Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1476847

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 6 maja 2014 r.
V SA/Wa 93/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Kania.

Sędziowie WSA: Mirosława Pindelska (spr.), Piotr Kraczowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnych oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. (zwanego dalej: "Dyrektorem Izby") o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Organ orzekał w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. (zwany dalej: "Dyrektorem ZUS") wszczął wobec R. W. postępowanie egzekucyjne na podstawie trzech tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (zwany dalej: "ZUS"), obejmujących nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zawiadomieniami z dnia 29 sierpnia 2012 r., z dnia 25 września 2012 r. oraz z dnia 3 stycznia 2013 r. Dyrektor ZUS dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z rachunku bankowego skarżącego, prowadzonego w Banku (...) Przedmiotowe zawiadomienia zostały doręczone skarżącemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniach: 31 sierpnia 2012 r., 10 października 2012 r. oraz 21 stycznia 2013 r.

Jednocześnie wobec skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. (zwanego dalej: "Naczelnikiem US"), na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należności podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zawiadomieniem z dnia 29 maja 2012 r. Naczelnik US dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, prowadzonego w Banku (...) Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu 31 maja 2012 r.

Pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. Bank (...) poinformował Dyrektora ZUS, iż na rachunku bankowym skarżącego wystąpił zbieg egzekucji.

Wnioskiem z dnia 22 kwietnia 2012 r. Dyrektor ZUS wystąpił do Naczelnika US o łączne prowadzenie egzekucji, w związku z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tego samego rachunku bankowego skarżącego.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r. Naczelnik US poinformował Bank (...) o przejęciu łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego.

Wnioskiem z dnia 16 maja 2013 r. skarżący wystąpił do Naczelnika US o "nie wszczynanie postępowania egzekucyjnego". W uzasadnieniu przedstawił swoją sytuację życiową i majątkową oraz wskazał, iż z uwagi na to, że nie ma pracy nie wie kiedy będzie mógł spłacić zaległą wierzytelność. W końcowej części uzasadnienia zawarł prośbę o "umorzenie zadłużenia i nie wszczynanie postępowania egzekucyjnego".

Przedmiotowy wniosek został przekazany wierzycielowi - ZUS - celem wyrażenia stanowiska w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2013 r. ZUS wyraził negatywne stanowisko w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie własnych tytułów wykonawczych.

Powyższe postanowienie ZUS zostało przekazane Dyrektorowi Izby wraz z informacją o uprzednim przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z wniosku o umorzenie należności z tytułu zaległych składek, zakończonego decyzją ZUS z dnia (...) sierpnia 2012 r. Jednocześnie wskazano, iż przedmiotowa decyzja była poddana kontroli WSA w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. o sygn. akt I SA/Ol 574/12 oddalił skargę R. W. Nadto poinformowano, iż w dniu 22 lipca 2013 r. ZUS wydał kolejną decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, w związku z wnioskiem o ich umorzenie zawartym w piśmie skarżącego z dnia 16 maja 2013 r.

Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2013 r. o numerze (...), Dyrektor Izby odmówił wstrzymania w trybie nadzoru czynności egzekucyjnych, dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika US. W podstawie prawnej postanowienie powołano przepisy art. 23 § 6 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.; zwanej dalej: "u.p.e.a.").

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte w zakresie czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, Dyrektor Izby wskazał, iż u.p.e.a. dopuszcza możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego dotyczącego innych należności pieniężnych niż pozostające we właściwości urzędów skarbowych przy spełnieniu warunku zawartego w przepisie art. 23 § 7 tej ustawy, tj. uzyskania zgody wierzyciela. Wobec tego, iż wierzyciel - ZUS - odmówił wyrażenia zgody na wstrzymanie czynności egzekucyjnych, co powoduje, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku przez organ egzekucyjny.

Wypowiadając się natomiast w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w ramach dochodzenia należności podatkowych, organ powołując się na przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. stwierdził, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie bowiem nie wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w tym przepisie. W tym zakresie organ zauważył, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości, jednakże jego wniosek nie został jeszcze rozpatrzony, w związku z czym kwota należności głównej w wysokości 409,20 zł pozostaje nadal wymagalna. Podkreślono jednocześnie, iż okoliczność wystąpienia z takim wnioskiem nie jest przesłanką automatycznego wstrzymania prowadzonych działań egzekucyjnych.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie z dnia 21 sierpnia 2013 r., w którym wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy i całkowite umorzenie zaległości wobec ZUS i US. Skarżący podniósł, iż powstanie zadłużenia było spowodowane kryzysem gospodarczym, co - w jego ocenie - należy uznać za okoliczności szczególne.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) listopada 2013 r. o numerze (...), Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie I instancji.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż Dyrektor Izby prawidłowo odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych dotyczących należności ZUS, bowiem uwzględnienie wniosku skarżącego stanowiłoby naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; zwanej dalej: "k.p.a.").

W odniesieniu do należności podatkowych organ wyjaśnił, iż brak środków pieniężnych spowodowany trudną sytuacją finansową strony, nie stanowi przesłanki do wstrzymania. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem muszą bowiem powstać niezależnie od sposobu postępowania zobowiązanego i zobowiązany nie może mieć na nie wpływu.

Dodatkowo minister Finansów wskazał, iż wnioski o umorzenie egzekwowanych należności nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu dotyczącym wstrzymania czynności egzekucyjnych, stanowią bowiem przedmiot odrębnych postępowań o udzielenie ulg w spłacie należności podatkowych oraz z tytułu ubezpieczeń społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. W. wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Finansów z dnia (...) listopada 2013 r., zarzucając jej brak wnikliwości w sprawie złożonej przez niego dokumentacji oraz działanie sprzeczne z Konstytucją. Skarżący wskazał, iż jako uzasadnienie załącza kopię wniesionego zażalenia z dnia 21 sierpnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

W przedmiotowej sprawie organy rozstrzygały wniosek skarżącego z dnia 16 maja 2013 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych podjętych w ramach dwóch postępowań egzekucyjnych (zbieg egzekucji), prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS (należności z tytułu nieopłaconych składek) oraz przez Naczelnika US (należności podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych).

Działające w sprawie organy - Dyrektor Izby i Minister Finansów - wydając kontrolowane postanowienia odmówiły wstrzymania czynności egzekucyjnych, powołując się na przepisy art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym na datę orzekania. Z przepisów tych wynikało, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7 (art. 23 § 6 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 23 § 7 u.p.e.a., Dyrektor Izby mógł wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych niż pozostających we właściwości urzędów skarbowych wyłącznie za zgodą wierzyciela.

Kontrolując zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że powołana w nich argumentacja organów nie jest prawidłowa, nie mniej jednak zaskarżone postanowienia w swoim rozstrzygnięciu odpowiadają prawu.

Przede wszystkim podnieść należy, że w niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie nadzorcze nad prowadzonym przez Naczelnika US postępowaniem egzekucyjnym, a tylko w takiej sytuacji możliwym było orzekanie przez organ nadzoru o ewentualnym wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego.

Podnieść należy, że w myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a.). W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w tym artykule. Tryb przewidziany art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a. nie przysługuje dłużnikowi. Dłużnikowi kwestionującemu działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w u.p.e.a., tj. skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

Podnieść należy, iż u.p.e.a. w ogóle nie przewiduje wniosku dłużnika o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1925/07 (orzeczenie dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wniosek dłużnika skierowany do organu nadzoru o wstrzymanie czynności egzekucyjnych ze względu na zaistnienie szczególnych okoliczności mógłby co najwyżej być podstawą do podjęcia z urzędu czynności kontrolnych. W ramach tych czynności organ decydowałby uznaniowo o potrzebie wstrzymania egzekucji. W przedmiotowej sprawie takiej sytuacji nie było. Organy wprost rozstrzygały wniosek skarżącego nie dopatrując się okoliczności, iż skarżącemu taki wniosek nie przysługuje. Z uwagi na fakt, że kontrolowane postanowienia organów odmawiają uwzględnienia wniosku skarżącego Sąd uznał, że rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Nie było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.