Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2090191

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 kwietnia 2016 r.
VI SA/Wa 1/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska.

Sędziowie WSA: Ewa Frąckiewicz, Magdalena Maliszewska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) października 2015 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej

1)

uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) lipca 2015 r.;

2)

zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S. C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia (...) października 2015 r. utrzymał w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) lipca 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł na S. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: T. ul. T. (...),(...) M. (dalej jako: skarżący).

Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 260).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii I. Naruszenie stwierdzono z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej przez zespół pojazdów skarżącego, poruszający się po drodze wojewódzkiej nr (...). Kontrola drogowa miała miejsce w dniu (...) maja 2015 r. w miejscowości A., został jej poddany pojazd marki (...) o nr rej. (...) wraz z naczepą marki (...) nr rej. (...); kierowcą był Z. C. Kontrolowany pojazd wykonywał krajowy zarobkowy przewóz rzeczy: siarczanu magnezu, zakwalifikowany przez organ I instancji jako ładunek podzielny. Poza przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej, kontrola nie wykazała przekroczenia innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie. Nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 9,65 t (po odjęciu dopuszczalnego błędu w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) a zatem stwierdzone naruszenie wynosiło 1,65 t.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzucił nieprawidłową subsumpcję stanu faktycznego do definicji pojazdu nienormatywnego z art. 2 pkt 35 Prd, co skutkowało błędnym zastosowaniem powyższego przepisu, nieprawidłową subsumpcję parametrów pojazdu członowego do przepisu-sankcyjnego zapisanego pod ln. 7 załącznika nr 1 do Prd, co skutkowało błędnym uznaniem, iż pojazd ten wypełnia parametry przewidziane dla zezwolenia kategorii I, naruszenie art. 140aa ust. 3 pkt 1 prd, poprzez uznanie skarżącego za podmiot wykonujący przejazd, nieprawidłowe zastosowanie art. 140aa ust. 1 prd prowadzące do naruszenia zasady legalizmu oraz zasady praworządności poprzez nałożenie kary za przejazd jednym pojazdem nienormatywnym po jednej drodze publicznej. Wskazał na niewyczerpujące ustalenie parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu będące wynikiem zastosowania wag SAW 10C niezgodnie z instrukcją producenta oraz świadectwem homologacji tych przyrządów, w oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącego.

Przywołując stan faktyczny ustalony przez organ I instancji, wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 41 ust. 1 u.d.p. po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy. W przepisie art. 41 ust. 1 u.d.p. znalazła się delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia w drodze rozporządzenia, wykazu:

1)

dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2)

dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t został określony rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061). Droga wojewódzka nr (...) została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, albowiem stosownie do ust. 3 art. 41 u.d.p. drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone ww. rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Organ odwoławczy stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii I, które stosownie do lp. 1 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po drodze gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej wskazanej w zezwoleniu:

a)

o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych,

b)

o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1)

1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2)

5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3)

za brak zezwolenia kategorii VII:

a)

500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b)

2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c)

15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Ponieważ w ustalonym stanie faktycznym stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 1,65 t, względem dopuszczalnych 8 t, stwierdzono brak zezwolenia z uwagi na przejazd po drodze wojewódzkiej dla pojazdu:

a)

o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych (żadne z innych norm nie zostały przecież przekroczone),

b)

o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (stwierdzono nacisk 9,65 t, a więc wyższy od 8 t, a niższy od 11,5 t).

Organ odwoławczy podkreślił, że przewożony ładunek - siarczan magnezu - był ładunkiem podzielnym, gdyż ładowany był w worki 25 kg. Nie był to w ocenie organu ładunek sypki.

W tej sytuacji organ stwierdził, iż nie zachodzą warunki wyłączenia odpowiedzialności, określone w art. 140 aa ust. 4 prd, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1)

okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a)

dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b)

nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub  

2)

rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w obowiązującym stanie prawnym brak jest możliwości przerzucenia odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia na załadowcę gdyż podmiot wykonujący przejazd odpowiada za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, niezależnie od odpowiedzialności załadowcy, która uregulowana jest odrębnie, w przepisie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że kontrola przestrzegania nacisków osi i DMC pojazdów jest ustawowym obowiązkiem Inspekcji. Wynika to wprost z art. 55 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.), a także z art. 129 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 129a Prawa o ruchu drogowym - gdzie wskazano, że inspektor ma prawo kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu przy użyciu przyrządu pomiarowego. Uprawnienie do nakładania kar pieniężnych w przypadku stwierdzenia naruszeń tych norm wynika z art. 56 ustawy o transporcie drogowym i cytowanego wyżej art. 140aa ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym zgodnie z którym decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, Służby Celnej lub zarządca drogi. Działając zatem na mocy ustawy, organ kontrolny w celu skontrolowania masy i nacisków osi pojazdu ma użyć przyrządów pomiarowych. Przyrządy te muszą spełniać wymagania określone przepisami o miarach. Materia ta uregulowana jest w ustawie z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 z późn. zm.), a kontrolę ważenia pojazdów należy przeprowadzić w miejscu do tej czynności zatwierdzonej przez właściwy organ. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 tej ustawy przyrządy pomiarowe, które mogą być stosowane przy pobieraniu opłat, podatków i innych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, podlegają prawnej kontroli metrologicznej. Organ podkreślił ponadto, że wagi użyte w trakcie kontroli winny w dniu kontroli spełniać jedynie wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z dnia 18 lutego 2008 r. nr 26 poz. 152). Takie wymogi zostały spełnione, co potwierdzają świadectwa legalizacji wag użytych podczas kontroli drogowej. Ważenie odbyło się za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych: 857009 i 857010. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w (...) w dniu 29 grudnia 2014 r., na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), które weszło w życie z dniem akcesji Polski do UE. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej, po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 7 załącznika nr 6, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29 z późn. zm.).

Organ odwoławczy, iż wagi SAW 10C/II zostały użyte zgodnie z instrukcją obsługi, z której m.in. wynika możliwość, a nie obowiązek połączenia ze sobą wag w procesie ważenia przy pomocy kabla.

Wskazał na treść przepisu art. 140aa ust. 1 prd, przewidujący odpowiedzialność za przejazd "pojazdami nienormatywnymi", dochodząc do przekonania, iż dyspozycja tego przepisu pozwala również na ukaranie pojazdem (liczba pojedyncza), a nie jedynie w wypadku stwierdzenia kilka pojazdów.

Organ wskazał na konieczność takiego rozłożenia ładunku, aby nie doszło do przeciążenia osi, ewentualnie uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do wątpliwości skarżącego dotyczącego umocowania inspektora Inspekcji Transportu Drogowego do podpisania decyzji. Organ wskazał, iż w myśl przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1444 z późn. zm.) powołujące do życia Inspekcję Transportu Drogowego wyraźnie, wskazują jako organy Inspekcji Transportu Drogowego - Głównego Inspektora Transportu Drogowego i wojewódzkiego inspektora transportu drogowego (art. 48 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2). Z kolei art. 51 ust. 5 stanowi, że czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 pkt 1 (zadania Inspekcji) w zakresie określonym w art. 68-75 (czynności kontrolne) wykonują inspektorzy Inspekcji, zwani dalej "inspektorami".

A zatem, inspektorami Inspekcji Transportu Drogowego (czy też inspektorami transportu drogowego) są zarówno "Główny Inspektor Transportu Drogowego, wojewódzki inspektor transportu drogowego jak i inspektorzy pracujący w wojewódzkich inspektoratach transportu drogowego. Upoważnienie do wydawania przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego decyzji w imieniu wojewódzkich inspektorów transportu drogowego (powyższe dotyczy również (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego) wynika z przepisu art. 93 ust. 1a - stanowiącego, że decyzja wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli. Uprawnienia powyższe przysługują inspektorom niezależnie od ich funkcji czy stopnia urzędniczego.

S. C. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

* art. 140aa ust. 3 p.r.d., poprzez uznanie strony skarżącej za stronę postępowania,

* art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie wyczerpujące ustalenie parametrów wagowych kontrolowanego pojazdu będące wynikiem zastosowania wag SAW 10C niezgodnie z instrukcją producenta oraz świadectwami homologacji tych przyrządów,

* art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz procedury ważenia, poprzez przeprowadzenie pomiarów przy użyciu niecertyfikowanego przyrządu pomiarowego,

* art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., poprzez nieprawidłową kwalifikację rodzaju przewożonego ładunku.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna w zakresie zarzutu odnoszącego się do kwalifikacji rodzaju przewożonego ładunku, jednak zdaniem Sądu przedwczesny był zarzut naruszenia w tym zakresie prawa procesowego w postaci art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Zdaniem Sądu, brak stosownych ustaleń co do charakteru ładunku nie pozwala stwierdzić, czy przewożony siarczan magnezu stanowił, czy też nie, ładunek sypki. Organy obydwu instancji naruszyły w tym zakresie obowiązek należytego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, a nadto - nie wyjaśniły swoich poglądów odmawiających charakteru ładunku sypkiego przewożonemu towarowi. Należy podkreślić, iż jedyne zdanie w tym przedmiocie zawarte jest w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Wynika z niego, iż siarczan magnezu popakowany był w 25-kilowe worki. Tymczasem brak jest, w ocenie Sądu, podstaw w zgromadzonych materiałach dowodowych do przyjęcia tego faktu jako podstawy rozstrzygnięcia. W szczególności nie potwierdza go protokół kontroli, ani zgromadzone w aktach zdjęcia. Organ nie wyjaśnia w żaden sposób, na jakiej podstawie przyjął za udowodnioną powyższą, istotną w sprawie okoliczność.

Jak wynika z art. 140 aa ust. 4 pkt 2 prd. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. Zdaniem organu ww. przepis nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie, natomiast rodzaj przewożonego ładunku został zakwalifikowany prawidłowo.

Reasumując, brak wskazania podstawy faktycznej i dowodowej twierdzenia o charakterze ładunku stanowi wadę decyzji, polegającą na mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie naruszeniu przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Pozostałe zarzuty skargi zostały uznane przez Sąd za niezasadne, co w sposób dostateczny wyjaśnił GITD w zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe, Sąd uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje, mając na uwadze konieczność zapewnienia skarżącemu wszelkich praw i gwarancji procesowych, w tym prawa do wyczerpania dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, biorąc pod uwagę wywody niniejszego wyroku, raz jeszcze wyjaśni kwestię charakteru przewożonego ładunku siarczanu magnezu, czyli tzw. soli gorzkiej (notorium) pamiętając, że ewentualne braki dowodowe nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 lit. e Sąd orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.