Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2050999

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 28 stycznia 2015 r.
V SA/Wa 2864/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.).

Sędziowie WSA: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Dorota Mydłowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) marca 2014 r., nr (...) w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za uzasadnione oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. W dniu (...).7.2008 r. Kierownik BP ARiMR w T.wydał decyzję o przyznaniu L. Z. (dalej-strona, skarżący) renty strukturalnej, którą doręczono w dwa dni później. Ponieważ nie wniesiono odwołania stała się ona ostateczną.

2.

2.W związku z tym, iż strona nie przekazała wszystkich użytków rolnych ww. Organ - po wszczęciu postępowania wznowieniowego - decyzją z dnia (...).7.2009 r. uchylił ww. akt administracyjny. Wniesione przez stronę odwołanie nie zostało uwzględnione gdyż Dyrektor OR ARiMR w G. decyzją z dnia (...).10.2009 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. SA/Gd 16/10 skargę oddalił.

3. Decyzją z dnia (...).6.2013 r. Kierownik BP ARiMR w T. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach renty strukturalnej w wysokości 12.640,56 zł; została ona skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 12 lipca 2013 r., po dwukrotnym awizowaniu przesyłki przez doręczyciela.

4. Wobec braku wpłaty Kierownik BP ARiMR w T. wystawił tytuł wykonawczy, który został przekazany Naczelnikowi US w T. celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

5. Następnie L. Z. wniósł zarzuty w trybie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) wskazując na:

a)

przedawnienie zobowiązania,

b)

brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

6. Postanowieniem z dnia (...).1.2014 r. Kierownik BP ARiMR uznał "zarzuty za uzasadnione".

7. W efekcie Naczelnik US w T. - stosownie do treści art. 123 § 1 k.p.a. oraz art. 34 § 1,4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.), dalej u.p.e.a. - umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku L. Z.

W motywach wskazano, że wierzyciel wskazał w przedmowie:

a)

przedawnienia, że decyzja została doręczona przed upływem terminu przedawnienia;

b)

niedoręczenia upomnienia, że wysłano je na błędnie ustalony adres.

W efekcie Organ uznał, że " w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego."

8. W efekcie wniesionego przez L. Z. zażalenia Prezes ARiMR - stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - postanowieniem z dnia 21 marca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

W motywach - powołując się na stosowne regulacje prawa europejskiego - wykazano, że należność może ulec przedawnieniu dopiero z dniem (...).1.2019 r.

9. W skardze postulującej uchylenie postanowienia Organu II instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego - zarzucono:

a)

naruszenie art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (dalej rozporządzenie nr 796/2004) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż data odebrania decyzji z dnia (...) lipca 2009 r. o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia (...) lipca 2008 r. oraz odmowie przyznania renty strukturalnej stanowi datę o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, tj. datę datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności;

b)

naruszenie art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez przyjęcie, iż termin przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności upływa w dniu (...) stycznia 2019 r. w sytuacji, gdy termin ten upłynął w dniu (...) czerwca 2009 r. w związku z faktem, iż za pierwsze zawiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności należy uznać decyzję z dnia (...) czerwca 2013 r. nakazującą zwrot nienależnie pobranych płatności nie zaś decyzję z dnia 17 lipca 2009 r. o uchyleniu decyzji nr (...) z dnia (...) lipca 2008 r. oraz odmowie przyznania renty strukturalnej, gdyż ta ostatnia decyzja nie określa zwrotu jakich płatności musi dokonać beneficjent;

c)

naruszenie art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 polegające na jego niezastosowaniu a w efekcie nieposłużeniu się pojęciem przekazania gospodarstwa rolnego sformułowanego w przywołanym rozporządzeniu jako sprzedaży; dzierżawy lub jakiegokolwiek innego podobnego rodzaju transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego uznania, iż skarżący w dniu modyfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie spełniał wymogów do jej uzyskania.

W motywach wskazano na racje przemawiające za uwzględnieniem skargi.

10. W odpowiedzi na skargę - żądając jej oddalenia - podniesiono argumenty przemawiające za takim właśnie rozstrzygnięciem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość, oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu.

Sąd administracyjny, bowiem dokonuje-w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych-kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przyjmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem-co do zasady-zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej-patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracji, stanowi, bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście-stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca, bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a)

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b)

naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c)

inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm-rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie " inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

IV. W istocie-w ocenie Sądu-skarga ogranicza się do kwestii braku uwzględnienia zarzutu przedawnienia. Tak więc na wstępie-w kontekście zarzutów wniesionej skargi - należy przytoczyć treść art. 74 ust. 1,3,4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Z jego treści wynika, w zakresie zwrotu nienależnych płatności, że:

1.

"W przypadku dokonania nienależnych płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

2.

uchylony.

3. Odsetki naliczone są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotu lub potrąceniem (...).

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do 4 lat.".

V. Nie podzielając argumentacji zawartej uzasadnieniu skargi wskazać należy, że decydujące znaczenie w sprawie ma treść art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, albowiem za datę " pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności" należy uznać fakt wydania i doręczenia decyzji z dnia (...).7.2009 r. przez Kierownika Bp ARiMR w T. Została ona prawidłowo doręczona skarżącemu i z jej motywów można było wyczytać przesłanki jakimi kierował się ten organ uchylając decyzję własną z dnia (...).7.2008 r.

Przypomnieć należy, że uznał ten akt administracyjny za niewadliwy tak Organ II instancji, jak też WSA w Gdańsku.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze sąd nie będzie oceniał wadliwości tych rozstrzygnięć jako, że sam skarżący nie pokusił się o wniesienie skargi kasacyjnej, jak też nie usiłował wzruszyć ostatecznych rozstrzygnięć w trybach nadzwyczajnych.

Zatem zarzut opisany w punkcie 9c uzasadnienia nie zasługuje na uwzględnienie.

VI. Uwzględniając powyższe wskazać trzeba, że w żadnej mierze nie można przyjąć, co chce skarżący, że za pierwsze zawiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności należy uznać decyzję z dnia (...).6.2013 r. nakazującą zwrot nienależnie pobranych płatności. Jest ona bowiem konsekwencją decyzji z dnia (...).7.2009 r. podjętej przez Kierownika BP ARiMR w T.

Trafnie zatem w postanowieniu Organu II instancji wskazano (co także znalazło odzwierciedlenie w odpowiedzi na skargę), że przewidziany w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 - tak w zakresie upływu 4 bądź 10 lat między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności - nie został naruszony. Sąd tę ocenę podziela.

Mając powyższe na względzie uznać należy, iż postanowienie Kierownika BP ARiMR w T. z dnia (...).6.2013 r. nie narusza przepisów o przedawnieniu, co czyni, iż zarzut podniesiony w punkcie 9 a) i b) uzasadnienia nie mógł zostać uwzględniony.

VII. Końcowo należy wskazać - odnosząc się do argumentacji końcowej części uzasadnienia skargi - że użyty w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 769/2004 zwrot "danej płatności" oznacza płatność w zakresie renty strukturalnej. Trudno podzielić pogląd, że chodzi o " płatność w określonej wysokości", czy też "konkretnej udzielonej w przeszłości płatności". Takiej wykładni przeczy rzymska zasada clara non sunt interpretanda.

IX. Jak wyjaśnił pełnomocnik Skarżącego (a także sam skarżący) na rozprawie, aktualnie nie toczy się względem rolnika żadne postępowanie egzekucyjne, co czyni wydane w sprawie rozstrzygnięcie zasadnym.

X. Mając na względzie treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.