Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 787275

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 24 listopada 2010 r.
VI SA/Wa 1731/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki.

Sędziowie WSA: Andrzej Czarnecki (spr.), Izabela Głowacka-Klimas.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na prowadzenie działalności gospodarczej przez aplikanta notarialnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) listopada 2009 r., aplikantka notarialna J. K. złożyła wniosek do Rady Izby Notarialnej w (...) o wyrażenie zgody na kontynuację podczas aplikacji prowadzenia działalności gospodarczej w charakterze Kancelarii R. w D.

Prezes Rady Izby Notarialnej w (...) pismem z dnia (...) stycznia 2010 r., poinformował skarżącą, iż Izba nie wyraża zgody na wykonywanie przez nią zatrudnienia w Kancelarii R. w D.

Pismem z dnia (...) stycznia 2010 r., strona wniosła odwołanie do Krajowej Rady Notarialnej, wnosząc o zmianę decyzji i wyrażenie zgody na prowadzenie przez nią wnioskowanej działalności gospodarczej.

Uchwałą z dnia (...) marca 2010 r., Krajowa Rada Notarialna przekazała wniesione odwołanie Radzie Izby Notarialnej w (...). Powołując się na przepisy art. 129 § 2 k.p.a., organ podkreślił, iż jego obowiązkiem będzie niezwłoczne przekazanie odwołania organowi I instancji, właściwym na tym etapie postępowania. Podkreślono, iż Rada Izby Notarialnej w (...), winna podjąć formalne czynności zgodnie z dyspozycją przepisów art. 132 i 133 k.p.a.

Uchwałą z dnia 12 maja 2010 r., na podstawie art. 19 w zw. z art. 78 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r., Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286) - dalej jako u.p.n. - Rada Izby Notarialnej w (...) nie wyraziła zgody na kontynuację zatrudnienia aplikantki uznając, iż zajmowane stanowisko przeszkadzałoby w pełnieniu obowiązków albo mogłoby uchybiać powadze zawodu w rozumieniu przepisu art. 19 § 2 cytowanej ustawy.

Na powyższą uchwałę strona wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i wyrażenie zgody na zatrudnienie. W uzasadnieniu podniosła, iż z wnioskiem o wyrażenie zgody na zatrudnienie zwróciła się do Izby (...) listopada 2009 r., zaś w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie zawęziła swe usługi jedynie do rachunkowości. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu podkreśliła, iż jej działalność nie mieści się w katalogu czynności określonych w przepisie art. 19 § 2 ustawy prawo o notariacie. Dodatkowo podniosła, iż od 1997 r. ma stały kontakt z klientami, zatem jej umiejętności bycia przedsiębiorcą winny stać się jej atutem, nie naruszają bowiem zasad niezależności i bezstronności zawodu. Podkreśliła, iż pozbawienie jej możliwości prowadzenia biura będzie jednoznaczne z pozbawieniem środków do życia, tym bardziej nie będzie w stanie ponosić opłat za szkolenie aplikacyjne. Ponadto dodała, iż organ wydając rozstrzygnięcie w trakcie roku szkoleniowego (...) maja 2010 r., mimo wniosku w listopadzie 2009 r., pozbawił ją możliwości podjęcia jakichkolwiek decyzji zawodowych.

Uchwałą z dnia (...) czerwca 2010 r., Krajowa Rada Notarialna uchyliła zaskarżoną uchwałę i rozstrzygając sprawę co do istoty odmówiła wyrażenia zgody na prowadzenie działalności gospodarczej o charakterze Biura R. z siedzibą w D. przez aplikantkę J.K.

Uzasadniając swe stanowisko organ odniósł się do rozstrzygnięcia Rady Izby Notarialnej, która orzekła w sprawie zgody na zatrudnienie J.K. w Biurze R., tymczasem wniosek nie dotyczył zatrudnienia, a dalszego prowadzenia działalności gospodarczej w postaci Biura R., którego działalność w toku sprawy została zawężona wyłącznie do działalności rachunkowej. Organ odwoławczy stwierdził zatem, iż organ I instancji rozpoznał w istocie inną sprawę administracyjną, niż ta której dotyczył wniosek. Organ podkreślił bowiem, iż wyraźnie należy odróżnić zatrudnienie w biurze rachunkowym od prowadzenia działalności gospodarczej o takim charakterze.

Organ odwoławczy powołując się na dyspozycję art. 19 w związku z art. 78 ustawy o notariacie wyjaśnił, iż ograniczenie możliwości podejmowania działalności pozazawodowej notariusza jest wynikiem jego roli, jako zawodu zaufania publicznego.

Odnosząc się do wniosku skarżącej organ uznał, iż prowadzenie działalności gospodarczej w formie biura rachunkowego obejmuje ze swej istoty działalność w zakresie doradztwa w interesach. Organ odwoławczy wywiódł, iż działanie dla dobra klientów, poprzez udzielanie im informacji i porad dotyczących rachunkowości oraz obsługa rachunkowa, stanowi jedną z form doradztwa w interesach. Organ podkreślił, iż działalność w zakresie doradztwa w interesach uważa się ze swej istoty za przeszkadzającą w pełnieniu zawodu notariusza i uchybiającą jego powadze.

Pismem z dnia (...) lipca 2010 r., strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia (...) czerwca 2010 r.

Uchwale zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 19 oraz 78 ustawy o notariacie, przez ich błędną wykładnię i zastosowanie oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, iż zakres działalności prowadzonego przez nią biura rachunkowego, ściśle określa Ustawa z dnia 29 września 1994 r., o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223). Ponadto podniosła, iż odbywanie odpłatnej aplikacji zależy od zdolności ekonomicznej aplikanta, zatem pozbawienie jej możliwości zarobkowania, spowoduje konieczność przerwania szkolenia aplikacyjnego. Wymieniając zakres wykonywanych czynności, strona podniosła brak odniesienia do handlu, przemysłu, pośrednictwa czy też doradztwa w interesach, jako dowód załączając jedną z umów zawartych w trakcie swej działalności. Podniosła, iż uzyskany przez nią certyfikat księgowego obliguje ją do wykonywania usług ściśle określonych ustawą, w której nie ma zapisu stanowiącego o doradztwie w interesach. Pokreśliła ponadto, iż będąc funkcjonariuszem państwowym na stanowisku Głównej Księgowej, nie miała żadnego problemu z uzyskaniem zgody przełożonych na prowadzenie własnej działalności, wywodząc z tego, iż nie uchybiało to powadze wykonywanego zawodu. Zdaniem skarżącej niezrozumiałe jest stanowisko organów, które powołują się na rolę notariusza jako funkcjonariusza publicznego, nie dostrzegając jednocześnie, iż skarżąca była funkcjonariuszem państwowym 19 lat i wówczas fakt prowadzenia przez nią dodatkowej działalności był jej największym atutem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Dodatkowo, organ zwrócił uwagę na fakt, iż organy samorządu rozpatrując kwestię wyrażenia zgody na prowadzenie dodatkowej działalności dokonują oceny potencjalnego wpływu takiej działalności na wykonywanie obowiązków aplikanta. Organ podkreślił, iż argumentacja ekonomiczna wysuwana przez skarżącą, musi ustąpić miejsca obowiązkom szkolenia aplikacyjnego, na które się zdecydowała przystępując do konkursu na aplikację notarialną. Odnośnie zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego organ podkreślił, iż ustawa daje upoważnienie do oceny charakteru działalności dodatkowej aplikanta. Ponadto wobec dokonania porównania przez skarżącą uregulowań innych ustaw, wedle których charakter wykonywanej przez nią działalności mógł być interpretowany odmiennie, to analiza dokonana przez Krajową Radę Notarialną wykazała, iż prowadzenie przez stronę tego typu działalności nie pozwoliłoby uniknąć świadczenia usług z zakresu szeroko pojętego doradztwa w interesach.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Sąd administracyjny kontrolując uznaniową decyzję administracyjną bada jej zgodność z prawem nie zaś jej celowość, a kontrola decyzji uznaniowej zmierza do ustalenia czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej oraz czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Oceniając w ten sposób zaskarżone uchwały Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie niniejszej dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, bowiem z art. 19 § 3 ustawy prawo o notariacie wynika, że Rada Izby rozstrzyga "czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu". Takie sformułowanie oznacza, że zgoda bądź odmowa zgody zależy od uznania organu. To uznanie w żadnym razie nie oznacza dowolności. Organ opierając się na przeprowadzonym postępowaniu dowodowym ustala istnienie okoliczności pozwalających na określenie "czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu", a następnie, zważywszy te ustalenia, podejmuje decyzję i uznaje, że należy zgody udzielić bądź odmówić, przy czym uznanie nie obejmuje oceny faktów, a jedynie określenie ich skutku prawnego (por. B.Adamiak/J.Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wyd.C.H.Beck, Warszawa 2003, str.486).

Przepis art. 19 § 2 u.p.n. zakazując podejmowanie zajęć notariuszowi, które przeszkadzałyby w pełnieniu obowiązków albo mogłyby uchybiać powadze wykonywanego zawodu w szczególności zakazuje zajmowania się handlem, przemysłem, pośrednictwem i doradztwem w interesach. Innymi słowy, na co szczególnie kładzie nacisk wymieniony przepis, notariuszowi nie wolno zajmować się szeroko pojętym wykonywaniem działalności gospodarczej. O zamiarze podjęcia zatrudnienia lub jego kontynuowania notariusz jest obowiązany zawiadomić prezesa rady właściwej izby notarialnej. Rada rozstrzyga, czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu. Jeżeli rada nie wyrazi zgody na zatrudnienie lub zajęcie, o których mowa w § 1 i 2, sprawę, na wniosek notariusza, rozstrzyga Krajowa Rada Notarialna, której decyzja jest ostateczna (art. 19 § 3 u.p.n.). Należy jednocześnie podkreślić, że zgodnie z art. 78 u.p.n. do aplikantów i asesorów notarialnych stosuje się przepisy art. 18 i 19 ustawy.

Jest w sprawie poza sporem, że J. K. zajmuje się działalnością gospodarczą, prowadząc Biuro R. Legitymuje się wpisem nr (...) z dnia (...) maja 2004 r. do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonym przez Burmistrza (...) zmienionym w dniu (...) lutego 2006 nr (...), która to zmiana nie zmienia jej statusu jako przedsiębiorcy. Posiada nadany jako podmiotowi gospodarki numer indentyfikacyjny REGON przez Urząd Statystyczny w (...), na co wskazują zaświadczenia z dnia (...) maja 2004 r. i z (...) marca 2009 r. Jest zatem przedsiębiorca wykonującym działalność gospodarczą, którą w szczególności jako przeszkodę uniemożliwiającą łączenie tej działalności z aplikacją notarialną przewiduje przepis art. 19 § 2 u.p.n. Jest również poza sporem, że J. K. nie jest zatrudniona w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego, które to zatrudnienia pod warunkiem wskazanym w tym przepisie dopuszcza ustawa Prawo o notariacie.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, J. K. wykonując działalność gospodarczą w prowadzonym przez siebie Biurze R. spełnia przesłanki z art. 19 § 2 u.p.n. uzasadniające podjęcie przez organy samorządu notarialnego zaskarżone uchwały.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.