (...) - (...);

3)

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

4)

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...), na odcinku (...) - węzeł (...);

5)

przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC po autostradzie (...), na odcinku węzeł (...) - węzeł (...);

klient nie posiadał wystarczających środków do uiszczenia opłaty elektronicznej. W pozostałych przypadkach opłata została uiszczona.

Dodatkowo poinformował, że użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Wskazał, że umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowa typu pre-pay).

Pismem z dnia (...) lutego 2012 r. organ wezwał do K. o doprecyzowanie stanowiska. Zapytał o to:

- czy została uiszczona opłata w wymaganej (pełnej) wysokości oplata elektroniczna za przejazd ww. pojazdu w dniach (...) i (...) września 2011 r.

- jeśli powyższa opłata nie została uiszczona w całości, to organ wezwał o wskazanie w jakiej wysokości opłata elektroniczna została uiszczona. Zwrócił się z prośbą o wskazanie ile środków na koncie klient miał w ww. dniach.

Pismem z dnia (...) lutego 2011 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Załączył wydruk z konta viaToll o nr (...) dotyczący kierowanego przez niego pojazdu za okres od (...) sierpnia 2011 r. do (...) lutego 2012 r. W piśmie tym ponownie wskazał, że do dnia (...) września 2011 r. urządzenie viaBox nie działało sprawnie. W dniu (...).09.2011 r. skarżący dowiedział się o wadliwym działaniu urządzenia. Wadliwe działanie ww. urządzenia zostało potwierdzone przez operatora systemu viaToll poprzez wymianę urządzenia na sprawne. Zdaniem skarżącego opłata nie została uiszczona z powodu awarii urządzenia viaBox i systemu viaToll, za które nie ponosi odpowiedzialności.

W odpowiedzi na zapytanie z dnia (...) lutego 2012 r. - spółka K. pismem z dnia (...) marca 2012 r. poinformowała, że opłata elektroniczna za przejazd na wskazanym odcinku drogi nie została pobrana. Stan salda Konta Użytkownika w systemie w dniu (...) -(...) września 2011 r. wynosił 0,0 zł.

W dniu (...) lutego 2013 r. organ przesłuchał w charakterze świadka M. K. zatrudnioną w K. Sp. z o.o. na stanowisku Koordynatora Wsparcia Technicznego w Dziale Obsługi Klienta K. Sp. z o.o.

Pismem z dnia (...) lutego 2013 r. K. Sp. z o.o. poinformowała, że w dniach (...) i (...) września 2011 r. system viaToll działał sprawnie. W wyniku korekty operator zwrócił użytkownikowi kwotę 89,34 zł. Stwierdzono, że gdyby nie naliczenie opłat w nadmiernej wysokości Użytkownik przedmiotowego pojazdu miałby wystarczające środki do uiszczenia opłaty elektronicznej z dnia:

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC oraz

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC

K. Sp. z o.o. poinformowała również, że gdyby nie naliczenie opłat w nadmiernej wysokości saldo użytkownika pojazdu w chwili odnotowania incydentów kształtowałoby się na następującym poziomie:

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC - 55,95 zł;

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC - 10,91 zł;

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC - 0,0 zł;

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC - 0,0 zł;

- (...) września 2011 r., o godz. (...) UTC - 0,0 zł;

K. Sp. z o.o. wskazała, że pomimo nadmiernego naliczenia opłat przez operatora - w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...),(...),(...) użytkownik nie posiadałby środków do uiszczenia opłaty za przejazdy w ww. godzinach.

Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wyłączył:

1)

do odrębnego postępowania nr (...) sprawę w zakresie nałożenia kary pieniężnej za przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) oraz przejazd w tym samym dniu o godzinie (...) - do wspólnego rozpoznania, jako naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd tym samym odcinkiem drogi, w tym samym dniu, dokonane w ramach nieprzerwalnego przejazdu ww. pojazdem;

2)

do odrębnego postępowania nr (...) sprawę w zakresie nałożenia kary pieniężnej za przejazd w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...).

W zaskarżonej do WSA w Warszawie decyzji z dnia (...) stycznia 2014 r., nr (...) Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, co następuje.

Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k ustawy o drogach publicznych. Wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 zł.

Według art. 13k ust. 4 u.d.p. kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 u.d.p., nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 u.d.p. Według art. 50 pkt 1 lit. j u.t.d. do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w u.d.p. Zgodnie z art. 51 ust. 7 u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. a i b, upoważnić do działania w jego imieniu wojewódzkiego inspektora transportu drogowego. Główny Inspektor działając w oparciu o tę podstawę prawną upoważnił wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego do działania w jego imieniu. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 5 u.t.d. czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 pkt 1 w zakresie określonym w art. 68-75 wykonują inspektorzy Inspekcji. Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 3 u.t.d. inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych w zakresie określonym w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Według art. 13I ust. 1 pkt 2 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Nadto, zdaniem organu strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Wskazał, że w dniu (...) września 2011 r. po zakończeniu kontroli drogowej, skarżącemu zostało doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty. Stwierdził ponadto, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny.

Zdaniem organu z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd poruszał się w ww. okresach po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Organ podkreślił, że w wyniku kontroli w dniu (...) września 2011 r. na kierowcę została nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 42 000 (słownie: czterdzieści dwa tysiące) złotych z tytułu czternastokrotnego naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Główny Inspektor Transportu Drogowego poinformował także, że każde naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zarejestrowane w systemie elektronicznego poboru opłat w postaci zapisu ewidencyjnego (ER) stanowi odrębną podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Wskazał ponadto, że zapis ewidencyjny (ER) zawiera również obraz przejazdu pojazdu po płatnym odcinku drogi krajowej. Każdy zapis ewidencyjny zawierający obraz przejazdu pojazdu należy rozumieć jako odrębną indywidualną sprawę administracyjną wymagającą rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej stosownie do treści przepisu art. 1 pkt 1 k.p.a. - stąd postanowił o wyłączeniu poszczególnych spraw do odrębnych postępowań.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych wymierza się za przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty. Przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowi "naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty", które to pojęcie zostało zdefiniowane wprost w § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 133, poz. 773). W rozumieniu tego przepisu "naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty" to w szczególności taki przypadek, w którym zaistniała jedna z okoliczności wymienionych wart. 13k ust. 1 u.d.p. uzasadniająca nałożenie kary pieniężnej. W ocenie organu - z materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że system elektronicznego poboru opłat zarejestrował dwa incydenty nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Miały one jednak miejsce na tym samym płatnym odcinku drogi krajowej nr (...), w tym samym dniu i były związane z jednym przejazdem o charakterze ciągłym. Wobec powyższego należało połączyć do wspólnego rozpoznania dwa postępowania, bowiem dotyczyły one tego samego przejazdu.

Wyjaśnił, że ustawodawca nie przewidział możliwości sumowania kar pieniężnych za kilka naruszeń stanowiące odrębne sprawy administracyjne w rozumieniu przepisu art. 1 pkt 1 k.p.a., za naruszenia opisane w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w jednej decyzji administracyjnej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że przesłankami odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. Podkreślił, że kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Odpowiedzialność administracyjna, przewidziana w ustawie o drogach publicznych nie jest oparta na zasadzie winy, lecz powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. Stwierdził, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ zauważył, że do kontrolowanego pojazdu zostało przypisane konto typu "Pre-pay" co oznacza, że konieczna jest wpłata przed skorzystaniem z systemu viaTOLL - to jest przed rozpoczęciem przejazdu i konieczne jest sprawdzenie ilości środków na koncie, jak również ich uzupełnienie. Należy wskazać, że w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524) została przedstawiona procedura wnoszenia i rozliczania opłaty związanej z uiszczaniem opłaty elektronicznej.

Główny Inspektor Transportu Drogowego powołał się na pismo świadka z dnia (...) lutego 2013 r., wyjaśniające, iż łączna kwota korekt jaką operator zwrócił użytkownikowi przedmiotowego pojazdu z powodu nadmiernego naliczenia opłat z dnia: (...),(...),(...),(...) sierpnia 2011 r. oraz (...) i (...) września 2011 r. wynosiła 89,34 zł. Jednocześnie wskazano, iż pomimo naliczenia opłat w nadmiernej wysokości - użytkownik przedmiotowego pojazdu nie posiadałby wystarczających środków do uiszczenia opłaty za przejazd w dniu (...) września 2011 r. Poinformowano także, że gdyby nie naliczenie opłat w nadmiernej wysokości saldo użytkownika przedmiotowego pojazdu w chwili odnotowania incydentów kształtowałoby się na następującym poziomie, tj. w dniu (...) września 2011 r. wynosiłoby 0 zł. Co więcej odnośnie wymiany urządzenia viaBOX wyjaśniono, iż wymiana urządzenia viaBOX miała miejsce w dniu (...).09.2011 r. godz. (...) w (...). Użytkownik przedmiotowego pojazdu wymienił urządzenie nr (...) na urządzenie (...). Urządzenie zostało sklasyfikowane jako sprawne.

Odnośnie zarzutów skarżącego zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 133, poz. 773) dopuszczalnym jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Umocowanie do sporządzenia protokołu kontroli przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego wynika z przepisu art. 131 ust. 2 u.d.p. w zw. z przepisem § 6.1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej.

Pismem z dnia (...) marca 2014 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) stycznia 2014 r., nr (...).

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 107 § 1 k.p.a., poprzez niedostateczne określenie sankcjonowanego zachowania;

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wadliwe i nieprecyzyjne sporządzenie uzasadnienia decyzji;

- art. 13k ust. 1 u.d.p., poprzez nałożenie kary przewidzianej tym przepisem pomimo braku wystąpienia przewidzianych nim przesłanek do ukarania.

Ponadto skarżący zarzucił organowi oparcie się na błędnych ustaleniach faktycznych i pobieżnym rozpoznaniu sprawy m.in. poprzez pominięcie wniosku strony o zbadanie urządzenia viaBox pod względem sprawności jego działania oraz pobieranych za jego pośrednictwem opłat.

W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący stwierdził, że przejazd po drodze krajowej nr (...) jest dozwolony, a zatem nałożenie kary administracyjnej za przejazd po niej jest nielegalne. Samo odniesienie się przez organ do przejazdu drogą krajową nr (...) jest niewystarczające, bowiem operator systemu viaToll wyróżnia 22 jej odcinki. Powyższe odniesienie zawarte w zaskarżonej decyzji jest niewystarczające i narusza art. 107 § 3 k.p.a.

Zarzucił organowi, że ten nie odniósł się do wniosków dowodowych skarżącego o sprawdzenie działania urządzenia viaBox nr kodu kreskowego: (...) pod względem sprawności jego działania. Zdaniem skarżącego dowód, który potwierdziłby stan urządzenia viaBox nie może być zastąpiony dowodem z przesłuchania świadka. Skarżący podniósł, że organ uznał już w 11 przypadkach, że przyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej było wadliwie działające urządzenie viaBox. Zdaniem skarżącego użytkownik systemu viaToll nie może ponosić odpowiedzialności za wadliwe działanie systemu viaToll.

Skarżący podważył bezstronność świadka, który został przesłuchany na okoliczność stwierdzonych naruszeń. Stwierdził, że świadek ten jest pracownikiem podmiotu odpowiedzialnego za działanie systemu viaToll - K. Sp. z o.o.

Zdaniem skarżącego nie można mu przypisać odpowiedzialności za wadliwie działające urządzenie viaBox i systemu viaToll bez sprawdzenia ich sprawności (o co wnioskował w toku postępowania administracyjnego).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwana "p.p.s.a."), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) i pkt 2 p.p.s.a.).

Stosując powyższe kryteria Sąd uwzględnił skargę.

Podstawą uchylenia decyzji w tej sprawie jest brak ustalenia przez organ stanu faktycznego w zakresie uiszczenia/bądź nieuiszczenia opłaty za przejazd w dniu (...) września 2011 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr (...).

Organ uznał, że taka opłata nie została uiszczona, natomiast Sąd nie podziela powyższego stanowiska uznając je z podanych poniżej powodów co najmniej za przedwczesne.

Sąd zwraca uwagę, że niewniesienie wymaganej opłaty za pomocą systemu elektronicznego jej pobierania jest podstawą do nałożenia sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, zatem konieczne jest, nie budzące wątpliwości ustalenie, że pojazd przejechał pod bramownicą bez uiszczenia opłaty.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Zdaniem organu - stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. - skarżący był obowiązany wnieść opłatę za skorzystanie z drogi krajowej nr (...) na odcinku (...) - węzeł (...), gdyż poruszał się po niej w dniu (...) września 2011 r. pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą (DMC) 3,5t, a wymieniona droga była drogą płatną zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433). W myśl art. 13 ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Brak wniesienia wymaganej opłaty za przejazd skutkuje nałożeniem kary pieniężnej, zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł).

Ww. stanowisko organu należy zakwestionować już tylko z tego powodu, że obowiązujące w dacie przejazdu przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433) nie wymieniały odcinka drogi, o którym mowa w zaskarżonej decyzji, tj. drogi krajowej nr (...) na odcinku (...) - węzeł (...).

W dniu przejazdu, tj. (...) września 2011 r., opłacie podlegał przejazd po drodze krajowej nr (...) na odcinku (...) - (...). Zmiana załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia, która wprowadziła odpłatność na odcinku drogi krajowa nr (...) (...) - węzeł (...), nastąpiła na podstawie § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 715). Rozporządzenie zmieniające weszło w życie z dniem 1 lipca 2012 r.

Zadaniem organu w ponownym postępowaniu będzie wyjaśnienie kwestii statusu odcinka drogi krajowej (...) - jako drogi płatnej - po którym poruszał się Skarżący w dniu (...) września 2011 r.

W sprawie wątpliwości budzi nie tylko odcinek drogi, po którym poruszał się pojazdem w ww. dniu Skarżący. Jak dotąd nie ustalono także jednoznacznie czasu tego przejazdu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mowa jest o trzech przejazdach w tym dniu, tj. o (...), o (...) oraz o (...) (por. str. (...) zaskarżonej decyzji - cztery ostatnie akapity). Czas przejazdu został we wszystkich przypadkach podany w systemie czasu UTC.

W sentencji decyzji wskazano, że wydano ją na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o nałożenie kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o nr rej. (...) w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...) (...) - węzeł (...) oraz w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...) (...) - węzeł (...).

Następnie - w pkt 1 decyzji - uchylono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) września 2011 r. w zakresie nałożenia kary pieniężnej za ww. przejazdy w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...) oraz godz. (...) czasu UTC, a w pkt 2 decyzji nałożono karę pieniężną za przejazd pojazdem o nr rej. (...) w dniu (...) września 2011 r. po drodze krajowej nr (...) (...) - węzeł (...). Już bez wskazania godziny tego przejazdu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano wprost powodów uchylenia decyzji z dnia (...) września 2011 r. w powyższym zakresie. Co więcej, na stronie 9 decyzji wskazuje się, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stwierdzono, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny odnośnie nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o nr rej. (...) w dniu (...) września 2011 r. o godz. (...) czasu UTC oraz o godz. (...) czasu UTC po drodze krajowej nr (...).

Nie wiadomo więc przejazdu o której godzinie w dniu (...) września 2011 r. dotyczy nałożona w decyzji kara pieniężna. Ma też rację Skarżący, że redakcja sentencji decyzji jest nieprawidłowa, bo - wobec uchylenia decyzji z dnia (...) września 2011 r. w zakresie nałożenia kar z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi - nie wynika z niej, że Skarżący podczas przejazdu w dniu (...) września 2011 r. w ogóle naruszył jakiekolwiek przepisy.

Ponadto wskazać należy, że Skarżący konsekwentnie tak postepowaniu administracyjnym, jak i przed Sądem, podnosił kwestię wadliwości urządzenia, które pobierało opłaty za przejazdy w wielokrotnej wysokości. Wymiana urządzenia nastąpiła w dniu (...) września 2011 r., tj. w dniu następnym po spornym przejeździe Skarżącego.

Odnosząc się do ww. okoliczności, organ w zaskarżonej decyzji - powołując się na pismo spółki K. z dnia (...) lutego 2013 r. - wskazał, że łączna kwota korekt jaką zwrócił operator użytkownikowi przedmiotowego pojazdu z powodu nadmiernego naliczenia opłat z dnia (...),(...),(...),(...) sierpnia 2011 r. oraz (...) i (...) września 2011 r. wyniosła 89,34 zł. Wskazał również, że pomimo naliczenia opłat w nadmiernej wysokości użytkownik przedmiotowego pojazdu nie posiadałby wystarczających środków do uiszczenia opłaty za sporny przejazd. Dodał jeszcze gdyby nie naliczenie opłat w nadmiernej wysokości saldo użytkownika przedmiotowego pojazdu w chwili odnotowania incydentów kształtowałoby się na następującym poziomie: w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC - 0 zł oraz w dniu (...) września 2011 r. o godzinie (...) czasu UTC - 0 zł.

Organ nie wyjaśnił jednak dlaczego pomimo istnienia nadpłaty w wysokości 89,34 zł po stronie użytkownika przedmiotowego pojazdu w związku z nieprawidłowościami w ich pobieraniu przez system pod koniec sierpnia i na początku września 2011 r. użytkownik ten nie miałby środków na koncie by uiścić opłatę za sporny przejazd w dniu (...) września 2011 r. Organ zaakceptował w tym zakresie wyjaśnienia spółki K.Sp. z o.o. (firmę pobierającą opłaty i nadzorująca działanie systemu poboru tych opłat) pomimo, że nie przedstawiła ona żadnych dowodów stwierdzających wysokość dokonywanego przez użytkownika zasilenia konta pre-pay, w jaki sposób odbywała się procedura przejazdu pod poszczególnymi bramownicami w ww. okresie (tj. od momentu kiedy system po raz pierwszy pobrał opłatę w nieprawidłowej, bo wielokrotnej wysokości do chwili spornego przejazdu), i w jaki sposób system odnotowywał (w zakresie opłat) te przejazdy - które bramownice odnotowały przejazd bez wniesienia opłaty, a które jej uiszczenie potwierdziły i w jakich wysokościach. Jeżeli zatem organ Inspekcji Transportu Drogowego opiera się na dowodach dostarczonych przez firmę K., to powinien domagać się kompletnej dokumentacji w tym zakresie, by przedstawić ją (zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.) w motywach rozstrzygnięcia. Przyjęcie za dowody w sprawie stwierdzeń firmy K., nie popartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia Inspekcja Transportu Drogowego w tego rodzaju sprawie jest obowiązana.

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia w tej sprawie jest to, czy w dacie przejazdu odcinek drogi po którym poruszał się Skarżący posiadał stosowne oznakowanie jako droga płatna, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie w ogóle wyjaśniona. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak jest ustaleń na temat oznakowania drogi. W decyzji drugoinstancyjnej również nie wypowiedziano się, czy ww. odcinek drogi był oznakowany jako płatny. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni bowiem podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjne z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, w którym zwrócono uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisu art. 13k. ust. 1 pkt 1 u.d.p. w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił uwagę, że prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów a przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną.

Organ administracji w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśnił tych kwestii, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd oddalił wnioski dowodowe sformułowane w tym zakresie w piśmie procesowym organu z dnia (...) stycznia 2015 r. uznając, że dotyczą one istotnych w sprawie okoliczności, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, stąd to organ powinien przeprowadzić postepowanie wyjaśniające w tym zakresie i utrwalić jego wyniki w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu spełniającym warunki z art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił przy tym wniosek zawarty w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji w części niekorzystnej dla Skarżącego, tj. w zakresie punktu 2, w którym nałożono na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za przejazd pojazdem o nr rej. (...) w dniu (...) września 2011 r. po drodze krajowej nr (...) na odcinku (...) - węzeł (...).

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ww. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.