Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 17 kwietnia 2009 r.
V SA/Wa 2991/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Anna Michałowska (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia... września 2008 r. Nr.. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę C.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

W dniu 9 lutego 2009 r. skarżący wystąpił na urzędowym formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i córką. Zamieszkują w domu o pow.... m-, którego właścicielką jest córka. Skarżący oświadczył ponadto iż dochód miesięczny gospodarstwa domowego wynosi brutto... zł, na który składa się świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości... zł oraz dochody z pracy jego córki w wysokości... zł. Skarżący oraz jego małżonka opłacają wszystkie opłaty za dom, plac i inne opłaty komunalne oraz pomagają córce w opłatach za studia.

Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 20 lutego 2009 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów.

W piśmie z dnia 10 marca 2009 r. skarżący oświadczył, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą...zł, na co składają się opłaty za wodę, gaz, prąd, telefon, antenę TV, drzewo do ogrzewania domu i podgrzewania wody. Na leczenie i lekarstwa dwóch starszych osób wydaje... zł, na ubrania -... zł. Spłaca ponadto kredyt w wysokości... zł. Utrzymanie stanu technicznego domu i urządzeń kosztuje... zł. Posiada samochód osobowy... (... letni), którego utrzymanie (ubezpieczenia, rejestracja, naprawy) kosztują... zł. Na wyżywienie dwóch osób i inne drobne wydatki pozostaje...zł (kino, teatr, prasa). Ponadto skarżący wskazał, iż żona nigdy nie pracowała zarobkowo, nie pobiera żadnych świadczeń. Nie posiadają żadnych majątków, oszczędności pieniężnych ani rachunków bankowych. Skarżący nadesłał również oświadczenie swej córki, iż nieruchomość w N. I. stanowi jej własność, natomiast rodzice ponoszą wszelkie koszty związane z jej utrzymaniem. Ponadto córka skarżącego nie pozostaje ze swoimi rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nadesłał również m.in. zaświadczenie z ZUS o wysokości pobieranej emerytury, rachunek za telewizję CYFRA +, rachunek za wywóz nieczystości, fakturę za gaz, wodę, telefon, prąd, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.

Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Analiza podanych przez skarżącego okoliczności oraz dokumentów finansowych dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania.

Na wstępie zauważyć należy, iż skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wyłącznie z małżonką. Jego wcześniejsze oświadczenie o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym również z córką zostało zmienione oświadczeniem córki z dnia 9 marca 2009 r.

Regularne miesięczne dochody małżonków z tytułu świadczenia emerytalnego skarżącego wynoszą brutto... zł (v. zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 marca 2009 r.), a nie jak pierwotnie wskazał skarżący w druku PPF... zł.

Z nadesłanych rachunków wynika, iż miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą łącznie około... zł (wywóz śmieci, telefon, gaz, prąd, woda podatek od nieruchomości). Skarżący nie udokumentował zakupu drzewa do ogrzewania i podgrzewu wody, jak również wydatków ponoszonych na remonty.

Skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodu. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza.

Ponadto na podstawie przesłanych przez skarżącego dokumentów stwierdzić należy, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej na jaką wskazuje skarżący nie wszystkie środki finansowe znajdujące się w dyspozycji jego rodziny są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Zatem ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Chodzi tutaj w szczególności o wydatki na telewizję CYFRA + (...zł) oraz wydatki na kino, teatr i prasę, które mogłyby być ograniczone. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (v. postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. II CZ 104/84, Monit. Prawn. 2000/7). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego.

Miesięczne wydatki skarżącego i jego małżonki na ubranie i leczenie, wynoszą według oświadczenia... zł.

Ponadto skarżący wskazał, iż spłaca kredyt w wysokości... zł miesięcznie. Skarżący nadesłał wyłącznie kopię dokumentu potwierdzającego odbiór towaru w dniu 6 listopada 2008 r. oraz kopię wpłaty... zł na rzecz. Bank S.A. Ze wskazanego potwierdzenia wynika, iż zakup dotyczył zestawu MHouse pakiet WG2+GD0 tj. zestawu do automatycznego otwierania bramy garażowej. Skarżący nie przedstawił jednak na potwierdzenie powyższego ani umowy kredytowej, ani nie wskazał informacji w jakiej wysokości i w jakiej dacie został zaciągnięty kredyt, a także kiedy przypada płatność ostatniej raty, zatem wydatku tego nie można uznać za konieczny. Ponadto zauważyć należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy.

Podsumowując wskazać należy, iż dochód gospodarstwa domowego skarżącego, w którym pozostają dwie osoby wynosi netto... zł. Przy niezbędnych kosztach utrzymania (leczenie, żywność, ubranie) jak również wskazanych ponoszonych nakładach na utrzymanie domu, taka wysokość dochodu nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Dochody bowiem w gospodarstwie domowym skarżącego są wysokie.

Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności, świadczą natomiast o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika jak i ewentualne przyszłe koszty sądowe.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.