Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1564750

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 20 maja 2014 r.
VI SA/Wa 3008/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.).

Sędziowie WSA: Piotr Borowiecki, Ewa Frąckiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2014 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. S.K. z siedzibą w (...) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego w części na znak towarowy

1.

uchyla zaskarżoną decyzję;

2.

stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu;

3.

zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej T. Sp. z o.o. S.K. z siedzibą w (...) kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lipca 2013 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 245 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. I. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzje z dnia 12 października 2012 r. odmawiającą udzielenie prawa ochronnego T. na słowny znak towarowy TYMBARK LEMO, zgłoszony 28 maja 2008 r., w części dotyczącej piwa, wód mineralnych i gazowanych oraz innych napojów bezalkoholowych, napojów owocowych i soków owocowych, syropów i innych preparatów do produkcji napojów.

Decyzje wydano w następujących ustaleniach;

Podaniem z dnia 28 maja 2008 r. spółka wystąpiła o udzielenie prawa ochronnego na słowny znak towarowy TYMBARK LEMO dla towarów w klasie 29, 30 i 32, przedstawiając postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. akt k.r.XII NS-REJ.KRS/005276/08/234 i postanowienie z dnia 13 sierpnia 2010 r. sygn. akt.k.r.XII NS-REJ.KRS/008100/10/670 stwierdzające prawo do używania nazwy TYMBARK, jako nazwy spółki oraz przedstawiając zgodę Gminy Tymbark z dnia (...) stycznia 1998 r. na używanie nazwy miejscowości Tymbark.

Urząd Patentowy pismem z dnia (...) lutego 2012 r. poinformował spółkę o zarejestrowaniu na rzecz O. sp. z o.o. z pierwszeństwem od dnia 23 maja 2003 r. znaku towarowego słowno-graficznego LEMO nr R-215680 i z wcześniejszym pierwszeństwem od dnia 14 kwietnia 2005 r. znaku towarowego słowno-graficznego LEMO O SMAKU LIMONKI nr R-242030 dla towarów w kl. 32.

W odpowiedzi spółka pismem z dnia (...) kwietnia 2012 r. stwierdziła, iż nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Zdaniem spółki wyrażenie Lemo ma charakter aluzyjny odnosząc się do cechy towaru (cytryna, cytrynowy, lemoniada, limona itp.). Przeciwstawione znaki towarowe są znakami słowno-graficznymi, która to grafika odróżnia te znaki od zgłoszonego przez spółkę. Nadto zgłoszony znak składa się z dwóch słów w przeciwieństwie do znaku LEMO z wcześniejszym pierwszeństwem. Z tych względów podtrzymano zgłoszenie.

W tych warunkach Urząd Patentowy decyzją z dnia (...) października 2012 r. odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony przez spółkę znak TYMBARK LEMO w zakresie wszystkich towarów z kl. 32 uznając, że oznaczenie zgłoszone do rejestracji ma jedyny element odróżniający Lemo występujący w znakach z wcześniejszym pierwszeństwem. Wyrażenie to może wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów, tym bardziej, że sporne oznaczenie i znaki przeciwstawione służą do oznaczania identycznych towarów w kl. 32. W ocenie organu patentowego nie zmienia tego umieszczenie przed słowem Lemo własnego mocnego oznaczenia TYMBARK.

Przedstawiając informację o nakładach promocyjnych na oznaczenie TYMBARK (349 mil. zł w latach 2008 - 2011) oraz wydruki ze stron internetowych Urzędu Patentowego odnoszące się do rejestracji znaków z wyrażeniem Lemon i z Rzeczypospolitej o rankingu marek, T. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i udzielenia prawa ochronnego na zgłoszony znak towarowy na wszystkie zgłoszone towary. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. i wskazanych we wniosku przepisów postępowania.

Zdaniem spółki organ, z naruszeniem przepisów postępowania, nie ustosunkował się do wszystkich przedłożonych materiałów określających status znaku TYMBARK. Spółka jest powszechnie znana z produkcji soków o czym świadczą przedłożone materiały. Znak TYMBARK posiadając renomę, ponadprzeciętną zdolność odróżniania i rozpoznawalność powoduje, że konsument nie może pomylić zgłoszonego oznaczenia z przeciwstawionymi znakami, gdyż towary oznaczane znakiem TYMBARK LEMO zawsze będą się kojarzyły z produktami oferowanymi przez spółkę. Wskazano na rejestrację przez Urząd Patentowy znaku LEMO-COLA REBELS'DRINK już po zgłoszeniu znaków towarowych spółki O., co wskazuje na uznanie przez organ braku przeciwskazań do rejestracji znaków z wyrażeniem Lemo.

Decyzją wymieniona na wstępie Urząd Patentowy utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

Organ patentowy stwierdził, iż towary oznaczane spornym znakiem i znakami przeciwstawionymi są identyczne, a same znaki bardzo podobne, co zdaniem organu potwierdza sama spółka. Przeciwstawione: znak towarowy R-215680 przeznaczono do oznaczania piwa, wód mineralnych i gazowanych oraz innych napojów bezalkoholowych, soków owocowych i napojów owocowych oraz syropów o innych preparatów do sporządzania napojów, natomiast znak R-242030 do oznaczania napojów. Zatem towary spółki w kl. 32 i O. są identyczne w tej klasie.

Dokonując oceny podobieństwa znaków w aspekcie możliwości wprowadzenia przeciętnego konsumenta z właściwego kręgu odbiorców towarów z kl. 32 (właściwe poinformowanego, uważnego i rozsądnego) w błąd, organ patentowy przyjął co do zasady, że konsument ten zapamiętuje przede wszystkim zbieżne elementy znaków.

Zgadzając się ze stwierdzeniem spółki o silnym charakterze elementu TYMBARK w jej znaku organ nie zgadzał się ze stwierdzeniem jakoby element LEMO był pozbawiony zdolności odróżniającej, chociaż ma charakter aluzyjny, z czym organ nie polemizuje. Sama aluzyjność znaku lub pośrednie wskazywanie na cechy towaru nie jest przeszkodą w jego rejestracji.

W przeciwstawionych znakach słowo Lemo jest jedynym elementem odróżniającym, gdyż grafika tych znaków ma jedynie charakter dekoracyjny niemożliwy do zapamiętania przez odbiorców. Dlatego Urząd Patentowy dla oceny podobieństwa znaków jak i ryzyka wprowadzenia w błąd wziął pod uwagę przede wszystkim wspólne słowo występujące w tych znakach - Lemo. Nie odejmując więc wagi elementowi TYMBARK słowo to zdaniem organu jest aluzyjne, lecz nie opisowe i nie można go deprecjonować. Natomiast wyrażenie Lemo, występujące w rejestracjach przytoczonych przez spółkę, pełni odmienną o innej wartości odróżniającej rolę w tych znakach, niż w znakach przeciwstawionych w sprawie.

Zdaniem organu patentowego całościowe wrażenie jakie wywołują przeciwstawione znaki (jednosłowny znak O. i złożony znak spółki) zawierają to samo wyrażenie, co spełnia przesłankę z art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. Ten fakt, w ocenie organu, godzi w prawa uprawnionego z wcześniejszej rejestracji. Znak TYMBARK LEMO zawiera w sobie ten sam element (LEMO) co w znakach przeciwstawionych LEMO i LEMO O SMAKU LIMONKI. Zatem zgłoszone oznaczenie odpowiada w części znakom z wcześniejszym pierwszeństwem. W ocenie Urzędu Patentowego, mając na względzie powołane orzecznictwo ETS, zawarcie w znaku złożonym wspólnego elementu ze znaku przeciwstawionego może sugerować odbiorcy towarów oznaczanych znakami LEMO i LEMO O SMAKU LIMONKI powiązania prawno-organizacyjne pomiędzy przedsiębiorcami, jak i może wprowadzać odbiorcę w błąd co do pochodzenia towarów.

Wskazując na naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. oraz na naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 252 P.w.p., T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy dokonał błędnej wykładni art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. błędnie przyjmując, że w znaku spółki elementem dominującym jest słowo Lemo, nie uwzględniając wpływu renomy znaku TYMBARK na postrzeganie znaku zgłoszonego, nie przypisując należytej wagi do opisowego charakteru określeniu Lemo w znaku skarżącej i pomijając istotność grafiki w znakach przeciwstawionych.

Skarżąca wskazał na niedocenienie przez Urząd Patentowy znaczenia dla zgłoszonego znaku mocnego charakteru pierwszego jego członu (będącego jednocześnie znakiem TYMBARK) i tego, że znak LEMO, ze względu na jego aluzyjny charakter nie jest znakiem mocnym, czego organ nie kwestionował. Dodanie zatem do mocnego znaku TYMBARK wyrażenia Lemo jedynie znak ten dopełnia wskazując aluzyjnie na skład produktu. Element LEMO jest częścią znaku skarżącej, a słowo TYMBARK bezpośrednio wskazując na pochodzenie towaru nie może powodować, by znak w swym całokształcie mógł wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Stwierdzając prawidłowość zdefiniowania przez organ patentowy przeciętnego konsumenta skarżąca podnosił, ze ów przeciętny konsument ma także świadomość, że przedsiębiorcy wprowadzają pod jedną marką serię napojów o różnych smakach. W tym znaczeniu organ pominął kontekst słowa Lemo w znaku spółki, jako sugerującego smak napoju.

Zdaniem skarżącej w przeciwstawionych znakach LEMO i LEMO O SMAKU LIMONKI element Lemo ma zupełnie inny kontekst użycia, gdyż jest elementem głównym tych znaków, a nie aluzyjnym uzupełnieniem, jak w znaku skarżącej, co zmniejsza niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd.

Podkreślano, że poważnym uchybieniem organu w ocenie znaków było zignorowanie graficznej formy przedstawieniowej przeciwstawionych znaków słowno-graficznych. Skarżąca nie zgadzała się ze stwierdzenie Urzędu Patentowego, że grafika w tych znakach jest mało odróżniająca sprowadzając się do elementu dekoracyjnego. Opisując ową grafikę skarżąca podkreślała jej bardzo charakterystyczny wygląd, łatwo zapamiętywalny przez odbiorców.

Wskazując na naruszenie powołanych w skardze przepisów postępowania skarżąca zarzuciła organowi patentowemu nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i schematyczność podejścia do stanu faktycznego. Urząd błędnie przyjął, że skoro element LEMO jest zbieżny we wszystkich znakach, to jest on elementem dominującym także w znaku skarżącej spółki. Organ patentowy nie rozpatrzył podobieństwa znaków we wszystkich trzech warstwach: wizualnej, koncepcyjnej i fonetycznej. Powołując się natomiast na cytowane w decyzji orzecznictwo dokonał zacytowania jego fragmentów odbiegających w istotny sposób od stanów faktycznych spraw, w których orzeczenia te były wydane.

Skarżąca podnosiła również fakt rejestracji wielu znaków z wyrażeniem Lemo oraz uznania przez Urząd Patentowy rejestracji międzynarodowej znaku z członem Lemo, co wskazuje na niespójność interpretacji przepisów przez organ w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, uznając skargę za bezzasadną, wnosił o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia.

W myśl art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Dokonując wykładni tego przepisu należy przyjąć, że zawiera on trzy łączne przesłanki niedopuszczalności rejestracji znaku towarowego, a mianowicie rejestracja znaku dla towarów identycznych lub im podobnych, podobieństwo do znaku zarejestrowanego na rzecz innego podmiotu oraz możliwość wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia towarów polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami. Zatem w pierwszej kolejności należy badać znaki na ich podobieństwo, po wcześniejszym stwierdzeniu, podobieństwa towarów lub/i usług oznaczanych znakiem spornym i znakami przeciwstawionymi, by następnie można przejść do oceny prawdopodobieństwa wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.

W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zarzut skarżącej o braku rozpatrzenia sprawy w zakresie podobieństwa spornego znaku do znaków przeciwstawionych we wszystkich trzech warstwach: wizualnej, fonetycznej i funkcjonalnej, należało uznać za zasadny. Urząd Patentowy, wskazując na doktrynę stwierdził, iż co do zasady porównywania znaków na podobieństwo, należy odnieść się do nich we wszystkich tych warstwach, jednakże w uzasadnieniu organu nie sposób dostrzec przeprowadzenia takiego porównania. Zdaniem Sądu brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy takiej analizy znaków na ich podobieństwo narusza przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 P.w.p. (zd. pierwsze) powodując istotne naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Jedyne co stwierdził Urząd Patentowy, uznając tę kwestię za bezsporną, to identyczność towarów w klasie 32 oznaczanych znakiem skarżącej i znakami O. - LEMO i LEMO O SMAKU LIMONKI. Okoliczność ta nie była w sprawie kontrowersyjna, jednak w takiej sytuacji tym bardzie należało przeprowadzić analizę znaków na ich podobieństwo z uwzględnieniem zasad obowiązujących w tej procedurze, by jednoznacznie wykazać, iż przy jednorodzajowości towarów może zachodzić/nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.

Urząd Patentowy skoncentrował się w zasadzie na wykazywaniu istotności znaczenia elementu LEMO występującego w spornym znaku i w znakach przeciwstawionych. Należy jednak podkreślić, że znak skarżącej jest znakiem wyłącznie słownym, w przeciwieństwie do znaków O. - LEMO i LEMO O SMAKU LIMONKI, które są znakami słowno-graficznymi. Z tych względów ograniczenie się przez Urząd Patentowy do stwierdzenia o jedynie dekoracyjnym charakterze warstwy graficznej znaków z wcześniejszym pierwszeństwem, należy uznać jako co najmniej za niewystarczające i naruszające wymienione wcześniej przepisy postępowania. Grafika znaku towarowego jest w zgłoszeniu nadawana znakowi nie tylko dla celów dekoracyjnych lecz także jako element znaku poddany ochronie. Ma ona odróżniać znak również i w tym zakresie od innych znaków. Należało zatem, w ocenie Sądu, szerzej odnieść się i wykazać, dlaczego Urząd Patentowy uznał, że grafika znaków O. - LEMO i LEMO O SMAKU LIMONKI jest mało odróżniająca i jest jedynie ich elementem dekoracyjnym mało zapamiętywalnym przez odbiorców, a w konsekwencji nie mogła być brana przez organ pod uwagę, jako nieistotny element w analizowaniu znaków na kolizyjne podobieństwo.

Badając znaki na podobieństwo, z przywiązaniem w zakresie uznania ich podobieństwa kolizyjnego jedynie do elementu wspólnego LEMON, w sytuacji występowania w znaku spornym także wyrażenia TYMBARK i to na pierwszym miejscu w tym znaku, nie zostało przez Urząd Patentowy dostatecznie wyjaśnione, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Urząd Patentowy, nie kwestionując znaczenia i wagi pierwszego członu w spornym znaku (TYMBARK), niejako w swoich wywodach pomija jego znaczeni dla podobieństwa znaków, koncentrując się wyłącznie na wspólnym elemencie LEMO, chociaż skarżąca podnosiła renomę tego elementu jako odrębnego znaku TYMBARK, do czego organ patentowy również nie nawiązał. Urząd Patentowy ze spostrzeżenia o występowaniu w znakach z wcześniejszym pierwszeństwie i w znaku skarżącej elementu LEMO wywodzi kolizyjność podobieństwa znaków stwierdzając, że ta część, jako jedyna w znaku LEMO i jako część znaku LEMO O SMAKU LIMONKI, nakazuje organowi chronić prawa O. do wymienionych znaków jako zgłoszonych z wcześniejszym pierwszeństwem. W tym zakresie organ patentowy, także z naruszeniem wcześniej wskazanych przepisów postępowania, dosyć lapidarnie odniósł się do uwag skarżącej o innych rejestracjach znaków z wyrażeniem Lemo i podobnymi, aczkolwiek uznał, iż owo wyrażenie w znaku skarżącej decyduje o odmowie uwzględnienia zgłoszenia.

Rozpatrując ponownie sprawę Urząd Patentowy będzie miał na względzie powyższe uwagi uwzględniając zasady porównywania znaków na podobieństwo odnosząc się także do zarzutów skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a., orzekła jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.