Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2163094

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 21 marca 2016 r.
V SA/Wa 4234/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.G. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) lipca 2015 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania R.G., zwanemu dalej Skarżącym, prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W ustawowym siedmiodniowym terminie Skarżący złożył sprzeciw od tego orzeczenia, wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie częściowym.

Wskazał, że Sąd nie może odmówić stronie prawa pomocy jeśli w konsekwencji spowodowałoby to wyłączenie, czy też istotne ograniczenie jej prawa do sądu. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zaznaczył, iż nie dochodzi zwolnienia od kosztów w całości a tylko w zakresie częściowym, wiec nie musi wykazać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podsumowując Skarżący stwierdził, iż "konsekwencją nieprawidłowej oceny przedłożonego w sprawie oświadczenia i zaniechania wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów było błędne ustalenie, iż sytuacja finansowa Skarżącego pozwala na pokrycie przez niego kosztów sądowych w całości, w sytuacji gdy skarżący nie jest w stanie ich ponieść".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym - art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.

Skarżący nie zgadza się z odmową przyznania mu prawa pomocy wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie częściowym i podnosząc, że jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób ubogich ponieważ dochodzi zwolnienia od kosztów postępowania w zakresie częściowym, po czym stwierdza, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości.

Skarżący zdaje się mylić pojęcie kosztów postępowania z pojęciem kosztów sądowych. Pojęcie kosztów postępowania jest szersze od pojęcia kosztów sądowych, bowiem do kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty sądowe. Kosztami sądowymi są z kolei opłaty sądowe, tj. wpis i opłata kancelaryjna.

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.)

Ze złożonego przez Skarżącego formularza PPF wynika, że wniósł on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości (w podrubryce 4.1.wykreślono "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie").

Ponieważ Skarżącego reprezentuje w niniejszym postępowaniu adwokat, wykazał on że jest w stanie ponieść koszty postępowania w zakresie m.in. wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wnosząc o prawa pomocy w pozostałym zakresie, określonym w treści formularza PPF, musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pozostałych kosztów postępowania, tj. kosztów sądowych w całości.

W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy dokonał prawidłowego ustalenia, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie uniemożliwia mu partycypowania w kosztach sądowych w całości i nie pozbawia go prawa do sądu.

Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Należy przy tym pamiętać, że instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości pozyskania środków na opłacenie kosztów sądowych z jakichkolwiek źródeł. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty sądowe pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych.

Na chwilę obecną Skarżący jest zobligowany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 4587 zł. Do kosztów sądowych mogących się pojawić na dalszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego należy zaliczyć: wpis od zażalenia w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (100 zł), opłatę kancelaryjną od uzasadniania w przypadku oddalenia skargi (100 zł) oraz wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej (2294 zł). Łącznie 7081 zł.

Dostarczone przez Skarżącego dokumenty pozwalając stwierdzić, że jego sytuacja finansowa jest dobra i stabilna. W roku 2014 r. uzyskał dochód w wysokości 225.205,57 zł (zeznanie podatkowe PIT-36L), co daje kwotę ok 18.700 zł na miesiąc, a także zgromadził oszczędności w kwocie 30.000 zł, a zatem przewyższającej wysokości wszystkich kosztów sądowych mogących pojawić się w sprawie.

Miesięcznie Skarżący ma do dyspozycji kwotę 8.291,16 zł, co wynika z protokołu z posiedzenia Zgromadzenia Wspólników Spółki A. Sp. z o.o. z dnia (...) grudnia 2014 r., umowy o pracę z dnia (...) lutego 2015 r. oraz kwitów kasowych. Zgodnie ze stanowiskiem NSA obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie z dnia 7 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OZ 452/06). Ponadto fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu (...) przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym (postanowienie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08).

Skarżący przedstawił szczegółowy wykaz wydatków miesięcznych na kwotę ok. 8000 zł, jednak nie sposób uznać, że nieponiesienie wielu spośród tych wydatków doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Jego i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (tak NSA w postanowieniach z dnia 29 stycznia 2009 r. I FZ 437/07, z dnia 17 czerwca 2008 r. II FZ 178/08). Ponadto koszty utrzymania koniecznego należy odnosić do kosztów minimalnych w skali kraju, a nie kosztów, jakie ponosi dana rodzina (por. NSA w postanowieniu z dnia 28 grudnia 2004 r. FZ 507/04). Do tych kosztów można zaliczyć wydatki na kształcenie, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki (por. postanowienie NSA z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I OZ 805/06, niepubl.).

W ocenie Sądu następujących przedstawionych i ponoszonych przez Skarżącego wydatków nie można zaliczyć do kosztów utrzymania koniecznego: korepetycje dla córki z muzyki (120 zł), zakup gitary (1500 zł), kurs języka angielskiego dla córki (149 zł), ochrona bloku (59 zł), kredyt samochodowy (1028 zł), paliwo przy braku wyjaśnienia na co jest przeznaczone (1500-2000 zł), nieobowiązkowe ubezpieczenie córki (300 zł), obóz zimowy i letni córki (odpowiednio 890 zł i 1400 zł).

Sąd zgadza się z oceną dokonaną przez starszego referendarza sądowego, że Skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób osiągających dochód niewystarczający aby zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe. Miesięczna kwota, którą dysponuje Skarżący oraz zgromadzone oszczędności pozwolą mu na opłacenie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w utrzymanku koniecznym dla Jego i jego rodziny.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.