Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2076847

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 grudnia 2015 r.
V SA/Wa 3299/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) czerwca 2015 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy M. Z. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i mężem. Rodzina utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego (458 zł) oraz świadczonych prac dorywczych (około 700 zł). Do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżąca zaliczyła opłaty za zużycie energii elektrycznej (84 zł), wody (od 27 zł do 38 zł), zakup opału na zimę (1.600 zł "sezon zimowy"), spłatę kredytu (420 zł). Wskazała również, że płaci podatek rolny (41 zł) oraz opłaca składki na ubezpieczenie społeczne (130 zł). Wykazała również majątek w postaci nieruchomości rolnej (4,62 ha, w tym 3,25 ha stanowią użytki rolne) i lasu (0,67 ha). Skarżąca posiada również udział (1/3) w gospodarstwie rolnym o pow. 16,59 ha. Mąż Skarżącej również posiada udział (3/16) w nieruchomości rolnej (użytki rolne - 1,37 ha, las - 1,39 ha). Strona opisała sytuację rodzinną, która w jej ocenie uniemożliwia uzyskiwanie dochodów z gospodarstwa, w którym Skarżąca posiada udział. Do wniosku załączyła zaświadczenie o dochodach uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, informację o składkach z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników (KRUS), umowę konsolidacyjnego kredytu gotówkowego wraz z dowodami spłaty kredytu, faktury VAT, decyzje w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy stwierdzające, że syn Skarżącej jest zarejestrowanym bezrobotnym i nie posiada prawa do zasiłku.

Uzasadnienie prawne

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.

Oceniając wniosek zgodnie z powyższymi regulacjami, uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Skarżąca nie wykazała tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia.

Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Zwrócić uwagę należy, że w niniejszej sprawie Skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł, a więc sprawa zostanie rozpoznana przez sąd I instancji. Aktualnie jedyny koszt sądowy stanowi wpis od zażalenia w wysokości 100 zł.

Wskazać należy, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem i pełnoletnim synem. Podstawą utrzymania rodziny jest dochód z gospodarstwa rolnego. Wynosi on około 458 zł miesięcznie. Ponadto członkowie rodziny wykonują prace dorywcze uzyskując dochód w wysokości około 700 zł miesięcznie. Szacunkowy dochód roczny z gospodarstwa stanowi kwotę 5.4541,30 zł. Wskazać jednak należy, że jest to dochód hipotetyczny, ustalony zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa ZUS z 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r.) i nie wskazuje dochodów konkretnego, prowadzonego przez Skarżącą gospodarstwa.

Do miesięcznych kosztów utrzymania Skarżąca zaliczyła wydatki na zużycie energii elektrycznej (84 zł), wodę (około 55 zł w okresie 4 miesięcy, tj. około 15 zł miesięcznie), spłatę raty kredytu (420 zł), zobowiązania publicznoprawne tj. podatki (41 zł) i składki KRUS (130 zł) oraz zakup opału (1.600 zł - "sezon"). Łącznie, wykazane miesięczne wydatki stanowią kwotę około 690 zł i są niższe od dochodów rodziny (1.157,27 zł). Niezależnie od powyższego, nie wszystkie zadeklarowane wydatki można uznać za niezbędne dla utrzymania rodziny, a tylko takie mogą zostać uwzględnione, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wydaje się zasadne zaliczenie do niezbędnych kosztów utrzymania kosztów spłaty kredytu, którego rata wynosi 420 zł, jak również zobowiązań publicznoprawnych. Podkreślić bowiem należy, że zarówno zobowiązania prywatnoprawne (np. kredyty), jak i zobowiązania publicznoprawne (np. podatki, składki ubezpieczeniowo-zdrowotne) nie korzystają ze statusu pierwszeństwa względem zobowiązań z tytułu kosztów sądowych i należy je traktować jednolicie.

Analizując pozostałe informacje przedstawione przez Stronę wskazać należy, że zarówno Skarżąca, jak i jej mąż posiadają majątek: nieruchomości rolne, las. Rodzina ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe oraz posiada źródło dochodu (gospodarstwo rolne). W ocenie referendarza sądowego Strona nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nadesłane dokumenty oraz złożone wyjaśnienia pozwalają stwierdzić, że Skarżąca może wygospodarować kwotę 100 zł w celu uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.