Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 stycznia 2009 r.
V SA/Wa 3007/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Grzegorz Antas (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) października 2008 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia miesięcznej informacji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

Wraz ze skargą na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) października 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych za miesiąc lipiec 2007 r. C. S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF C. S. podał, że źródłem jego dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości (...) zł brutto, żona z umowy o pracę uzyskuje natomiast dochód w wysokości 2.480 zł brutto. Wnioskodawca wskazał, że trudna sytuacja finansowa, nakazująca wystąpić o zwolnienie od kosztów sądowych, związana jest z koniecznością wspomagania poważnie chorej córki, która wraz z mężem zmuszona jest wspólnie zamieszkiwać w dalszym ciągu z rodzicami. Córka jest inwalidką II grupy i otrzymuje z tego tytułu rentę w wysokości (...) zł (brutto). Jej mąż z powodu złego stanu zdrowia nie ma szans na zatrudnienie, albowiem choroba serca, na którą cierpi, jest wykrywana podczas badań wstępnych i stanowi przeszkodę w znalezieniu pracy. Do wniosku załączone zostały dokumenty lekarskie opisujące stan zdrowia córki i jej męża.

C. S. wskazał, że córce doręczona została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z (...) września 2008 r., w której po dokonaniu miesięcznego rozliczenia renty w związku z przychodem osiągniętym w poszczególnych miesiącach roku 2007, Zakład ustalił, że córka jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie (...) zł.

Odnosząc się do stanu majątkowego, składający wniosek podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 48 m-i zasoby pieniężne w kwocie około 12 tys. zł (równowartość posiadanych 3.000 euro).

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:

Uwzględniając to, że składający wniosek o przyznanie prawa pomocy objął swoim żądaniem zwolnienie od kosztów sądowych, formułowana w rozpoznawanej sprawie ocena zasadności wniosku oparta być musi na skonfrontowaniu sytuacji majątkowej skarżącego z przesłankami przyznania tego prawa, wymienionymi w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.

Stosownie do treści powołanego przepisu, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym wskazuje, że C. S. jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego (w tym koszty wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł) bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Powyższa ocena wynika z ustalenia, że skarżący i jego żona uzyskują stałe (comiesięczne) dochody, których wysokość jest wystarczająca, by mogły z nich zostać poczynione niezbędne oszczędności na poczet uiszczenia wpisu od skargi. Konieczność uiszczenia innych opłat sądowych (np. wpisu od skargi kasacyjnej) na obecnym etapie sprawy może być rozważana tylko hipotetycznie, albowiem pojawienie się obowiązku poniesienia przez skarżącego dalszych kosztów zależy w sposób bezpośredni od kierunku rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Uznać jednakże należy, że opłaty tego rodzaju ze względu na rozłożenie w czasie konieczności ich ewentualnego uiszczenia, będą mogły zostać pokryte z dochodów stale przez skarżącego i jego żonę uzyskiwanych (emerytura, wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę). W tym zatem zakresie nie ma podstaw, by przyjąć, że wysokość opłat sądowych będzie niemożliwa do udźwignięcia przez skarżącego, co doprowadziłoby do odebrania stronie prawa do poddania legalności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) października 2008 r. ocenie sądu administracyjnego.

Pozostawanie w gospodarstwie domowym na częściowym utrzymaniu skarżącego córki i jej męża niewątpliwie uwzględnione być powinno jako dodatkowe znaczące obciążenie finansowe składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Okoliczność ta nie mogła jednak doprowadzić w niniejszej sprawie do zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych, albowiem nie tylko uzyskuje on dochody, które - po odliczeniu niezbędnych wydatków na utrzymanie, wyżywienie itp. - zapewniają możliwość uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł oraz innych kosztów związanych z konkretnym etapem postępowania sądowego, co przede wszystkim posiada znaczne oszczędności (kwota ok. 12 tys. zł), które stanowią o zaprzeczeniu niemożności poniesienia przez stronę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy pełnych kosztów postępowania. Niezależnie od tego, czy posiadane przez wnioskodawcę zasoby pieniężne wynikają z tego, że bieżące wydatki są regularnie mniejsze aniżeli dochody w tym czasie uzyskiwane, czy też pochodzą z poprzedniego okresu, który pozwalał na poczynienie oszczędności, sam fakt ich posiadania powoduje, że zgłoszone żądanie zwolnienia od kosztów sądowych powinno zostać oddalone z tej racji, iż instytucja prawa pomocy adresowana jest do osób dotkniętych ubóstwem i znajdujących się w ciężkiej sytuacji materialnej.

Należy zauważyć, że nawet przy założeniu, iż kwota oszczędności zostałaby przeznaczona na spłatę zobowiązania ciążącego na córce skarżącego, wynikającego z nienależnie pobranych przez nią świadczeń, to skarżącemu i tak pozostałaby jeszcze kwota ponad 7.000 zł, wystarczająca na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przyjęcie tego rodzaju wyliczenia nie bierze przy tym pod uwagę zarówno tego, że powoływana we wniosku decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranego świadczenia rentowego nie została wykonana i jej prawidłowość nie została zweryfikowana pod względem legalności, jak i przede wszystkim tego, że posłużenie się przez stronę skarżącą argumentem odnoszącym się do zadłużenia córki względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych niekoniecznie musi wiązać się z tym, że przedmiotowe zadłużenie powinno zostać pokryte ze środków skarżącego. W rozpoznawanym sprawie nie była badania sytuacja majątkowa K. J. (córki skarżącego), niemniej nie można nie zauważyć, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została wydana wskutek uzyskiwania przez nią w sposób stały dochodów, które spowodowały, że wysokość wypłacanej córce jednocześnie renty powinna zostać zmniejszona. Córka skarżącego uzyskiwała zatem w przeszłości dochody, które mogłyby stanowić źródło pokrycia istniejącego zadłużenia. Sytuacja, że skarżąca pozostaje bez jakiegokolwiek majątku, z którego mógłby zostać dochodzony zwrot świadczeń, uzasadnia zaś zwrócenie się do organu rentowego z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, stosownie do art. 138 ust. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie przyjęto, że wykazywany zły stan zdrowia córki i jej męża uzasadniać może konieczność pozostawania tychże osób na częściowym utrzymaniu rodziny (rodziców), niemniej w bezpośredni sposób nie stanowi o tym, że skarżący zmuszony jest ponieść szczególnego rodzaju wydatek związany ze stałym leczeniem córki lub zięcia. W niniejszej sprawie pominięcie posiadanych oszczędności i zwrócenie się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych nie może być zatem tłumaczone zaistnieniem usprawiedliwionej przyczyny niesięgnięcia do posiadanych rezerw finansowych, wynikającej z potrzeby zachowania oszczędności na poniesienie szczególnego rodzaju wydatku (np. operacja członka najbliższej rodziny).

Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.