Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2161994

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 22 lipca 2016 r.
VI SA/Wa 2906/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Nowecki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia (...) września 2015 r., nr (...) w przedmiocie odmowy dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia nie dopuścić do udziału w sprawie:

1. Z. na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.;

2. O. na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.;

3. Z. na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.;

4. Z. na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 5 października 2015 r. spółka C. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia z dnia (...) września 2015 r., nr (...) w przedmiocie odmowy dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Pismem z dnia 18 maja 2016 r. Z. złożył stanowisko w sprawie, wnosząc jednocześnie o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Powołując się na brzmienie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej powoływana jako: p.p.s.a.), wnioskodawca podniósł, że niniejsze postępowanie dotyczy praw i obowiązków zrzeszonego członka organizacji pracodawców - Z., a wynik postępowania może ukształtować regułę obowiązującą wszystkich pracodawców aptecznych w Polsce. Swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiódł z zapisów art. 5 Statutu, który do zadań wnioskodawcy zalicza m.in. reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców. Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych, mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu). Jednocześnie wnioskodawca wywiódł, że zrzesza podmioty zainteresowane rozwojem sieci aptecznych w kraju oraz funkcjonowaniem rynku sprzedaży detalicznej leków w oparciu o zasady zdrowej konkurencji. Z uwagi na precedensowy charakter niniejszej sprawy wnioskodawca winien mieć świadomość aktualnego stanowiska judykatury, a także mieć możliwość przedstawienia własnych racji. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zdeterminuje bowiem celowość dokonywania dalszych inwestycji rozwojowych w sektorze aptecznym.

Pismem z dnia 20 maja 2016 r. również O. przedstawiło stanowisko w sprawie, wnosząc jednocześnie o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Wyjaśniło, że jako organizacja skupia farmaceutów z całej Polski i działa na rzecz rozwoju opieki farmaceutycznej i edukacji pacjentów w aptekach oraz zwiększenia roli farmaceuty w systemie zdrowotnym. Swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiodło z zapisów § 8 Statutu, gdzie wskazano, że do zadań wnioskodawcy należy m.in. promowanie korzystania przez społeczeństwo ze zdobyczy współczesnej farmacji (pkt 1), promowanie rozwoju opieki farmaceutycznej i edukacji pacjentów w aptekach ogólnodostępnych (pkt 2), zwiększenie roli farmaceuty w systemie zdrowotnym (pkt 3). Cele te realizowane są poprzez udział w postępowaniach sądowych i administracyjnych, mających wpływ na wykonywanie zawodu farmaceuty i organizację samorządu aptekarskiego (§ 9 pkt 10 Statutu).

Pismem z dnia 19 maja 2016 r. Z. złożył stanowisko w sprawie, wnosząc jednocześnie o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Wnioskodawca podniósł, że jest organizacją skupiającą 71 stowarzyszeń pacjentów z całej Polski, której misją jest integracja środowiska pacjentów, ochrona ich praw oraz reprezentacja interesów, jak również dążenie do poprawy jakości opieki zdrowotnej i usług medycznych. Swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiódł z zapisów § 5 Statutu (winno być 2), gdzie wskazano, że podstawowym celem jest ochrona praw i reprezentowanie interesów członków w Polsce i na poziomie Unii Europejskiej oraz dążenie do poprawy jakości opieki zdrowotnej i usług medycznych w Polsce przez (...) b/ ułatwianie pacjentom dostępu do nowoczesnych i bezpiecznych produktów leczniczych, c/ wspieranie działalności naukowej, naukowo-technicznej i edukacyjnej, a także działalności w zakresie ochrony zdrowia i pomocy społecznej oraz dobroczynności. W ocenie wnioskodawcy niniejsze postępowanie "może być rozstrzygające dla losu wielu aptek i szeregu placówek aptecznych", a także dotyczy systemu zaopatrywania polskich pacjentów w leki.

Pismem z dnia 25 maja 2016 r. Z. złożył stanowisko w sprawie, wnosząc jednocześnie o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Wnioskodawca podniósł że zapewnia swoim członkom ochronę przed nadużyciami władz oraz rozwój biznesowy. Inicjuje i wspiera wszelkie działania zmierzające do wyeliminowania z polskiego prawodawstwa ograniczeń działalności gospodarczej przekraczających wymagania Unii Europejskiej. Wnioskodawca wskazał również, że jest zwolennikiem wolnego rynku oraz że dopuszcza ograniczenia wolności gospodarczej w tych przypadkach, gdzie przemawia za tym ważny interes publiczny, konkretny i należycie uzasadniony, a pożądanych celów nie da się osiągnąć w inny sposób. Rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie przesądzi w jego ocenie o losie wielu aptek w Polsce. Utrzymanie stanowiska organu oznaczało będzie likwidację setek placówek, może doprowadzić do bankructwa wielu przedsiębiorców aptecznych - w tym polskich placówek notowanych na giełdzie - zwolnieniu tysięcy pracowników oraz stanowiącego zagrożenie dla pacjentów zaburzenia w systemie zaopatrywania w leki.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Kwestię udziału organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej w charakterze uczestnika reguluje art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym udział w tym postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jest to regulacja wyczerpująca (art. 9 w zw. z art. 33 § 2 p.p.s.a.).

Z zacytowanego wyżej przepisu wynika, że norma ta opiera dopuszczenie organizacji społecznej na wystąpieniu przesłanki - sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej. Jednakże nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Organizacja bowiem nie ma zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, ale może brać udział w postępowaniu w zakresie swojej działalności statutowej, w przypadkach określonych w ustawie (art. 9 p.p.s.a.). Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym (vide: postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, opubl. ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak. Glosa do ww. postanowienia NSA, opubl. OSP z 2011 r., z 11, poz. 108). Nadto, zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej.

Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. wymaga również wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też te działania mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem organów administracji (vide: M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 33 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2013).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd doszedł do konstatacji, że żaden z czterech wnioskodawców nie wykazał, aby jego udział w niniejszym postępowaniu miał na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego i był bezpośrednio związany z działalnością statutową tychże organizacji.

Z. swoją legitymację do udziału w postępowaniu wywiódł z zapisów art. 5 Statutu, który do zadań wnioskodawcy zalicza m.in. reprezentowanie na szczeblu ogólnokrajowym społecznych i gospodarczych interesów zrzeszonych pracodawców. Cele te są realizowane przez udział w postępowaniach prawnych mających wpływ na prawa pracodawców (art. 6 pkt 12 Statutu). Tymczasem, podstawowymi celami Konfederacji są zgodnie z art. 4 Statutu: 1. ochrona praw i reprezentowania interesów zrzeszonych organizacji pracodawców wobec związków zawodowych pracowników oraz organów władzy publicznej, 2. Prowadzenie działań na rzecz rozwoju rynku pracy i przeciwdziałaniu bezrobociu.

O. wywiodło tę legitymację z § 8 Statutu gdzie wskazano, że celem Stowarzyszenia jest: promowanie korzystania przez społeczeństwo ze zdobyczy współczesnej farmacji (pkt 1), promowanie rozwoju opieki farmaceutycznej i edukacji pacjentów w aptekach ogólnodostępnych (pkt 2), zwiększenie roli farmaceuty w systemie zdrowotnym (pkt 3), włączanie farmaceutów w działania związane z polityką refundacyjną (pkt 4), włączanie farmaceutów do zespołów medycznych zajmujących się pacjentami z wybranymi chorobami (pkt 5), zwiększenie zaangażowania farmaceutów w monitorowanie działań niepożądanych leków (pkt 6), zwiększenie świadomości i zaangażowania farmaceutów w badania praktyki farmaceutycznej (pkt 6). Cele te realizowane są poprzez udział w postępowaniach sądowych i administracyjnych mających wpływ na wykonywanie zawodu farmaceuty i organizację samorządu aptekarskiego (§ 9 pkt 10 Statutu).

Z. legitymacji upatrywał w zapisie § 2 Statutu gdzie wskazano, że podstawowym celem jest integracja organizacji pacjenckich, ochrona praw i reprezentowanie pacjentów w Polsce i na poziomie międzynarodowym, podnoszenie poziomu ich wiedzy i świadomości społecznej.

Z. nie przywołał żadnych zapisów statutowych, które uzasadniałyby jego udział w niniejszym postępowaniu, podnosząc jedynie, że zapewnia swoim członkom ochronę przed nadużyciami władz oraz rozwój biznesowy.

Przy wykładni pojęcia interesu organizacji społecznej i oceny celu statutowego należy mieć na uwadze to, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron biorących udział w postępowaniu. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Tak rozumiany cel statutowy powinien w sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Tylko w takiej sytuacji można uznać żądanie organizacji za uzasadnione (vide: Robert Suwaj w glosie aprobującej do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06, Lex nr 490153).

Wskazane powyżej partykularne w swej istocie cele statutowe poszczególnych wnioskodawców - Z.- nie pozwalają, w ocenie Sądu, na ich przystąpienie do toczącego się postępowania sądowego, którego przedmiotem jest odmowa dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Z kolei działalność statutowa Z. skupia się na ochronie praw i reprezentowaniu interesów organizacji pacjenckich. Natomiast O. w swojej działalności ukierunkowane jest na opiekę farmaceutyczną i udział w niej farmaceutów. Nie ma związku z przedmiotem kontrolowanego postępowania.

Jednocześnie, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że w treści wniosków poszczególnych wnioskodawców w ogóle nie podjęto próby wykazania, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w niniejszej sprawie miałaby polegać, a doznałyby wzmocnionej ochrony właśnie poprzez ich udział w postępowaniu. Z pewnością przesłanki tej nie spełniło powoływanie się na cele statutowe przez wnioskodawców.

Tym samym uznać należało, że wnioski Z., O., Z. oraz Z. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi spółki C. nie zostały w żaden sposób uzasadnione, że za ich udziałem przemawia interes społeczny.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. odmówił dopuszczenia do udziału w charakterze uczestników postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.