Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1088553

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 4 października 2011 r.
VI SA/Wa 1258/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.).

Sędziowie WSA: Jolanta Królikowska-Przewłoka, Dorota Wdowiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2011 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) w przedmiocie wprowadzenia do obrotu środka wspomagającego uprawę roślin bez pozwolenia oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) marca 2011 r., Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, po rozpatrzeniu odwołania T. A., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), w związku z art. 2 pkt 1, pkt 3 lit. a-c i pkt 4, art. 3 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 i ust. 3, art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz. 991, z późn. zm.), § 13 pkt 6 oraz § 14 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 października 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 236, poz. 2369), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 119, poz. 765, z późn. zm.), art. 2 ust. 1 pkt 1, pkt 4 lit. a-c i pkt 5, art. 3 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 i ust. 3, art. 4 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033), art. 17 ust. 1 pkt 8 i art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.),uchylił decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia (...) lutego 2009 r. stwierdzającą wprowadzenie do obrotu nawozu płynnego Ekstrakt Biohumus Produkt dżdżownic Red Hybryd of California, pH 6,8-7,2 bez wymaganego zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu oraz w art. 4 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, określającą termin wycofania nawozu z obrotu na 14 dni od dnia otrzymania tej decyzji, określającą ilość wprowadzonego do obrotu nawozu na (...) oraz ustalającą wysokość opłaty sankcyjnej na (...) zł netto;i orzekł o stwierdzeniu wprowadzenia do obrotu przez T. A., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Z., środka wspomagającego uprawę roślin Ekstrakt Biohumus Produkt dżdżownic Red Hybryd of California, pH 6,8-7,2, bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w ilości (...) I, o wartości (...) zł netto, nakazał wycofanie z obrotu ww. nawozów, w terminie 14 dni od dnia decyzji otrzymania niniejszej decyzji, określił ilość wprowadzonych do obrotu produktów deklarowanych jako nawozy - łącznie 120 Iit., ustalił opłatę sankcyjną w kwocie (...) zł netto stanowiącej 100% kwoty należnej za sprzedane środki wspomagające uprawę roślin i umorzył postępowanie w części dotyczącej wprowadzenia do obrotu pozostałych (...) I ww. produktu.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach (...) listopada oraz (...) grudnia 2007 r. przez inspektora z Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w (...), w przedsiębiorstwie Z. stwierdzono, iż w przedsiębiorstwie tym produkowany jest nawóz organiczny o nazwie "Ekstrakt Biohumus Produkt dżdżownic Red Hybryd of California, pH 6,8-7,2". Kontrolowany podmiot nie posiadał pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu ww. produktu.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przytoczył treść przepisów stanowiących materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia i szczegółowo opisał przebieg postępowania administracyjnego w sprawie. W konkluzji stwierdził, że z przeprowadzonych w toku postępowania dowodów z opinii biegłych wynika, że przedmiotowy produkt jest produktem, który do dnia 31 maja 2005 r. mógłby być kwalifikowany do płynnych nawozów organicznych. Niska zawartość składników nawozowych w produkcie wykluczała już taką kwalifikację, z uwagi na zaostrzenie wymagań dla płynnych nawozów organicznych. Nie mniej nie wyklucza to możliwości potraktowania produktu jako środka wspomagającego uprawę roślin, swoistego stymulatora dla procesów życiowych roślin.

Organ zaznaczył, iż w świetle aktualnego stanu prawnego zarówno zbywanie nawozów organicznych, jak również środków wspomagających uprawę roślin wymaga uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu nie regulowały kwestii wprowadzania do obrotu tego rodzaju produktów, których definicja została wprowadzona dopiero art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Stosownie do art. 48 tej ustawy podmioty wprowadzające do obrotu tego rodzaju artykuły, które znajdują się w obrocie w dniu wejścia w życie ustawy występują w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, do ministra właściwego do spraw rolnictwa z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wprowadzanie do obrotu tych środków. Oznacza to, że mimo nieobjęcia przez ustawę z dnia 26 lipca 2000 r. środków wspomagających uprawę roślin, to w czasie jej obowiązywania były one produkowane i wprowadzane do obrotu bez pozwolenia. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia wprowadziły dopiero przepisy ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. Tym samym, w przypadku partii przedmiotowego artykułu wprowadzonych do obrotu przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. nie można zastosować sankcji za wprowadzenie ich do obrotu bez pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. weszła w życie 15 listopada 2007 r. Z tego względu producenci środków wspomagających uprawę roślin mogli wprowadzać je do obrotu bez pozwolenia do dnia (...) listopada 2008 r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, iż nadzorowi Inspekcji Weterynaryjnej podlega wyłącznie zakład techniczny natomiast obrót i dystrybucja nawozów wytworzonych z obornika podżdżownicowego - wermikompostu, podlega Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych.

Zdaniem organu, wydanie w dniu (...) lutego 2009 r. decyzji nadającej Z. - jako producentowi nawozu naturalnego, nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania w przedmiocie wprowadzania do obrotu handlowego nawozu płynnego Ekstrakt Biohumus Produkt Dżdżownic Red Hybryd of Califomia bez wymaganego zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii, dotyczyła nadania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego kontrolowanemu przedsiębiorcy, jako podmiotowi wykorzystującemu produkty pochodzenia zwierzęcego, nie zaś kwalifikacji produkowanych przez niego produktów do nawozów naturalnych.

Organ zaznaczył, że do prowadzenia samej produkcji nawozów organicznych ani środków wspomagających uprawę roślin ww. pozwolenie nie jest wymagane. Natomiast uzyskanie pozwolenia jest obligatoryjne, gdy producent wprowadza ww. nawóz lub środek do obrotu. W niniejszej sprawie producent nie wykorzystał produktu na własne potrzeby, ani nie zbywał go do rolniczego wykorzystania na zasadach określonych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu, lecz wprowadził go do obrotu handlowego.

W konsekwencji organ uznał, iż producent naruszył przepisy dotyczące wprowadzania środków wspomagających uprawę roślin do obrotu.

Łączna ilość przedmiotowego produktu wprowadzonego bez pozwolenia do obrotu po dniu (...) listopada 2008 r. wyniosła (...), za które przedsiębiorca uzyskał kwotę (...) zł netto. Co do pozostałych artykułów organ stwierdził, iż nie dysponuje jednoznacznymi dowodami potwierdzającymi tezę, że w okresie kiedy były zbywane należało je kwalifikować jako nawozy organiczne. Wobec tego, że nie ma możliwości zweryfikowania, czy produkt o nazwie Ekstrakt Biohumus Produkt dżdżownic Red Hybryd of California, pH 6,8- 7,2, wprowadzany do obrotu w latach 2004-2005 miał taki sam skład jak produkt wytwarzany w 2007 r., z którego pobrano próbki do badań podczas kontroli, Główny Inspektor JHARS uznał, iż należało rozstrzygnąć na korzyść przedsiębiorcy, i umorzyć postępowanie w części dotyczącej wprowadzenia do obrotu (...) ww. produktu.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. A., zwana dalej skarżącą, wniosła o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w punktach 2,3,4,5 oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzuty:

- wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. naruszenie przepisu art. 16 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. albowiem GIJHARS nie umorzył postępowania odwoławczego wywołanego skargą strony z dnia (...) marca 2009 r., mimo, że postępowanie przed GIJHARS miało za przedmiot sprawę uprzednio już rozstrzygniętą decyzją ostateczną - decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z dnia (...) lutego 2009 r., skutkiem czego było ono bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu, po uchyleniu decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych w (...) z dnia (...) lutego 2009 r. - co prowadzi do naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kodeks postępowania administracyjnego i powoduje nieważność zaskarżonej decyzji GIJHARS

- naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 145 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie: art. 2 ust. 1 pkt 4 i pkt 10, art. 3 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu oraz przepisów art. 2 pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu - poprzez ich błędna wykładnię, skutkującą nieprawidłowym zakwalifikowaniem nawozu Biohumus Ekstrakt produkt dżdżownic Red Hybryd of California (dalej: Biohumus) do kategorii środków wspomagających uprawę roślin, zamiast do grupy nawozów naturalnych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że produkt ten może być wprowadzany do obrotu jedynie na podstawie uzyskanego pozwolenia Ministra właściwego do spraw rolnictwa, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3 lit. c, art. 31 i art. 36 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu oraz przepisów art. 20c ust. 2 pkt 6 i art. 20e ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu - poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych jest uprawniona do ponownego badania i odmiennego sklasyfikowania nawozu Biohumus do kategorii innej niż nawóz naturalny, pomimo, iż w dniu (...) lutego 2009 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. wydał decyzję ostateczną, mocą której nadał Z. - jako producentowi nawozu naturalnego.

- zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 145 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz dokonanie wadliwej oceny zgromadzonych dowodów, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na niepełnych, niejasnych i wzajemnie sprzecznych opiniach biegłych - prof. dra hab. W. L. z dnia (...) stycznia 2009 r., prof. dra hab. inż. H. G. z dnia (...) maja 2009 r., prof. dra hab. J. L. z dnia (...) lipca 2007 r. (wraz z uzupełniająca opinią z dnia 14 września 2009 r.) i dra inż. Z. S. z dnia (...) sierpnia 2010 r. (wraz z opinią uzupełniającą z dnia 28 września 2010 r.), z jednoczesnym pominięciem opinii prof. dra hab. W. G. z dnia (...) grudnia 2007 r., treści decyzji Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej - Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z dnia (...) lutego 2009 r., sprawozdań z badań: nr (...) wykonanych przez Główne Laboratorium Analiz Chemicznych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy z dnia (...) stycznia 2009 r. oraz nr (...) wykonanych przez Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w (...) z dnia (...) stycznia 2009 r.; art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na niepełnym uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji poprzez a) pominięcie przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności tym dowodom z dokumentów, które wskazywały na zasadność kwalifikowania nawozu Biohumus do grupy nawozów naturalnych, przede wszystkim opinii prof. dr hab. W. G. z dnia (...) grudnia 2007 r.,

b)

wadliwe uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez zaniechanie wyjaśnienia z jakich przyczyn organ przyjął wykładnię przepisów ustaw o nawozach i nawożeniu oraz przepisów prawa unijnego odnośnie kwalifikacji nawozu Biohumus skrajnie odmienną od tej, którą przedstawiła strona, ograniczając swoje uzasadnienie wyboru takiej interpretacji przepisów do ogólnych stwierdzeń, jak między innymi "zgodnie z utrwaloną wiedzą", "zgodnie z naukami przyrodniczymi", "z wiedzy powszechnej wiadomo", poprzez przywoływanie w szerokim zakresie przepisów nieobowiązującego już w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dziennik Urzędowy UE L 273/1 z dnia 10 października 2002 r.) bez wskazania na jakiej podstawie organ uznaje, że fakt utraty mocy przez przedmiotowe Rozporządzenie w dniu 4 marca 2011 r. pozostaje bez wpływu na możliwość jego dalszego stosowania w niniejszej sprawie, a także bez wyjaśnienia jak na ocenę sprawy wpływają aktualnie obowiązujące przepisy unijne w tym przedmiocie tj. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dziennik Urzędowy UE L 300/1 z dnia 14 listopada 2009 r.) oraz Rozporządzenie Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dziennik Urzędowy UE L 54/1 z dnia 26 lutego 2011 r.)

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przypomniała przebieg postępowania administracyjnego w sprawie i rozwinęła podniesione zarzuty.

Podniosła m.in., iż jedyną prawidłową klasyfikacją dla Biohumusu jest zaliczenie go do grupy nawozów naturalnych - zarówno w świetle przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o nawozach i nawożeniu z 2007 r., jak i obowiązującej poprzednio ustawy o nawozach i nawożeniu z 2000 r. (art. 2 pkt 3 ustawy). Bezspornym jest bowiem, że substratem do produkcji Biohumusu jest obornik bydlęcy i koński. Nie może budzić też wątpliwości, że maceracja fragmentów organicznych i ich przemieszczenie przez układ pokarmowy dżdżownic skutkuje jedynie przyspieszoną jego humifikacją. Postać płynną nawozu natomiast uzyskuje się w drodze naturalnych procesów gnilnych oraz poprzez dodanie do niego wody. Zdaniem skarżącej ostateczna decyzja Inspekcji Weterynaryjnej, klasyfikująca - po przeprowadzonej kontroli zakładu - dany produkt do grupy nawozów naturalnych (dokładnie: nieprzetworzonego obornika), co miało miejsce w przypadku nawozu Biohumus, wyklucza ponowne i odmienne jego klasyfikowanie przez kolejny organ administracji publicznej pozostawiając Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu z 2007 r., jedynie kompetencję do nadzoru nad wprowadzaniem do obrotu tego nawozu, jako nawozu naturalnego. Skarżąca odniosła także się do opinii powołanych w sprawie biegłych podważając zawarte w nich konkluzje. W ocenie skarżącej jedynie opinia biegłego G. traktuje wyczerpująco zagadnienie udziału produkcji nawozów przy udziale dżdżownic, przy czym uwagi biegłego co do uwzględnienia przez ustawodawcę roli dżdżownic odzwierciedlają prawidłowo istniejący stan prawny. Pozostałe opinie zawierają natomiast nieuzasadnioną interpretację rozszerzającą ustaw o nawozach. Stąd też, zdaniem skarżącej, uzasadnionym byłoby w omawianym zakresie przyjęcie opinii biegłego G. jako podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

W dalszej części uzasadnienia skarżąca przytoczyła definicje "przetwarzania" zawarte w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana - Dziennik Urzędowy C 83 z dnia 30 marca 2010) oraz Rozporządzeniu nr 1069/2009 i Rozporządzeniu nr 142/2011 w sprawie wykonania Rozporządzenia nr 1069/2009, które w sposób prawie tożsamy definiują przetwarzanie, jak czyniło to Rozporządzenie nr 1774/2002 - stwierdzając iż przy produkcji nawozu nie mają miejsca żadne z "metod przetwarzania", oraz definicję "zwierząt gospodarskich" zawartą w Rozporządzeniu nr 1774/2002, a także obecnie obowiązującym Rozporządzeniu nr 1069/2009 oraz Rozporządzeniu nr 142/2011 podnosząc, iż szerokie definicje "zwierząt gospodarskich" nie pozwalają na odmowę sklasyfikowania Biohumusu jako nawozu naturalnego, tylko z tej przyczyny, iż procesy gnilne w oborniku bydlęcym i końskim są wspomagane przez dżdżownice. Skarżąca uważa również, iż GIJHARS nieprawidłowo posługuje się kluczowym dla rozstrzygnięcia pojęciem "środka wspomagającego uprawę roślin".

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Stosownie do art. 30 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r. Nr 147, poz. 1033), Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych sprawuje nadzór nad wprowadzaniem do obrotu nawozów, nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" i środków wspomagających uprawę roślin w sposób określony w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych. W ramach sprawowanego nadzoru Inspekcja kontroluje nawozy mineralne, organiczno - mineralne i organiczne oraz środki wspomagające uprawę roślin.

W celu skutecznego sprawowania nadzoru w podanym wyżej obszarze inspektorzy Inspekcji uprawnieni są do wstępu na grunty oraz do obiektów, w których przechowywane są nawozy lub środki wspomagające uprawę roślin, nieodpłatnego pobierania próbek do badań nawozów oraz środków wspomagających uprawę roślin, dokonywania inwentaryzacji, jak również do przeprowadzania kontroli zgodności nawozów oznaczonych znakiem "NAWÓZ WE" w zakresie spełnienia przez nawozy i środki wspomagające uprawę roślin wymagań jakościowych i dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń oraz przestrzegania przepisów dotyczących obrotu nawozami i środkami wspomagającymi uprawę roślin.

Art. 2 ww. ustawy zawiera definicję określeń użytych przez ustawodawcę zgodnie z którymi

- nawozy - produkty przeznaczone do dostarczania roślinom składników pokarmowych lub zwiększania żyzności gleb albo zwiększania żyzności stawów rybnych, którymi są nawozy mineralne, nawozy naturalne, nawozy organiczne i nawozy organiczno-mineralne (ust. 1)

nawozy oznaczone znakiem "NAWÓZ WE" - nawozy spełniające wymagania określone w rozporządzeniu nr 2003/2003 (ust. 2);

nawozy mineralne - nawozy nieorganiczne, produkowane w drodze przemian chemicznych, fizycznych lub przerobu surowców mineralnych, w tym wapno nawozowe, do którego zalicza się wapno nawozowe zawierające magnez, a także niektóre nawozy pochodzenia organicznego (ust. 3);

nawozy naturalne:

a)

obornik, gnojówkę i gnojowicę,

b)

pochodzące od zwierząt gospodarskich, w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, odchody, z wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych, bez dodatków innych substancji,

c)

guano

- przeznaczone do rolniczego wykorzystania (ust. 4);

nawozy organiczne - nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszanin substancji organicznych, w tym komposty, a także komposty wyprodukowane z wykorzystaniem dżdżownic (ust. 5);

nawozy organiczno-mineralne - mieszaniny nawozów mineralnych i organicznych (ust. 6);

środek poprawiający właściwości gleby - substancje dodawane do gleby w celu poprawy jej właściwości lub jej parametrów chemicznych, fizycznych, fizykochemicznych lub biologicznych, z wyłączeniem dodatków do wzbogacenia gleby wytworzonych wyłącznie z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 273 z 10.10.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 37, str. 92, z późn. zm.), środki wspomagające uprawę roślin - środki poprawiające właściwości gleby, stymulatory wzrostu i podłoża do upraw (ust. 10);

wymagania jakościowe - zawartość składników pokarmowych w nawozie oraz jego parametry chemiczne, fizyczne i fizykochemiczne, określone w ustawie i deklarowane przez producenta, importera lub inny podmiot wprowadzający ten nawóz do obrotu, a w przypadku środków wspomagających uprawę roślin - deklarowane przez producenta, importera lub inny podmiot wprowadzający ten środek do obrotu parametry chemiczne, fizyczne, fizykochemiczne lub biologiczne (ust. 11);

wprowadzenie do obrotu:

a)

oferowanie w celu zbycia, sprzedaż oraz inną odpłatną albo nieodpłatną formę zbycia nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin przez:

- producenta - w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

- importera - w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, przywiezionych z terytorium państw trzecich,

- producenta lub inny podmiot wprowadzający nawóz lub środek wspomagający uprawę roślin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskie (ust. 13).

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 omawianej ustawy do obrotu można wprowadzać nawozy raz środki wspomagające uprawę roślin, o których mowa w art. 3 ust. 2, które w drodze decyzji administracyjnej uzyskały pozwolenie ministra właściwego do spraw rolnictwa (art. 4 ust. 2).

Jak stanowi art. 37 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy w przypadku stwierdzenia wprowadzenia do obrotu nawozu niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 lub art. 5 ustawy, wojewódzki inspektor właściwy ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania podmiotu wprowadzającego nawóz do obrotu wydaje decyzję, w której stwierdza wprowadzenie do obrotu nawozu niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 lub art. 5, oraz określa termin jego wycofania z obrotu, ilość wprowadzonego do obrotu nawozu i wysokość opłaty sankcyjnej stanowiącej 100% kwoty należnej za sprzedane nawozy, a w przypadku innej formy zbycia nawozów - 100% wartości korzyści majątkowej którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu nawozy.

Jednocześnie stosownie do art. 37 ust. 1 ww. ustawy, kto wprowadza do obrotu:

1)

nawozy oznaczone znakiem "WE", nienależące do typów nawozów wyszczególnionych w załączniku nr I do rozporządzenia nr 2003/2003 lub niespełniające wymagań jakościowych określonych dla danego typu nawozu w tym załączniku,

2)

nawozy lub środki wspomagające uprawę roślin niezgodnie z warunkami określonymi w art. 3 lub 5

- wycofuje je z obrotu, na własny koszt, oraz wnosi na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę albo miejsce zamieszkania podmiotu wprowadzającego do obrotu nawóz, nawóz oznaczony znakiem "WE" lub środek wspomagający uprawę roślin, opłatę sankcyjną stanowiącą 100% kwoty należnej za sprzedane nawozy, nawozy oznaczone znakiem "WE" lub środki wspomagające uprawę roślin, a w przypadku innej formy zbycia nawozów, nawozów oznaczonych znakiem "WE" lub środków wspomagających uprawę roślin - 100% wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu nawozy, nawozy oznaczone znakiem "WE" lub środki wspomagające uprawę roślin.

Pozwolenie na wprowadzanie do obrotu nawozów lub środków wspomagających uprawę roślin o których mowa w art. 3 ust. 2 wydawane jest na wniosek producenta nawozu lub środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

W myśl art. 6 pozwolenie na wprowadzenie do obrotu nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, o którym mowa w art. 4 ust. 1, zawiera:

1)

nazwę nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i adres albo nazwę oraz siedzibę i adres:

a)

producenta - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

b)

importera - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, przywiezionych z terytorium państw trzecich,

c)

producenta lub innego podmiotu wprowadzającego nawóz albo środek wspomagający uprawę roślin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin, wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej;

2)

określenie wymagań jakościowych;

3)

informację, że nawóz albo środek wspomagający uprawę roślin został wytworzony z produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, o których mowa w rozporządzeniu nr 1774/2002, lub zawierają one te produkty - dla nawozu albo środka wspomagającego uprawę roślin wytworzonych z tych produktów lub je zawierających;

4)

instrukcję stosowania i przechowywania nawozu albo środka poprawiającego właściwości gleby, albo stymulatora wzrostu, sporządzoną w języku polskim.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżącą do obrotu spornego produktu wymagało uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia i w konsekwencji wyjaśnienia, czy sporny produkt jest środkiem wspomagającymi uprawę roślin w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy wymagającym pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie do obrotu, czy też jest nawozem naturalnym.

Organ odwoławczy ustalając stan faktyczny sprawy wykorzystał wiadomości specjalne z danej dziedziny nauki powołując biegłych w oparciu o opinie których wydał rozstrzygnięcie.

Z przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego dowodów i z opinii biegłych wynika, że sporny produkt do dnia 31 maja 2005 r. mógłby być kwalifikowany do płynnych nawozów organicznych. Z uwagi na zaostrzenie wymagań dla płynnych nawozów organicznych niska zawartość składników nawozowych w produkcie wykluczała taką kwalifikację,. Nie mniej nie wyklucza to możliwości potraktowania produktu jako środka wspomagającego uprawę roślin, swoistego stymulatora dla procesów życiowych roślin Przedmiotowy produkt w postaci, w jakiej jest wprowadzany do obrotu mógłby być wprowadzany do obrotu jako środek wspomagający uprawę roślin, jeśli przeprowadzone badania potwierdziłyby jego właściwości stymulujące dla roślin lub korzystny wpływ na glebę, (opinia prof. J. L.). Jednakże produkt ten przy mniejszym rozwodnieniu spełniałby również wymagania stawiane płynnym nawozom organicznym (opinia dr inż. Z. S.).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko organu, oparte na opinii prof. L, że sporny produkt może korzystnie wpływać na rośliny wspomagając ich nawożenie podstawowe, dlatego powinien być kwalifikowany do środków wspomagających uprawę roślin.

Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. nie definiowała środków wspomagających uprawę roślin. Natomiast w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. wyjaśniono, że są to środki poprawiające właściwości gleby, stymulatory wzrostu i podłoża do upraw. W myśl art. 48 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r., podmioty wprowadzające do obrotu środki wspomagające uprawę roślin, które znajdują się w obrocie w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 15 listopada 2007 r., występują, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, do ministra właściwego do spraw rolnictwa z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wprowadzenie do obrotu tych środków. Z przytoczonych uregulowań wynika, że chociaż ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. nie obejmowała swym działaniem środków wspomagania roślin, to w czasie jej obowiązywania środki te były produkowane i wprowadzane do obrotu bez pozwolenia. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia wprowadzono dopiero ustawą z dnia 10 lipca 2007 r.

Bezpodstawnym jest także zarzut wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii, dotyczyła nadania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego kontrolowanemu przedsiębiorcy, jako podmiotowi wykorzystującemu produkty pochodzenia zwierzęcego, nie zaś kwalifikacji wytwarzanych produktów do danej kategorii nawozów. Nadanie weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego nie jest równoznaczne z tym, że instytucją właściwą do kontroli wprowadzania nawozów do obrotu jest Inspekcja Weterynaryjna, ponieważ nadzór nad wprowadzaniem do obrotu nawozów należy do właściwości IJHARS.

W ocenie Sądu organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca była informowana o przebiegu postępowania i materiale dowodowym gromadzonym w toku postępowania administracyjnego. Miała możliwość wypowiadania się w sprawie i wnoszenia uwag do poszczególnych dowodów i czynności, z czego korzystała.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo zakwalifikował wprowadzony przez skarżącą do obrotu produkt jako środek wspomagający uprawę roślin, którego wprowadzenie do obrotu, w świetle przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu, wymaga stosownego pozwolenia właściwego organu.

Konsekwencją tak ustalonego stanu faktycznego było stwierdzenie wprowadzenia do obrotu przez skarżącą środka wspomagającego uprawę roślin Ekstrakt Biohumus Produkt dżdżownic Red Hybryd of California, pH 6,8-7,2, bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nakazanie wycofania go z obrotu w określonym terminie i ilości oraz ustalenie wysokości opłaty sanacyjnej.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.