VI SA/Wa 190/17, Brak interesu prawnego podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2599376

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. VI SA/Wa 190/17 Brak interesu prawnego podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.).

Sędziowie Asesor, WSA: Joanna Kruszewska-Grońska, Magdalena Maliszewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) grudnia 2016 r., nr (...), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Organ, Minister"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku M.Z. (dalej: "Przedsiębiorca" lub "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z (...) listopada 2015, nr (...), o odmowie stwierdzenia nieważności pozwoleń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr (...), nr (...), nr (...), nr (...), nr (...) i nr (...), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z (...) czerwca 2015 r. Przedsiębiorca wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez ten organ pozwalających na wprowadzenie do obrotu A. sp. z o.o. nawozów "(...)" (decyzja nr (...) z (...) maja 2012 r.), "(...)" (decyzja nr (...) z (...) maja 2013 r.) oraz "(...)" (decyzja nr (...) z (...) maja 2013 r.) oraz J.P. nawozów "(...)" (decyzja nr (...) z (...) kwietnia 2014 r.,), "(...)" (decyzja nr (...) z (...) kwietnia 2014 r.) oraz "(...)" (decyzja nr (...) z (...) kwietnia 2014 r.).

Przedsiębiorca wskazał, że nawozy, na które ww. podmioty uzyskały pozwolenia, zawierają w swojej nazwie termin "biohumus", który nie odpowiada, jego zdaniem, składowi tych produktów i w konsekwencji wprowadza w błąd potencjalnych konsumentów. Fakt ten powoduje zdaniem Przedsiębiorcy, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa oraz że były niewykonalne w dniu ich wydania i ich niewykonalność ma charakter trwały.

Rozpatrując złożony wniosek, Minister uznał, że Przedsiębiorcy przysługuje przymiot strony postępowania, a następnie decyzją z (...) listopada 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji zakwestionowanych decyzji. W uzasadnieniu organ odnotował, że polski porządek prawny nie zawiera definicji biohumusu, a Minister nie jest organem właściwym do rozstrzygania o popełnieniu czynu nieuczciwej konkurencji. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie można dopatrzyć się rażącego naruszenia przepisów prawa.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Przedsiębiorca oraz Z.Z. pismem z (...) listopada 2015 r. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister pismem z (...) grudnia 2015 r. wezwał Z.Z. do wykazania interesu prawnego lub obowiązku przez wskazanie podstawy prawa materialnego uzasadniającej jego istnienie. W odpowiedzi pismem z (...) grudnia 2015 r. Z.Z. wycofał swój wniosek w przedmiotowej sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister decyzją z (...) grudnia 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że Przedsiębiorca nie miał w przedmiotowej sprawie przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., uprawniającego go do żądania stwierdzenia nieważności pozwoleń na wprowadzenie do obrotu nawozów, wydanych innym podmiotom, a jedynie interes faktyczny. Minister wyjaśnił, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Wywiódł, że aby stwierdzić istnienie interesu prawnego, należy ustalić związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Organ zaznaczył przy tym, że interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie prawa materialnego. Minister stwierdził, że posiadanie przez określony podmiot statusu strony nie zależy od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie.

Na powyższe orzeczenie Przedsiębiorca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł o jej uchylenie.

Skarżący zakwestionował stanowisko organu o braku interesu prawnego Przedsiębiorcy. Wskazał, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Wyjaśnił, że jest hodowcą dżdżownic prowadzącym E., największym producentem biohumusu w Polsce. Wskazał, że biohumus jest produktem hodowli dżdżownic kalifornijskich, która stanowi dział specjalny produkcji rolnej i jest produktem rolnym zbywanym wyłącznie w postaci nieprzetworzonej w miejscu wytworzenia. Stwierdził, że produkty podmiotów, którym wydano kwestionowane przez niego zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, nie są produktami hodowli dżdżownic, gdyż hodowle te dostarczają jedynie komponentu do produkcji oferowanych nawozów, a zatem produkty te nie są biohumusem. Zaznaczył przy tym, że w odróżnieniu od podmiotów, na których rzecz wydano zakwestionowane przez niego decyzje, płaci podatek dochodowy od działów specjalnych produkcji rolnej. W konsekwencji powyższego jego zdaniem niepotrzebnie odprowadza on podatek dochodowy, którego nie płacą jego konkurenci.

Wskazał, że do norm prawa administracyjnego materialnego należą normy stosowane bezpośrednio, które określają prawa i obowiązki ich adresata wprost, bez potrzeby wydania aktu indywidualnego, a rola organów administracji sprowadza się do kontrolowania i przestrzegania tych norm.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia (...) grudnia 2016 r., którą uchylono decyzję z dnia (...) listopada 2015 r. w całości i umorzono w całości postępowanie pierwszej instancji.

Decyzją z dnia (...) listopada 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznając, iż skarżący ma przymiot strony w przedmiotowej sprawie i przeprowadził postępowanie administracyjne i odmówił stwierdzenia nieważności opisanych wyżej pozwoleń.

Od wskazanej decyzji, skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Organ wezwał skarżącego do wykazania interesu prawnego lub obowiązku wnioskodawcy, poprzez wskazanie właściwej podstawy prawa materialnego uzasadniającej istnienie tego interesu.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2016 r. Organ uchylił w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności pozwoleń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji. Organ dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy uznał, że dowody zebrane w sprawie umożliwiają wydanie decyzji i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Ostatecznie uznał, że wnioskodawca nie miał w przedmiotowej sprawie przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do żądania stwierdzenia nieważności pozwoleń na wprowadzenie do obrotu nawozów, wydanych innym podmiotom. W jego ocenie skarżący ma interes faktyczny, który należy odróżnić od interesu prawnego. Wskazał, że interes faktyczny to taki, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego; interes faktyczny nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie sądu istotą sporu jest ocena czy skarżącemu można przypisać przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. dający uprawnienie do skutecznego żądania działania organu (wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji) ze względu na swój interes prawny.

Jak słusznie uznał organ pojęcie "interesu prawnego" niezdefiniowane ustawowo, było wielokrotnie było przedmiotem rozważań zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądownictwa administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2004 r. (sygn. akt OSK 919/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/92 i Lex 156685) uznał, że "istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa, na podstawie której określony przymiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień łub obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem". Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązująca normą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na strefę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy (wyrok NSA z 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1876/99). W orzecznictwie podkreśla się również, iż interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, bezpośredni, realny, niehipotetyczny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniły zastosowanie normy prawa materialnego (wyrok NSA z 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 755/06, publ. LEX nr 337023; z 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, publ. OSP 1997/4/83; z 8 października 1987 r., sygn. akt IV SA 498/87, publ. GAP 1988, nr 16; wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1321/05, publ. LEX nr 217393). Zasadne jest twierdzenie, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 28 grudnia 2007 r., sygn. akt IOSK 1387/07, publ. LEX nr 365847).

Zasadne jest twierdzenie, że skarżący ma interes faktyczny, ale nie ma interesu prawnego bowiem jego żądanie nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego; interes faktyczny nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym.

Nie można uznać, że wydane decyzje w stosunku do uczestnika postępowania, jako producenta nawozu, wywołują jakikolwiek bezpośredni skutek prawny w sferze uprawnień skarżącego. Decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr (...), nr (...), nr (...), nr (...), nr (...) i nr (...) nie zawierają żadnych postanowień odnoszących się bezpośrednio do skarżącego.

Należy uznać, że skarżący nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym, ponieważ nie ma interesu prawnego, czyli interesu opartego na przepisie prawa materialnego do żądania oceny w trybie nieważnościowym pozwoleń na wprowadzenie do obrotu nawozów, wydanych innym podmiotom. Kwestia nazewnictwa wprowadzanego do obrotu produktu, która to nazwa nie jest objęta rygorem administracyjnym nie należy do kompetencji sądu administracyjnego.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz właściwie ustalił stan faktyczn zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ administracji - rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.