Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 821236

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 9 grudnia 2010 r.
VI SA/Wa 1881/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.).

Sędziowie WSA: Ewa Frąckiewicz, Magdalena Maliszewska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w (...) z dnia (...) kwietnia 2010 r.;

2.

stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu;

3.

zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

W czerwcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej ZUS) przeprowadził kontrolę u płatnika składek B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej skarżąca). Kontrola obejmowała m.in. prawidłowość zgłaszania zatrudnionych osób do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W wyniku kontroli ustalono, że skarżąca nie zgłosiła do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego K. G. (dalej uczestnik postępowania) z tytułu wykonywania przez niego umów cywilnoprawnych o charakterze zlecenia, nazwanych umowami o dzieło.

Pismem z dnia (...) września 2009 r. ZUS wystąpił do (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. (dalej (...) Oddział WNFZ) o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika oraz okresu podlegania temu obowiązkowi.

Decyzją z (...) października 2009 r., wydaną na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. (dalej śoz) w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e śoz oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), Dyrektor (...) Oddziału WNFZ stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania z tytułu wykonywania u skarżącej na rzecz B. SA umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, w następujących okresach: od (...) kwietnia 2006 r. do (...) sierpnia 2006 r., od (...) września 2006 r. do (...) grudnia 2006 r. oraz od (...) stycznia 2007 r. do (...) lipca 2007 r. W sumie organ ustalił 15 takich umów. Od powyższej decyzji uczestnik nie wniósł odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna.

W dniu (...) stycznia 2010 r. (data stempla pocztowego) skarżąca (B. Sp. z o.o.) zwróciła się do Dyrektora (...) Oddziału WNFZ z wnioskiem o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia (...) października 2009 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż o decyzji tej dowiedziała się w dniu (...) grudnia 2009 r., w którym doręczono jej decyzje ZUS z dnia (...) grudnia 2009 r. - ustalającą wysokość podstaw wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla uczestnika postępowania z tytułu wykonywania zawartych ze skarżącą umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu oraz decyzję zobowiązującą skarżącą, jako płatnika składek, do sporządzenia za uczestnika dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych wraz z miesięcznymi deklaracjami rozliczeniowymi ZUS DRA. Według skarżącej została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania ww. decyzji z (...) października 2009 r. stwierdzającej objęcie uczestnika postępowania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Tymczasem, w świetle art. 28 k.p.a., w przedmiotowym postępowaniu przysługiwał jej status strony, ponieważ dotyczyło ono obowiązku skarżącej. Decyzja wydana w tym postępowaniu stała się bowiem bezpośrednią i jedyną podstawą do wydania przez ZUS ww. decyzji z (...) grudnia 2009 r. Skarżąca podkreśliła, że z uczestnikiem łączyły ją umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu.

Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia (...) października 2009 r. i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, tj. wydanie (w oparciu o art. 105 k.p.a.) decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Postanowieniem z (...) lutego 2010 r., mając za podstawę art. 149 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 150 k.p.a., Dyrektor (...) Oddziału WNFZ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z (...) października 2009 r. Następnie decyzją z (...) kwietnia 2010 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 śoz, odmówił uchylenia tej decyzji. Podniósł w szczególności, że nie dotyczyła ona interesu prawnego lub obowiązku skarżącej (B. Sp. z o.o.), która nie była stroną postępowania o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od ww. decyzji z (...) kwietnia 2010 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) decyzją z (...) czerwca 2010 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 śoz oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, podkreślając, że ww. decyzja dotycząca ubezpieczenia zdrowotnego (uczestnika) nie nakładała na stronę (skarżącą) obowiązku polegającego na zobowiązaniu do odprowadzenia składki na to ubezpieczenie. Dlatego dla oceny, czy skarżąca jest stroną tego postępowania, istotne znaczenie ma wykazanie, czy decyzja ta dotyczy jej interesu prawnego. O ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), decyzje ZUS są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami NFZ, płatnik - w tym przypadku skarżąca - nie jest stroną prowadzonego postępowania. Stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest bowiem osoba fizyczna lub prawna albo inna jednostka organizacyjna, która na podstawie prawa obowiązującego może, czy powinna uzyskać konkretne korzyści, albo może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ działający w granicach jego właściwości i kompetencji.

Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem przez Dyrektora (...) Oddziału WNFZ kwestionowanej decyzji ostatecznej z dnia (...) października 2009 r., było ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika postępowania, a więc konkretnej osoby fizycznej. Zgodnie z przepisami śoz, a zwłaszcza art. 2, art. 3 i art. 66 śoz, ubezpieczeniem zdrowotnym objęte są tylko osoby fizyczne "i to właśnie o ich obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym traktuje decyzja Dyrektora (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, o której mowa w art. 109 ust. 1 śoz". Stosownie do art. 109 ust. 3 śoz, wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może również zgłosić w szczególności ZUS, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Z treści decyzji ostatecznej z dnia (...) października 2009 r. nie wynika, że dotyczy ona interesu prawnego lub obowiązku skarżącej B. Sp. z o.o. Decyzja ta nie zawiera bowiem żadnego skonkretyzowanego prawa lub obowiązku skarżącej. Ponadto w myśl art. 109 ust. 2 śoz, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne zostały wyłączone ze spraw rozpatrywanych indywidualnie przez dyrektora Oddziału WNFZ. Zgodnie z tym przepisem sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek należą wyłącznie do właściwości organów ubezpieczenia społecznego. Tym samym decyzja Dyrektora (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) października 2009 r. nie dotyczy kwestii wymierzania i pobierania składek, a zwłaszcza obowiązków osób trzecich z tym związanych.

W konkluzji Prezes NFZ uznał, że skarżąca nie była stroną postępowania o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika. Okoliczność, iż ZUS nałożył na skarżącą obowiązek sporządzenia dokumentów zgłoszeniowych wraz z miesięcznymi deklaracjami rozliczeniowymi ZUS DRA oraz naliczył wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne, nie przesądza o przyznaniu statusu strony skarżącej spółce w postępowaniu dotyczącym ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Na powyższą decyzję skarżąca B. Sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła organowi:

*

błędną ocenę stanu faktycznego i materiału dowodowego;

*

naruszenie prawa materialnego:

-

art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) śoz poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie go w oderwaniu od przepisów art. 67 i art. 85 ust. 4 śoz i w konsekwencji przyjęcie, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie objęcie uczestnika obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, i że dotyczy ona obowiązku uczestnika postępowania, podczas gdy w rzeczywistości decyzja ta w chwili jej wydania aktualizowała obowiązek po stronie płatnika składek,

*

art. 67, art. 69 i art. 85 ust. 4 śoz poprzez ich niezastosowanie, pomimo że wskazują jednoznacznie, iż w przypadku uznania stosunku prawnego łączącego skarżącą z uczestnikiem za umowę zlecenia, skarżąca staje się z mocy prawa płatnikiem składek i spoczywa na niej obowiązek zgłoszenia ubezpieczonego do Funduszu i opłacenia składek w terminach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym, że decyzja dotyczyła interesu prawnego skarżącej, która powinna być uznana za stronę postępowania,

*

art. 45 i art. 78 Konstytucji RP w zakresie w jakim poprzez odmowę uznania skarżącej za stronę postępowania pozbawia ona skarżącą prawa do zaskarżenia decyzji wydanej w I instancji, a w konsekwencji także prawa do rozpatrzenia jej sprawy przez właściwy sąd;

*

naruszenie prawa procesowego:

art. 28 k.p.a. poprzez odmowę uznania skarżącej za stronę w postępowaniu, pomimo że decyzja dotyczyła obowiązków skarżącej,

art. 109 ust. 1 śoz poprzez błędne przyjęcie, że "indywidualizm" spraw, o którym mowa w tym przepisie odnosi się wyłącznie do indywidualnie określonego ubezpieczonego i pominięcie faktu, że decyzja o objęciu obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy konkretnego stosunku prawnego będącego źródłem tego obowiązku, a więc również indywidualnie określonego płatnika - drugiej strony tego stosunku prawnego,

art. 109 ust. 2 śoz poprzez błędne przyjęcie, że skoro sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, to decyzja o objęciu obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego nie dotyczy płatnika, na którym spoczywa obowiązek wynikający z tej decyzji,

naruszenie zasad postępowania administracyjnego zawartych w k.p.a., które znajdują zastosowanie w postępowaniu przed Prezesem NFZ, tj. zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 9 k.p.a.), zasady wzbudzania zaufania obywateli do Państwa (art. 8 k.p.a.), zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła (m.in.), że następstwem ww. decyzji ostatecznej (z dnia (...) października 2009 r.) było powstanie obowiązków po jej stronie jako płatnika składek, a to obowiązku sporządzenia dokumentów ubezpieczeniowych i obowiązku opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w przypadku, jeśli stosunek prawny łączący ją z uczestnikiem uznany byłby za umowę zlecenia, co stało się właśnie w tej decyzji. Skarżąca uważa zatem, że przysługiwał jej status strony w postępowaniu zakończonym tą decyzją.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne badają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem zaskarżenia jest ww. decyzja Prezesa NFZ z (...) czerwca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną Dyrektora (...) Oddziału WNFZ z (...) kwietnia 2010 r. odmawiającą skarżącej B. Sp. z o.o. uchylenia ww. decyzji tego organu z (...) października 2009 r. o objęciu uczestnika postępowania K. G. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zaskarżona decyzja zapadła w następstwie wznowienia postępowania w tej sprawie postanowieniem organu z (...) lutego 2010 r., podjętym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Stosownie do tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W przypadku wskazania przez wnoszącego podanie przesłanki wznowienia w postaci okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący to podanie, ograniczając się do oceny terminowości podania i oparcia go na ustawowej przesłance wznowieniowej, nie bada czy wnoszący istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przezeń decyzją, gdyż kwestia ta jest przedmiotem ustaleń i oceny dopiero w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 i 2 k.p.a.

Tak też stało się w niniejszej sprawie, kiedy to organy (I i II instancji) czyniąc w tej kwestii ustalenia uznały, że skarżąca spółka nie jest stroną postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika, gdyż wydana w tym postępowaniu ww. decyzja (ostateczna) z (...) października 2009 r. nie dotyczy jej interesu prawnego.

Zaskarżona decyzja zawiera zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącej B. Sp. z o.o. do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta (uczestnika), z którym zawarła umowy odmiennie interpretowane przez organ i spółkę. Organ uznaje te umowy za umowy o charakterze zlecenia, a spółka za umowy o dzieło, co ma o tyle istotne znaczenie, że w tym drugim przypadku na spółkę nie mogą zostać nałożone obowiązki, którymi została obciążona w następstwie uznania tych umów za umowy zlecenia. Z powodu ustalenia, że skarżąca nie jest stroną wskazanego postępowania, odmówiono jej w sprawie niniejszej prawa strony w żądaniu uchylenia ww. decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika.

Stanowisko to jest błędne.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wymaga zatem ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku skarżącej B. Sp. z o.o.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (np. decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (szerzej M. Bogusz: Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 22, a także T. Woś: Postępowanie sądowo - administracyjne, Warszawa 1996, s. 105 i nast.).

Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.

Oceniając interes prawny skarżącej B. Sp. z o.o. do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta umów zawartych przez spółkę z tą osobą (uczestnikiem) należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające, czy i jaki status prawny ma skarżąca spółka w sprawie dotyczącej ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, z którą zawarła umowy.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (śoz) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie (m.in.) umowy zlecenia.

W myśl natomiast art. 69 ust. 1 tej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia (...) składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający (art. 85 ust. 4 śoz).

Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 śoz osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 śoz).

Zgodnie z art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (ww. ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej jako ustawa systemowa). W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy systemowej wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem.

Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana jako płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej w następstwie tego ustalenia źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona konsekwencją ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie zatem w drodze decyzji podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wpływa na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy statuując go jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. W tej sytuacji oba te podmioty (strony umowy) mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organy administracji, z pominięciem wzmiankowanych uregulowań prawa materialnego, wadliwie oceniły brak interesu prawnego skarżącej B. Sp. z o.o. do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ww. uczestnika tego postępowania, jako kontrahenta spółki.

Skoro skarżąca B. Sp. z o.o. legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania z racji zawierania z nim umów, których charakter, a w konsekwencji prawa i obowiązki skarżącej są sporne między stronami tego postępowania, miała prawo wziąć w tym postępowaniu udział. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony, według której organ winien zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu obejmuje wszystkie jego stadia. Przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania będzie obejmować sytuacje, w których strona bez własnej winy w ogóle nie uczestniczyła w postępowaniu (bądź tylko w niektórych istotnych jego fazach) z przyczyn leżących po stronie organu administracyjnego.

W postępowaniu zakończonym ww. decyzją organu z (...) października 2009 r. o objęciu uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zasada ta została naruszona, gdyż organ prowadził je bez udziału strony - skarżącej B. Sp. z o.o., która nie była o nim zawiadomiona, zatem brak tego udziału nie wynikł z jej winy. Okoliczność ta wyczerpała w tej sytuacji przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uzasadnia kwestionowanie tej decyzji w ramach postępowania wznowionego, które organ winien przeprowadzić z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w tym skarżącej B. Sp. z o.o. oraz z zachowaniem przewidzianych w przepisach k.p.a. zasad rozpoznania sprawy administracyjnej (por. w szczególności przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), które są obliczone na doprowadzenie do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych, a następnie załatwić sprawę decyzją odpowiadającą mającym w niej zastosowanie przepisom prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i nast. p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.