V U 133/19 - Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3127998

Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 13 maja 2019 r. V U 133/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SO Romuald Kompanowski.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2019 r. w Kaliszu odwołania M. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 16 stycznia 2019 r. Nr (...) w sprawie M. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o emeryturę Oddala odwołanie

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z 16 stycznia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił M. W. prawa do emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach albowiem wnioskujący oświadczenie nie wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymaganego co najmniej 25-letniego okresu ubezpieczenia. Organ rentowy odmówił tym samym uznania wnioskodawcy okresu pracy najemnej w gospodarstwie rolnym J. U. od 9 lutego 1972 r. do 20 października 1975 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. W. wnosząc o zmianę przedmiotowej decyzji ZUS poprzez przyznanie mu prawa do emerytury powołując się na wykonywaną stale pracę najemną w gospodarstwie rolnym we wskazanym wcześniej okresie.

W odpowiedzi na odwołanie ZUS Odział w O. wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący M. W. urodził się (...) W czerwcu 1972 r. ukończył szkołę podstawową. Po ukończeniu szkoły podstawowej, odwołujący od września 1972 r. rozpoczął naukę w (...) Szkole (...) w K. w zawodzie mechanik. Odwołujący uczestniczył w zajęciach w tej szkole w każdym tygodniu od poniedziałku do soboty w godzinach od 8-ej do 13-ej. W czerwcu 1975 r. odwołujący ukończył naukę w tej szkole.

dowód: zeznania odwołującego, oświadczenie k.17 akt ZUS

27 października 1975 r. odwołujący podjął zatrudnienie w Fabryce (...) w Ś. i pracował tam do 17 lipca 1976 r. Kolejnym pracodawcą odwołującego były Zakłady (...) w K. Odwołujący podjął tam pracę 25 sierpnia 1976 r. i z przerwą na odbywanie zasadniczej służby wojskowej w latach 1977 - 79 pracował tam do października 2010 r. / bezsporne / Odwołujący w okresie pobierania nauki w szkole zawodowej wykonywał w okresie nasilonych prac polowych przypadającym w porze letniej prace przy pieleniu i zbiorze plonów w gospodarstwie rolnym o powierzchni 6,26 ha położonym w Z. należącym do J. U. dowód: zeznania świadków: Z. L. i K. F., zeznania odwołującego W gospodarstwie oprócz J. U. mieszkała tylko jego żona. Małżonkowie dzieci nie mieli. W gospodarstwie z inwentarza były 3 krowy, od 6 do 7 sztuk owiec, trzoda chlewna w zmiennej ilości oraz 1 koń. Sprzęt rolniczy gospodarstwa to podstawowe narzędzia przystosowane do konia takie jak wóz, pług, radło, brona sieczkarnia, kierat (manyż).

dowód: zeznania świadków jak wyżej.

Poza badanym okresem odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. okresem ubezpieczenia wynoszącym 23 lata i 13 dni. Uznany okres pracy w warunkach szczególnych na ten dzień to 19 lat 10 miesięcy i 28 dni. / bezsporne /.

Dokonując powyższych ustaleń, sąd dał wiarę zeznaniom świadków: Z. L. i K. F. ale za wyjątkiem tej części zeznań tych osób, w której zawarte są twierdzenia o codziennym wykonywaniu przez odwołującego pracy w gospodarstwie rolnym U. albowiem każdy ze świadków z racji wykonywania własnych zajęć (świadek L. własnej pracy najemnej świadczonej w systemie dwuzmianowym a świadek F. własnej pracy w gospodarstwie swoich rodziców) nie miał sposobności poczynić odpowiednich spostrzeżeń co do rozpoczynania i kończenia pracy przez odwołującego. Świadkowie przyznawali, iż nie widywali codziennie odwołującego. Świadek F. z racji rozpoczynania i kończenia najpierw nauki a potem pracy w porach zbiegających się z porą rozpoczynania i kończenia pracy przez odwołującego (poza okresami nasilonych prac polowych) nie mógł widzieć prac wykonywanych przez odwołującego. Zresztą świadek przyznał, iż z uwagi na codzienne wyjazdy do szkoły i odległość między obydwoma gospodarstwami oraz przedzieleniem gospodarstw przez dwie zagrody, nie wiedział czy odwołujący pracuje w gospodarstwie. Powyższe elementy prowadzą do zanegowania początkowych zeznań tego świadka o codziennej pracy odwołującego w gospodarstwie U. jako wiarygodnego materiału dowodowego.

Brak wiedzy kolejnego świadka - Z. L. o osobach zatrudnionych w badanym gospodarstwie rolnym w charakterze pracownika stałego poza odwołującym wskazuje na wyłącznie epizodyczne spostrzeżenia odnoszące się wyłącznie do osoby odwołującego. Zatem skoro świadek rzekomo codziennie bądź wielokrotnie widział przy pracy w gospodarstwie odwołującego to z taką samą częstotliwością winien widzieć osobę poprzednio przed odwołującym jak i po odwołującym stale wykonującą pracę w gospodarstwie. Zatem świadek ten dysponował spostrzeżeniami incydentalnymi bądź opartymi na informacjach innych osób co w konsekwencji nie mogło sprawić o uznaniu tych zeznań za wiarygodny materiał dowodowy potwierdzający stały charakter pracy.

Sąd nie dał wiary zeznaniom odwołującego w omawianym zakresie albowiem twierdzenia o konieczności wykonywania stałej pracy najemnej w badanym gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność pomocy w utrzymaniu rodziny nie znajduje uzasadnienia wobec twierdzeń odwołującego zawartych w jego zeznaniach o braku oczekiwań ze strony rodziców na finansowy udział w kosztach utrzymania po tym jak odwołujący podjął stałe zatrudnienie poza rolnictwem.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12. 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącymi pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ustawy.

Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wyżej, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. w myśl uregulowania zawartego w przepisie art. 184 ust. 1 cytowanej ustawy mogą nabyć prawo do emerytury na powyższych warunkach po osiągnięciu wieku określonego w art. 32 ustawy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999 r. osiągnęli:

- okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat oraz

- okres składkowy i nieskładkowy wynoszący w przypadku mężczyzn co najmniej 25 lat.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy zatrudnienia po ukończeniu 15-go roku życia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Analizując przedstawiony w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał, iż odwołującego w latach 1972 - 75 nie łączył z J. U. stosunek pracy albowiem odwołujący wykonywał na rzecz gospodarstwa tych osób co najwyżej dorywcze prace przypadające w okresach nasilonych prac polowych. Wśród takich prac wymienić można prace przy zbiorach plonów w czasie żniw czy przy zbieraniu ziemniaków. Czasokres takich prac w ciągu roku kalendarzowego nie przekracza każdorazowo kilkunastu roboczodni. Osoby zamieszkałe na wsi nie zawierały z rolnikami prowadzącymi gospodarstwa rolne umów o pracę, których przedmiotem byłoby wykonywanie prac przypadających w porze żniw czy zbioru ziemiopłodów. Między osobami wykonującymi takie prace a rolnikami nie dochodziło do powstania stosunku pracy nawet jeżeli zawarcie porozumienia następowało w formie ustnej albowiem umowy takie zawierały elementy typowe dla umów prawa cywilnego.

Rozróżnienie umowy o pracę i umowy prawa cywilnego nie opiera się na kryterium rodzaju wykonywanych czynności, bo te same czynności mogą być wykonywane w ramach różnych stosunków prawnych - lecz na sposobie ich wykonywania.

Umowa zlecenia z reguły określa rodzaj wykonywanych czynności i w zasadzie nie może polegać na pozostawaniu w dyspozycji zlecającego i wykonywaniu, stosownie do jego potrzeb, czynności zlecanych na bieżąco. W sposobie wykonywania zatrudnienia przez odwołującego charakterystyczne było, że zgłaszał się do pracy, w celu wykonywania z góry określonych czynności. W tym zakresie podporządkowanie miało w sobie cechy zwykłej koordynacji wykonania z góry określonych czynności.

Sposobowi wykonywania prac brak było cechy ciągłości, znamiennej dla stosunku pracy, a w każdym razie istniejące dowody nie pozwalały na jej ustalenie. Istota ciągłości świadczenia pracy tkwi w tym, że zobowiązanie pracownika nie polega na jednorazowym wykonaniu pewnej czynności lub na wykonaniu ich zespołu składającego się na określony rezultat, lecz wiąże się z wykonywaniem określonych czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie istnienia względnie trwałej więzi prawnej łączącej pracownika z pracodawcą (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1998 r. I PKN 517/98 OSNAPiUS 2000/4 poz. 138). Prace odwołującego - były krótkotrwałe, wykonywane w czasie porach nasilonych prac rolniczych.

Zatrudnienie odwołującego charakterze pracownika najemnego jest niewiarygodne z racji wielkości gospodarstwa tak pod względem wielkości powierzchni gruntów (niewiele ponad 6 ha) jak i ilości inwentarza w tym gospodarstwie (3 sztuki bydła, kilkanaście sztuk trzody chlewnej, drób w różnej ilości). Powyższe wielkości pozwalają na zakwalifikowanie gospodarstwa jako drobnotowarowego. Zapotrzebowanie w takim gospodarstwie na siłę roboczą spoza gospodarstwa nie występuje stale; ogranicza się tylko do okresów nasilonych prac polowych przy założeniu, że większość takich prac wykonywana jest ręcznie z użyciem sprzętu konnego bądź z niewielkim wykorzystaniem sprzętu mechanicznego. Nie było więc potrzeby stałego zatrudnienia pracownika najemnego w warunkach gdy wielkość takiego gospodarstwa jak badane nie wymagała - poza okresami nasilonych prac polowych - wykonywania prac w przez całą dniówkę.

W tych warunkach z braku u odwołującego wymaganego okresu zatrudnienia odwołanie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.