Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1782722

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 lutego 2015 r.
VI SA/Wa 2899/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.).

Sędziowie WSA: Izabela Głowacka-Klimas, Urszula Wilk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) lipca 2014 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia

1.

uchyla zaskarżoną decyzję;

2.

stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu;

3.

zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu (...) października 2013 r. w L., na ul. D., na drodze powiatowej o dopuszczalnym nacisku na oś do 8 t, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z: samochodu ciężarowego marki (...) o nr rej. (...) i przyczepy marki (...) o nr rej. (...), którym kierował A. Z. Transport wykonywał M. S. "B.", przewożąc ładunek zrębki drzewnej.

Pojazd został zważony na ul. P. przy pomocy stacjonarnych wag do pomiarów dynamicznych (...) typu (...) o nr fabrycznym (...), które w chwili kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w L. z terminami ważności do (...) stycznia 2015 r. Powyższy dokument wraz ze świadectwem legalizacji ponownej przymiaru wstęgowego zostały okazane kontrolowanemu kierowcy. Kierowca uczestniczył w pomiarze i zapoznał się z jego wynikiem. Pojazd zważono dwukrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Przyjęto wynik pierwszego jako korzystniejszy dla przewoźnika.

Na podstawie przeprowadzonego ważenia pojazdu stwierdzono, że pojazd ważył 50,1 t. Po uwzględnieniu tolerancji ważenia określono wagę zespołu pojazdów na 48,8 tony, co stanowiło 22% przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdu.

Kierowca nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu ponadnormatywnego kategorii VII.

Ponadto po uwzględnieniu tolerancji stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu i tak na pierwszej osi nienapędowej samochodu ciężarowego, nacisk wyniósł 8,24 t, na podwójnej osi napędowej wyposażonej w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne nacisk wyniósł na pierwszą oś składową 11,18 t, na drugą oś składową 6,94 t, na pierwszą oś nienapędową przyczepy nacisk wyniósł 10,7 t, na drugą oś nienapędową przyczepy nacisk wyniósł 11,74 tony.

W trakcie kontroli stwierdzono, że w tachografie cyfrowym znajduje się karta innego kierowcy, który w momencie kontroli nie znajdował się w pojeździe (J. K.). A. Z. nie okazał do kontroli swojej karty kierowcy do tachografu cyfrowego.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr (...) z dnia (...) października 2013 r. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli, powołując się na brak wiedzy w tym zakresie.

Do protokołu z przesłuchania świadka z dnia (...) października 2013 r. kierowca zeznał, że jest pracownikiem skarżącego. Od poniedziałku (...) października 2013 r. przebywał na terenie L., gdzie firma, w której jest zatrudniony - ładuje biomasę, drzewo, odpady drzewne na placu przy ulicy D. Zazwyczaj zajmuje się załadunkiem towaru na pojazdy. W dniu kontroli samowolnie i bez zgody pracodawcy załadował zrębkami drzewnymi zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki (...) nr rej. (...) wraz z przyczepą marki (...) nr rej. (...). Również samowolnie wyjechał tym zespołem pojazdów, nie mając przy sobie swojej karty kierowcy do tachografu cyfrowego, którą zostawił w domu. W trakcie jazdy posługiwał się, nie wiedząc o tym fakcie, kartą innego kierowcy - J. K. W dniu kontroli na placu przy ulicy D. nie było żadnego kierownika lub dyspozytora, który wydawałby polecenia wyjazdu i załadunku. Jadąc z ładunkiem zrębki drzewnej do elektrociepłowni (...), został zatrzymany przez ITD na ulicy D. w L.

2. Pismem z dnia (...) października 2013 r. (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił M. S. (nazywanego dalej: "skarżącym") o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie naruszeń przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.).

3. Ustalenia kontroli z dnia (...) października 2013 r. stanowiły podstawę nałożenia przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia (...) stycznia 2014 r. na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII, na podstawie art. 64, art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

4. Pismem z dnia (...) lutego 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia (...) stycznia 2014 r., wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 78 § 1 i § 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podał, że inspektor dokonujący drugiego ważenia pojazdów, pomimo prośby kierowcy, nie wpisał jego wyników do protokołu kontroli, ograniczając się do adnotacji, że zespół pojazdów ważono dwukrotnie, przyjmując wynik pierwszego ważenia jako bardziej korzystny dla przewoźnika. Zdaniem skarżącego wątpliwa jest sytuacja, aby podczas drugiego ważenia wszystkie parametry zapisane w zestawieniu ważenia były wyższe od tych zapisanych w tabeli ważenia w punktach od 1 do 5. Brak jasnych i jednoznacznych dowodów potwierdzających dopełnienie przez inspektora obowiązku obiektywnego ustalenia nacisków osi zespołu pojazdów stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a.

Zdaniem skarżącego rażącym błędem organu było także ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdu na podstawie zsumowania poszczególnych nacisków osi, gdzie każda z nich była ważona oddzielnie. Ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdów w taki sposób może znacznie odbiegać od stanu faktycznego. Obliczenia organu prowadzą do ustalenia masy całkowitej zespołu pojazdów na 48,8 t. Powyższy wynik stanowiący przekroczenie o 22% dopuszczalnej masy całkowitej został podany w uzasadnieniu decyzji za argument obligujący stronę do posiadania zezwolenia kategorii VII, a za brak przedmiotowego zezwolenia została nałożona kara pieniężna w kwocie 15.000 zł. Tymczasem w razie przeprowadzenia ważenia zespołu pojazdów w sposób prawidłowy i postępowania administracyjnego zgodnie z obowiązującymi przepisami organ mógłby zarzucić skarżącemu co najwyżej brak zezwolenia na przejazdy nienormatywne kategorii V i ukarać karą pieniężną 5.000 tys. złotych.

5. Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej: "GITD") decyzją z dnia (...) lipca 2014 r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (nazywanej dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 z późn. zm., nazywanej dalej: "u.d.p."), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

GITD uznał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a P.r.d.

Organ odwoławczy uznał, że w wyniku zmierzenia i zważenia pojazdu zostały stwierdzone następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

nacisk pojedynczej osi nienapędowej pojazdu - 8,24 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 0,241 - przetoczenie o 2,91%, nacisk pojedynczej osi nienapędowej pojazdu - 10,7 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 2,7 t - przekroczenie o 33,75%, nacisk pojedynczej osi nienapędowej pojazdu 11,74 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę)- przekroczenie o 3,74 t - przekroczenie o 46,75%, całkowita masa zespołu pojazdów - 48,8 t - przekroczenie o 8,8 t - przekroczenie o 22%, podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu.

GITD stwierdził, że droga powiatowa, po której poruszał się kontrolowany zespół pojazdów, zgodnie z art. 41 ust. 3 u.d.p. stanowiła drogę, po której mogły poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Podstawą sklasyfikowania naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii VII był wynik pomiaru pojedynczej osi nie napędowej, który wyniósł 11,74 t, co też stanowiło spełnienie parametru wskazanego w załączniku nr 1 lp. 7 pkt b) P.r.d., stanowiącego, że kategoria ta jest właściwa w przypadku gdy naciski osi przekraczają wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, zaś sama okoliczność przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu w wysokości określonej w niniejszej sprawie nie prowadziłaby do zakwalifikowania naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d. jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu: o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 15.000 zł - za brak zezwolenia kategorii VII- w pozostałych przypadkach.

Organ, ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się następującymi kryteriami: rodzajem drogi, na której stwierdzono nienormatywność pojazdu, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia, rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Jeżeli pomimo tego nie jest możliwe ustalenie kategorii zezwolenia od I do VI, to kwalifikacja stwierdzonego naruszenia jest dokonywana w oparciu o zezwolenie kategorii VII. Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku.

Przepis art. 64 ust. 2 ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Zatem z treści art. 140ab ust. 2 P.r.d. wynika, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia. Ustawodawca bowiem przyjął, że w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W związku z tym, że w sprawie przewożono ładunek podzielny w postaci zrębku drzewnego biomasy (dokument WZ), który nie stanowi materiału sypkiego ani drewna, nie znalazł zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d.

Zdaniem organu odwoławczego ładunek sypki jest to materiał, który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały i wykazują cechy ciała stałego.

Natomiast pod pojęciem drewna należy rozumieć drewno jako surowiec, w stanie nieprzetworzonym. Drewno poddane procesowi technologicznemu traci przymiot drewna w rozumieniu ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

GITD podkreślił, że wbrew twierdzeniom strony, zapis drugiego ważenia został wpisany do protokołu kontroli co bezsprzecznie wynika z treści dokumentu. Jeżeli zaś strona miała wątpliwości co do zapisów, mogła zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. zapoznać się z aktami sprawy, sporządzić notatki, kopie lub odpisy, o czym została pouczona w zawiadomieniu z dnia (...) października 2013 r. Organ zaznaczył, że za podstawę wymierzenia kary były brane wyniki korzystniejsze dla strony i tak w przypadku nacisku pojedynczej osi nie napędowej pojazdu przyjęto drugi wynik ważenia tj. 8,42 t gdyż był on mniejszy od pierwszego wyniku ważenia, który wynosił 8,44 t.

Odnośnie zarzutu, że użytą wagą (...) xxx nie można wyznaczyć rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, organ odwoławczy wyjaśnił, że procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Ze świadectwa legalizacji (dokumentu potwierdzającego, że waga spełnia wszystkie warunki rozporządzenia - łącznie z tym, że miejsce ważenia jest przystosowane do korzystania na nim z wag do pomiarów dynamicznych) wynika, że waga została objęta sprawdzeniem w zakresie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Rozporządzenie to określa wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, a także szczegółowy zakres badań, sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tego typu wag oraz sposoby i metody przeprowadzenia badan i sprawdzeń.

GITD przyjął, że w sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstałe naruszenie musi istnieć realnie. Złożone zeznania kierowcy w tej sprawie nie znamionują okoliczności braku wpływu strony na powstałe naruszenie. Jak z nich wynika zarówno za proces załadunku jak i za przewóz odpowiedzialna była strona niniejszego postępowania. Kwestia doboru i właściwej organizacji pracy spoczywa w tej mierze na pracodawcy, zaś wszelkie nieprawidłowości z niej wynikające obciążają przedsiębiorcę.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji GITD z dnia (...) lipca 2014 r.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania: art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.,

- prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie przez organ pierwszej instancji nieprawidłowej podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych i błędne zastosowanie art. 140ab ust. 1 pkt 3 P.r.d.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zezwolenie kategorii VII nie uprawniało do takiego przewozu, gdyż na podstawie na jego podstawie dozwolony jest przejazd pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunek niepodzielny. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli przewożony ładunek nie był ładunkiem niepodzielnym. Zezwoleniem właściwym do wykonania tego przejazdu mogło być zezwolenie kategorii I określone w art. 64a ust. 1P.r.d., które umożliwia dojazd do i ze wskazanego w zezwoleniu miejsca i uprawnia do ruchu pojazdu o naciskach osi większych od dopuszczalnych na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych wskazanej w zezwoleniu nawet wtedy, gdy przewożony ładunek jest podzielny. Brak wymienionego zezwolenia na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 ton jest zagrożony karą pieniężna w kwocie 1500 zł.

Rażącym błędem organu było także ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdów na podstawie zsumowania poszczególnych nacisków osi, gdzie każda z nich była ważona oddzielnie. Ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdów w taki sposób może bardzo znacznie odbiegać od stanu faktycznego. Obliczenia organu I instancji prowadzą do ustalenia masy całkowitej zespołu pojazdów na 48,8 tony. Należy podkreślić, że ustalenia te pozostają w sprzeczności z wyliczeniami szacunkowymi dokonanymi przesz organ odwoławczy. Po pomnożeniu ilości przewożonego drewna sosnowego przez szacowaną gęstość 1 m3 drewna sosnowego wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 2 maja w sprawie określenia gęstości drewna wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości (Dz. U. z 2012 r. poz. 536) okazało się, że szacowana masa całego zestawu pojazdów z ładunkiem wynosiła 45.589 kg, tj. ponad 3,200 tony mniej od dmc wyliczonej przez organ pierwszej instancji na podstawie zsumowania wyników ważenia poszczególnych osi zespołu pojazdów. Wymienione nieprawidłowości stanowią naruszenie przez organ art. 7 i art. 8 k.p.a.

Skarżący podkreślił, ze organy nie zgromadziły dowodów wskazujących jednoznacznie podmiot, który wykonywał przewóz drogowy rzeczy w dniu kontroli, czym naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

7. W odpowiedzi na skargę GITD przyznał, że w toku postępowania administracyjnego nie została w sposób wyczerpujący zbadana kwestia prawidłowości ustalenia strony w postępowaniu. Nie przychylił się natomiast do pozostałych merytorycznych argumentów skarżącego.

Uzasadnienie prawne

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

4. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Za zasadny należy uznać zarzut naruszenia, art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia.

Nie ulega wątpliwości, iż poruszanie się pojazdów o przekroczonych parametrach norm dopuszczalnych, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Z art. 61 P.r.d. wynika wprost, że przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za popełnione naruszenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, jeszcze w toku postępowania administracyjnego Skarżący kwestionował wynik ważenia. Strona zarzucała, że rażącym błędem organu było ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdu na podstawie zsumowania poszczególnych nacisków osi, gdzie każda z nich była ważona oddzielnie. Ustalenie masy całkowitej zespołu pojazdów w taki sposób może bardzo znacznie odbiegać od stanu faktycznego.

Skarżący wskazywał, że obliczenia organu I instancji prowadzą do ustalenia masy całkowitej zespołu pojazdów na 48,8 tony, a ustalenia te pozostają w sprzeczności z wyliczeniami szacunkowymi dokonanymi przesz organ odwoławczy. Po pomnożeniu ilości przewożonego drewna sosnowego przez szacowaną gęstość 1 m3 drewna sosnowego wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 2 maja w sprawie określenia gęstości drewna wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości (Dz. U. z 2012 r. poz. 536) okazało się, że szacowana masa całego zestawu pojazdów z ładunkiem wynosiła 45,589 kg tj. ponad 3,200 tony mniej od dmc wyliczonej przez organ I instancji na podstawie zsumowania wyników ważenia poszczególnych osi zespołu pojazdów. Wymienione nieprawidłowości stanowią naruszenie przez organ obowiązujących preepisów a w szczególności art. 7., art. 8 k.p.a. Z powyższego wynika, że Skarżący kwestionował wiarygodność dowodów, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych przyjętych przez organ.

5. W ocenie Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta. Koniecznym było także odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do ww. zarzutów strony istotnych przecież z punktu widzenia podjętego przez organ rozstrzygnięcia, jakim było nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli przekroczenia nacisków osi oraz DMC pojazdu.

Strona zarzuca w skardze do tutejszego Sądu, że użyte do pomiarów w trakcie kontroli wagi typu (...) typu (...) nie mogły być zastosowane do określenia masy całkowitej zespołu pojazdów. Wyjaśnienia organu odwoławczego udzielone w odpowiedzi na przedmiotową skargę nie są zdaniem Sądu, wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów DMC oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

W swoich wyjaśnieniach dotyczących możliwości użycia przedmiotowych wag do określenia DMC spornego zespołu pojazdów a także nacisku osi wielokrotnej organ II instancji wskazał w decyzji: "Mając na uwadze argument strony, iż użytą wagą (...) nie można wyznaczyć rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, organ II instancji zważył, iż procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Obowiązujące normy nakładają obowiązek przestrzegania norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu, a ich naruszenie skutkuje nałożeniem kar pieniężnych. Dlatego brak jest podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wagi do pomiarów dynamicznych zostało przeprowadzone nieprawidłowo.

Ze świadectwa wynika również, że waga została objęta sprawdzeniem w zakresie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Rozporządzenie to określa wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, a także szczegółowy zakres badań, sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tego typu wag oraz sposoby i metody przeprowadzenia badan i sprawdzeń. Skoro zatem dla przedmiotowej wagi zostało wydane świadectwo legalizacji - oznacza to, że waga spełnia wszystkie warunki rozporządzenia - łącznie z tym, że miejsce ważenia jest przystosowane do korzystania na nim z wag do pomiarów dynamicznych. Co więcej jak wynika z treści świadectwa legalizacji przedmiotowej wagi, możliwym jest zbadanie sumarycznej masy pojazdów co znamionuje treść "klasa dokładności: przy pomiarze sum. masy poj. - 2"

Tymczasem w aktach sprawy brak instrukcji obsługi wagi (...) typu (...), co uniemożliwia sądowi skontrolowanie prawidłowości pomiaru DMC tego typu wagą. Jest to niewątpliwie okoliczność istotna dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż decyduje o zakresie odpowiedzialności przewoźnika (por. co do tego również wyroki NSA: z 4 czerwca 2014 r. II GSK 569/13 i 24 czerwca 2014 r. II GSK 651/13).

Jednak w zaskarżonej decyzji ustaleń i ocen na ten temat nie ma, co oznacza, że organy ustalając stan faktycznoprawny sprawy nie dochowały zadość standardom prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wynikającym z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W świetle tych przepisów organ administracji stojąc na straży praworządności obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; nadto winien swoje ustalenia wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając przy tym sposób ich subsumcji pod zastosowaną normę prawa (por. również treść art. 107 § 3 k.p.a. na temat zawartości uzasadnienia decyzji administracyjnej - faktycznego i prawnego).

Sąd nie może zastąpić organu administracyjnego w wykonaniu tego obowiązku, a to w myśl zasady, że nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii materialnoprawnych istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa wymienionych w decyzji jako podstawa prawna podjętego rozstrzygnięcia.

Wobec wskazanych wyżej niejasności ustaleń i ocen, a szerzej uzasadnienia decyzji odwoławczej w kwestii zastosowania w sprawie ww. wag typu (...), a to w świetle przepisu instrukcji obsługi wag, której brak.

Sądowi w trybie uzupełnienia akt administracyjnych, nie sposób uznać ustaleń w sprawie co do wyników pomiaru/ważenia pojazdu skarżącego za wyczerpujące i miarodajne w sensie podstawy faktycznej wymierzenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, skoro istotne wątpliwości budzi zastosowany w sprawie sposób ważenia ww. pojazdu przy użyciu wag typu (...). Nie wiadomo bowiem ostatecznie według jakiej konkretnie instrukcji (a chodzi o instrukcję producenta zastosowanych wag) ważenie to przeprowadzono, a tym samym, czy dochowano warunków ważenia przewidzianych w instrukcji obsługi wag. Jest to ważne dlatego, że tylko w następstwie ważenia/pomiaru pojazdu zgodnego z instrukcją obsługi producenta zastosowanych do ważenia wag uzyskuje się wyniki tego ważenia, mogące stanowić podstawę rozstrzygnięcia o karze pieniężnej za stwierdzone przekroczenia nacisków osi na drogę czy dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu. Brak instrukcji uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników. Wskazanej instrukcji nie zastępują powołane w decyzji odwoławczej świadectwa legalizacji ponownej wag typu (...) użytych do ww. kontroli pojazdu skarżącego. Ze świadectwa wynika również, że waga została objęta sprawdzeniem w zakresie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych Jednocześnie należy mieć na uwadze art. 8a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 z późn. zm.), który stanowi w ust. 1, że przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej mogą być wprowadzane do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację. Za równoważne zatwierdzeniu typu i legalizacji pierwotnej Prezes Głównego Urzędu Miar może uznać, w drodze decyzji, odpowiednie dokumenty potwierdzające dokonanie prawnej kontroli metrologicznej przyrządu pomiarowego przez właściwe zagraniczne instytucje metrologiczne (art. 8a ust. 2 wskazanego aktu). Biorąc pod uwagę zasady dotyczące poszczególnych procedur, uregulowane w dalszych przepisach ustawy Prawo o miarach, istotne znaczenie dla określenia zakresu zastosowania mają charakterystyki techniczne poszczególnych urządzeń.

W tej sytuacji istotne jest dokładne ustalenie przez organ do jakiego rodzaju pomiarów zostały przeznaczone użyte w przebiegu ww. kontroli pojazdu skarżącego wagi typu (...), w tym jaki jest ich zakres zastosowania. Winno to wynikać z instrukcji obsługi tych wag i świadectwa homologacji, które to dokumenty organ prowadzący postępowanie obowiązany jest dołączyć do akt sprawy. Dopiero wówczas możliwe będzie przesądzenie, czy przy użyciu tych wag można mierzyć naciski osi i dmc pojazdu, tak jak uczyniono to w niniejszej sprawie - jednak bez dostatecznego, dającego się skontrolować przez Sąd, wyjaśnienia wszystkich związanych z tym ww. okoliczności.

6. W sytuacji, kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie materiału dowodowego poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania wagi (...) do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. To zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie postępowania. Nadto przed wydaniem decyzji organ winien w trybie art. 10 § 1 k.p.a. umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

7. Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. uchylił skarżoną decyzję.

Mając więc na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zupełny, nie jest możliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W tym stanie rzeczy ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych argumentów skargi, mających charakter merytoryczny byłoby na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.