Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1614602

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 października 2014 r.
V SA/Wa 868/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi (...) sp. z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia (...) lutego 2014 r. nr (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wobec możliwości wyrządzenia jej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, że na podstawie zaskarżonej decyzji został nałożony na nią obowiązek zwrotu części przyznanego dofinansowania w łącznej wysokości 3 960,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Skarżąca podniosła, że ww. część dofinansowania zwróciła organowi w dwóch transzach. Tym samym uregulowała całą należność, jaką na podstawie decyzji winna była zwrócić.

Wyjaśniła, że dokonując zwrotu części dofinansowania, o której mowa powyżej, nie była świadoma, iż zwracając środki po wyznaczonym terminie 14 dni naraża się na nieodwracalne konsekwencje w postaci wykluczenia z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje wpisanie skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (zgodnie z art. 207 ust. 4 pkt 3 Ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r., Dz. U. z 2013 r. poz. 885).

Wpisanie zaś skarżącej do ww. rejestru spowoduje jej wykluczenie z możliwości otrzymania środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w których skarżąca jest już beneficjentem, lub w stosunku, do których złożyła, bądź zamierza złożyć wniosek o dofinansowanie. Taka sytuacja prowadzi do wyrządzenia skarżącej szkody w postaci wstrzymania płatności na rzecz skarżącej, jako beneficjenta programów unijnych, jak również doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci wykluczenia skarżącej z udziału w programach, w ramach których ubiega się lub zamierza ubiegać się o dofinansowanie. Podniosła, że aktualnie jest partnerem w projekcie realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, poddziałanie 5.2.1, a także ubiega się o dofinasowanie z działania 8.2 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (w ramach naboru w 2013 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r., wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu strona skarżąca trafnie wskazała, że zaskarżona decyzja pociąga za sobą skutki zdecydowanie dalej idące aniżeli wyłącznie w zakresie zwrotu części otrzymanego dofinansowania. Otóż zaskarżona decyzja, bez wstrzymania jej wykonania, prowadzić będzie do sytuacji, w której strona skarżąca poprzez wpisanie do rejestru zostanie wykluczona z możliwości otrzymania środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w których jest beneficjentem lub w stosunku do których zgłosiła wniosek o uzyskanie dofinansowania. Taka sytuacja prowadzi więc do wyrządzenia stronie skarżącej szkody w postaci wstrzymania płatności na jej rzecz, jako beneficjenta programów unijnych, jak również doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci wykluczenia strony skarżącej z udziału w programach, w ramach których złożyła wniosek o dofinansowanie lub zamierza aplikować w najbliższym czasie.

Podniósł, iż ewentualne bowiem uchylenie w toku postępowania sądowo administracyjnego decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie doprowadzi do sytuacji, w której skarżący zostanie dopuszczony do programów, które zostaną zamknięte przed wydaniem wyroku przez Sąd. Tym samym skutki te będą nieodwracalne dla skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Minister Infrastruktury i Rozwoju. Postanowienie zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1.

art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 207 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.; powoływanej dalej jako: u.f.p.), poprzez wadliwe przyjęcie, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji obejmuje także skutek w postaci wstrzymania wpisu skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich;

2.

art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., tj. poprzez nieuwzględnienie w treści rozstrzygnięcia art. 207 ust. 4 i 5 u.f.p.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, iż skarżący utraci dofinansowanie przyznane w ramach programów, bowiem zgodnie z treścią art. 207 ust. 5 u.f.p. wykluczenie oznacza, że w przyszłości podmiot nie może otrzymać dofinansowania, ale nie traci dotychczas posiadanych i realizowanych projektów.

Zdaniem organu, Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, że fakt wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych stanowi spełnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji o zwrocie środków. Wstrzymanie to spowoduje bowiem sytuację, w której organ nie będzie miał możliwości żądania od beneficjenta zwrotu środków, nie może zaś mieć wpływu na fakt wykluczenia, który następuje z mocy prawa i nie wynika bezpośrednio z decyzji administracyjnej o zwrocie środków. Postanowienie Sądu I instancji nie wpływa na dokonanie wpisu beneficjenta do rejestru, które jest jedynie czynnością materialno - techniczną i znajduje się poza kręgiem czynności służących wykonaniu decyzji. W świetle powyższego okoliczności dotyczące wpisu do rejestru nie mogą być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, natomiast z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że żadne inne okoliczności nie były brane pod uwagę.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z dnia 15 maja 2014 r. polegającym na błędnym wskazaniu formy prawnej pod jaką prowadzi działalność skarżąca spółka.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 415/14 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

NSA stwierdził, że Sąd I instancji wadliwie uznał, iż niewstrzymanie wykonania decyzji zobowiązującej beneficjenta do zwrotu dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej spowoduje nieodwracalne skutki. Podkreślił, że jedyną przesłanką, którą WSA wziął pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, była okoliczność dokonania wpisu skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wnioskodawca ograniczył się bowiem w tym zakresie jedynie do twierdzeń, że niepozbawienie decyzji waloru wykonalności doprowadzi do sytuacji, w której wyrządzona zostanie szkoda stanowiąca utracone dofinansowanie, zaś skarżący nie będzie mógł ubiegać się o dofinansowanie w programach, w których aktualnie prowadzony jest nabór, bądź w najbliższym czasie się on rozpocznie.

W ocenie NSA nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu i stanowiącym jedyny argument, który WSA uznał za wystarczający do zastosowania ochrony tymczasowej w rozpoznawanej sprawie, tj. z twierdzeniem, że samo wpisanie skarżącego do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich uzasadnia wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem NSA, zasadnie wskazał organ w zażaleniu, że wykluczenie z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich jest instytucją wprowadzoną art. 207 ust. 4 u.f.p. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w § 3 ust. 3 pkt 1 stanowi, że podmiot wykluczony podlega wpisowi m.in. w dniu, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., stała się ostateczna. Nie ulega kwestii, że zasadność decyzji, na podstawie której dokonuje się wpisu, podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Prawodawca nie uzależnia jednak wpisu od prawomocności decyzji. Należy przy tym mieć na względzie, że prowadzony przez Ministra Finansów rejestr ma zwiększyć skuteczność stosowania przepisów dotyczących wykluczenia beneficjentów z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Dane pozyskane z rejestru umożliwią instytucjom zaangażowanym w realizację projektów ustalenie istnienia lub nieistnienia przeszkód prawnych dla dokonywania przysporzeń na rzecz konkretnych beneficjentów.

NSA podkreślił, że wykluczenie z możliwości otrzymania środków, przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest dodatkowym, wynikającym z mocy prawa skutkiem wydania ostatecznej decyzji. Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie stanowi wykonania decyzji o zwrocie, a jedynie odrębny skutek jej wydania. Zatem wpisanie do tego rejestru nie ma związku ani z wykonaniem, ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji. Dla uzasadnienia wstrzymania wykonania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu niezbędne jest wykazanie przez wnioskodawcę spełnienia określonych w ustawie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie rozważył żadnych innych okoliczności mogących mieć zasadnicze znaczenie dla zastosowania ochrony tymczasowej. Nie dokonał oceny sytuacji wnioskodawcy pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., skupiając się jedynie na skutku w postaci negatywnych konsekwencji dla podmiotu wpisanego do rejestru podmiotów wykluczonych. Wstrzymanie wykonania decyzji oparte wyłącznie na braku możliwości uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania w przyszłości z powodu dokonanego wpisu, który jest skutkiem samoistnym, następującym z mocy prawa, nie świadczy zatem o automatycznym spełnieniu przesłanek ustawowych określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd I instancji, podejmujący rozstrzygnięcie w kwestii wstrzymania wykonania decyzji musi dokonać analizy okoliczności sprawy celem oceny prawdopodobieństwa zaistnienia prawem przewidzianych przesłanek w postaci wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm. zm.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może być jedynie szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.

Sąd wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o ocenę wniosku strony skarżącej, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia bądź też niewystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, to jest niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2004 r. FZ 496/2004). W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu, nie wystarczy więc samo powtórzenie przez stronę treści przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wręcz uniemożliwia sądowi jego merytoryczną ocenę (zob. szerzej na ten temat B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 168 i nast.).

Natomiast zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest wykładnią wyrażoną w postanowienie z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 415/14. W ww. orzeczeniu NSA stwierdził, że wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie stanowi wykonania decyzji o zwrocie, a jedynie odrębny skutek jej wydania. Zatem wpisanie do tego rejestru nie ma związku ani z wykonaniem, ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji. Dla uzasadnienia wstrzymania wykonania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu niezbędne jest wykazanie przez wnioskodawcę spełnienia określonych w ustawie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej.

Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie strona skarżąca we wniosku o wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ograniczyła się jedynie do twierdzeń, że niepozbawienie decyzji waloru wykonalności doprowadzi do sytuacji, w której wyrządzona zostanie szkoda stanowiąca utracone dofinansowanie, zaś skarżący nie będzie mógł ubiegać się o dofinansowanie w programach, w których aktualnie prowadzony jest nabór, bądź w najbliższym czasie się on rozpocznie.

Badając całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając zatem na uwadze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GZ 415/14 oraz fakt, że we wniosku nie zostały wskazane żadne inne okoliczności uzasadniające wniosek o wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz jak wynika z samego wniosku o wstrzymanie wynika, iż skarżąca wykonała obowiązek zwrotu dofinasowania, należało odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.