VI SA/Wa 14/18, Kwestia wpływu zawinienia na obowiązek uiszczenia kary pieniężnej o której mowa w art. 13k u.p.d. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2590927

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2018 r. VI SA/Wa 14/18 Kwestia wpływu zawinienia na obowiązek uiszczenia kary pieniężnej o której mowa w art. 13k u.p.d.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.).

Sędziowie WSA: Izabela Głowacka-Klimas, Sławomir Kozik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) listopada 2017 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem) decyzją z (...) listopada 2017 r. nr (...) nałożył na P. "S." w B. (zwaną dalej stroną/skarżącym) karę pieniężnej w kwocie 1 500 złotych.

Ustalono, że w dniu (...) kwietnia 2017 r. kierowca skarżącego dowożąc towar poruszał się drogą, która jest objęta obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd. Fakt przejazdu został zarejestrowany przez pojedyncze urządzenie ("bramownicę") wskazany w decyzji. Kierowca wjechał na drogę omyłkowo (brak oznaczeń drogi płatnej przed skrzyżowaniem).

Strona wskazuje, że kierowca po zorientowaniu się, że znajduje się pod bramownicą opuścił drogę (...) najbliższym zjazdem jaki się na niej znajduje. Tym samym zdaniem strony zaistniała nadzwyczajna sytuacja, której skarżący nie mógł przewidzieć. Jego zdaniem sam fakt zarejestrowania pojazdu przez tylko jedną bramownicę, nie stanowi przejazdu odcinkiem płatnym. Wskazuje, że z przejazdem odcinkiem płatnym mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdyby pojazd został zarejestrowany przez bramownicę w J. i ponownie przez kolejną bramownicę w C. Przejazd przez jedną bramownicę rejestrującą jednoznacznie wskazuje na to, iż do naruszenia przepisu odnośnie przejazdu odcinkiem płatnym nie doszło.

Skarżący powołuje się na aktualne orzecznictwa NSA opisane w skardze.

Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy. Organ zaznacza, że przejazd pojazdu został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat. Został wygenerowany zapis ewidencyjny wraz z dokumentacją fotograficzną: brak komunikacji z OBU, ważna umowa dla NrP nie została zidentyfikowana.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, wskazaną na wstępie decyzją nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 z późn. zm., dalej: u.d.p.). Jak podkreśla organ, w obecnym stanie prawnym uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viaBox, a warunkiem koniecznym jego nabycia jest zawarcie umowy z pobierającym opłatę elektroniczną. Organ wskazał, że skarżący bez zawarcia odpowiedniej umowy nie mógł posiadać w pojeździe przypisanego do niego urządzenia viaBox wraz ze środkami na opłacenie przejazdu. Powyższa potwierdza, że kontrolowany pojazd poruszał się płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia wymaganej opłaty. W związku z powyższym oplata za przejazd nie została uiszczona.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., poprzez przyjęcie, iż doszło w przedmiotowej sprawie w dniu (...) kwietnia 2017 r. do przejazdu i tym samym powstania obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej dotyczącej pojazdu (...).

W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z (...) listopada 2017 r. nakładająca na skarżącego karę pieniężnej w kwocie 1 500 złotych.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak już wspomniano, stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., w myśl których poruszanie się pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 ton po płatnych drogach bez uiszczenia opłaty w pełnej wysokości, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1 500 złotych.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), czy też stwierdzenie, że akt ten dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4 i ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 13I ust. 1 u.d.p. Z przepisów tych wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Przejazd bez uiszczenia opłaty w pełnej wysokości, sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości 1 500 złotych. Opłata ta, w myśl art. 13 ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu z dnia 22 marca 2011 r.

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i ww. ustawy (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat, instalowane w pojeździe samochodowym. W myśl art. 13I ust. 1 u.d.p., do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Okoliczności faktyczne stanowiące hipotezę powyższych przepisów, w ocenie Sądu, zostały wykazane przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w sposób nie budzący wątpliwości.

W swej istocie skarżący podnosił jedynie brak swojej odpowiedzialności za zaistniały stan rzeczy. Powoływał się na błędne oznakowanie drogi.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący korzystał z drogi objętej systemem elektronicznego poboru opłat, poruszając się po niej pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony.

Nie jest spornym, iż przejazd odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Skarżący nie posiadał w samochodzie zainstalowanego urządzenia viaBox, służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym. Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie definicją "przejazdu" w rozumieniu art. 13 ust. 1 i art. 13k ust. 1 u.d.p. - za przejazd należy traktować jedno działanie tego samego kierującego, polegające na poruszaniu się określonym pojazdem po drodze płatnej, integralne pod względem czasu i miejsca (wykonywane nieprzerwanie, na tej samej drodze płatnej), niezależnie od tego, na ilu kolejnych bramownicach, ten przejazd został zarejestrowany (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1133/15, publik. LEX nr 2170461).

Sąd zauważa, że skarżący nie może skutecznie zwolnić się od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, podnosząc, że: nie uczynił tego celowo a sytuacja była wyjątkowa. Brak przepisu prawnego uniemożliwiającego organowi odstąpienie od nałożenia kary z powyższego tytułu z powodu braku zawinienia po stronie podmiotu odpowiedzialnego z mocy ustawy za uiszczenie ww. opłaty, czyli kierującego pojazdem (art. 13k u.d.p.). Nadto z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu.

Sąd podziela przy tym ocenę dokonaną przez organ, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym, gdyż ustawodawca nie przewidział w takim wypadku żadnej możliwości odstąpienia od obowiązku nałożenia kary.

Kierujący pojazdami samochodowymi mają również bezwzględny obowiązek znajomości podstawowego zakresu przepisów dotyczących korzystania z dróg publicznych. Brak wiedzy czy też brak świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych i zasad ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2016 r., II GSK 2406/14, wskazując, że: "(...) w postępowaniu o wymierzenie kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., ustalenia stanu faktycznego muszą odnosić się do okoliczności objętych dyspozycją powołanego przepisu, a więc organ ma stwierdzić, czy kierujący pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej wniósł stosowną opłatę. W przypadku braku jej uiszczenia organ ma obowiązek wymierzyć karę.

(...) odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W rozpoznawanych przez WSA sprawach taki stan zaistniał. Dodać należy, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie przewidział żadnych przypadków wyłączenia odpowiedzialności kierującego pojazdem w sytuacji wypełnienia dyspozycji art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p".

" (...) W rozpoznawanej sprawi, jak już wspomniano, zostały ustalone i nie były kwestionowane przez skarżącego fakty mające znaczenie z punktu widzenia jego odpowiedzialności za naruszenie opisane w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Organy transportu drogowego wykazały, że w określonym czasie i miejscu skarżący wykonywał przewóz i nie uiścił stosownej opłaty, czym naruszył przepisy prawa. W ramach postępowania o nałożenie kary z tytułu przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, gdy z przepisów prawa wynika obowiązek jej uiszczenia, organ nakładający karę jest zobligowany do dokonania tylko tych ustaleń, które pozwolą na stwierdzenie, że została wypełniona dyspozycja art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p."

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i oparł się na materiale prawidłowo zebranym oraz dokonał jego wszechstronnej oceny w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.

Stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.