V SA/Wa 2395/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3167527

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2020 r. V SA/Wa 2395/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Krawczak.

Sędziowie WSA: Mirosława Pindelska, Jarosław Stopczyński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy odroczenia terminu spłaty zadłużenia z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lipca 2019 r., nr (...) PrezesARiMR odmówił (...) (dalej także jako; strona, skarżący) odroczenia terminu spłaty zadłużenia z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt ustalonej decyzją Prezesa ARiMR z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...).

Strona odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i przyznanie prawa do odroczenia terminu spłaty kwoty uznanej i procedowanej przez organ jako zadłużenie względem ARiMR.

Uznając bezzasadność wniesionego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) października 2019 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m in. następującą argumentację.

Stosownie do art. 209 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869), należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Powołany powyżej przepis nie stanowi jednak samoistnej przesłanki umarzania kwot należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Szczegółowe zasady i tryb umarzania w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności i wierzytelności, przesłanki zastosowania tych instytucji, a także organy do tego uprawnione, przekazane zostały do uregulowania w drodze rozporządzenia Radzie Ministrów. Delegacja ta została wykonana przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. Nr 1687). Katalog ulg, które mogą być zastosowane względem tych należności, ma charakter zamknięty i obejmuje umorzenie należności pieniężnych w całości lub w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie spłaty na raty.

Zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi prezesagencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Podkreślenia wymaga jednak, że nawet jeżeli organ stwierdzi zaistnienie wskazanych w powyższym unormowaniu przesłanek to może, ale nie musi, zastosować wobec dłużnika ulgę w postaci odroczenia terminu spłaty należności. Jednakże ma obowiązek wykazać i uzasadnić dlaczego podjął takie, a nie inne rozstrzygnięcie.

Użyte przez prawodawcę w § 7 rozporządzenia pojęcie: "przypadków uzasadnionych względami społecznymi, bądź gospodarczymi" nie daje podstaw do przyjęcia, że istnieje ściśle określony katalog okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu.

Organ li instancji przypomina, że (...) wniosek o odroczenie spłaty należności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt ustalonej decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr (...) z dnia (...) stycznia 2009 r. złożył w związku z podjętą i prowadzoną względem niego egzekucją administracyjną. Strona wskazuje, że aktualnie nie jest w stanie opłacić wyliczonej mu należności, deklarując termin spłaty należności na (...) czerwca 2020 r. Organ podnosi, że wskazana przez Stronę możliwość, że ARiMR wznowi postępowanie i finalnie uchyli decyzję ustalającą jej należność (o co Strona dotychczas jeszcze nie wnosiła) nie stanowi przesłanek, o których mowa w § 7 ww. rozporządzenia. Przesłanek określonych w ww. przepisie nie stanowi również hipotetyczne (wedle przypuszczeń Strony) korzystne dla niej przyszłe rozstrzygnięcie podjęte przez właściwy organ z jej niezłożonego jeszcze wniosku.

Ponadto za przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi nie można uznać prowadzonej względem Strony egzekucji administracyjnej, wynikającej z decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr (...) z dnia (...) stycznia 2009 r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i prawomocną. Obowiązek spłaty kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt został ustalony już ponad 10 lat temu. Tytuł wykonawczy względem (...) został wystawiony w dniu (...) października 2011 r. Strona, pomimo wiedzy o zobowiązaniu ciążącym na niej od przeszło 10 lat i wszczętym względem niej postępowaniu egzekucyjnym, dobrowolnie nie dokonała dotychczas jakiejkolwiek wpłaty z tego tytułu. Dopiero gdy postępowanie egzekucyjne doszło do zaawansowanego stadium, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego we (...) postanowieniem z dnia (...) marca 2019 r. postanowił powołać rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania wartości nieruchomości rolnej (nr działki (...)), (...) postanowił złożyć wniosek o odroczenie spłaty przedmiotowej należności, próbując tym samym doprowadzić wyłącznie do wstrzymania czynności egzekucyjnych organu egzekucyjnego.

Poza tym, powoływane przez Stronę okoliczności w głównej mierze sprowadzają się do podważania przez nią zasadności oraz w ogóle istnienia obowiązku zwrotu kwoty nie pobranych płatności. Strona zarówno we wniosku o odroczenie terminu spłaty jak i w odwołaniu kwestionuje ww. obowiązek.

Organ odwoławczy podnosi że Strona w zestawieniu dochodów i wydatków wyraźnie wskazała, że w roku 2017 zaoszczędziła kwotę 29 000 zł, jednak dobrowolnie nie spłaciła nic na poczet choćby części należności wobec ARiMR. Natomiast w 2019 r. według prognoz Strony zaoszczędzi ona kwotę 10 367,57 zł. Z powyższych danych wynika, że oszczędności Strony z roku na rok raczej się zmniejszają niż zwiększają, więc odraczanie terminu spłaty należności w tej sytuacji jest tym bardziej niewskazane. Strona nawet nie próbuje przekonywać organów I i II Instancji, że po odroczeniu chce spłacić przedmiotową należność. Zarówno we wniosku o odroczenie jak i odwołaniu kwestionuje i podważa okoliczności, które doprowadziły do ustalenia jej należności. Poza tym, żądając odroczenia spłaty należności powołuje się na okoliczności zewnętrzne i nieprzewidywalne, tj. hipotetyczne postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, które nawet nie zostało zainicjowane dotychczas przez Stronę, a które w jej ocenie zostanie korzystnie rozstrzygnięte dla niej.

Skargę na wyżej opisaną decyzję wniósł (...) domagając się jej uchylenia jako naruszającej jego słuszny interes i ważny interes społeczny. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu wszystkich ewentualnych kosztów związanych z postępowaniem.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł m.in., że w sprawie w sposób realny określił swoje możliwości finansowe sugerując że może spełnić "finansowe roszczenia ARiMR" do dnia (...) czerwca 2020 r. Podkreślił jednak jednocześnie że roszczenia te mają charakter nienależny, a wydanie decyzji zgodnej z jego wnioskiem (odraczającej termin płatności) powinno być formalnością. Zdaniem skarżącego strategia organu obrana w jego sprawie świadczy o tym, że względy osobiste czy społeczne nie miały dla organu żadnego znaczenia. Liczył się bowiem jedynie wynik finansowy który skarżący rozumie jako chęć odebrania mu pieniędzy. Znaczną część skargi strona poświęca błędom organu (Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARIMR), które doprowadziły do wydania niezasadnej decyzji (z dnia (...) stycznia 2019 r.) mocą której ustalono skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Podstawę umarzania w całości lub w części albo odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności stanowi art. 209 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm., dalej jako: u.f.p.) zgodnie z którym należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być w szczególnie uzasadnionych przypadkach umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Ogólną przesłanką stosowania powyższych ulg jest więc szczególnie uzasadniony przypadek, jednak szczegółowe zasady i tryb umarzania w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności i wierzytelności, przesłanki zastosowania tych instytucji, a także organy do tego uprawnione przekazane zostały do uregulowania w drodze rozporządzenia Rady Ministrów.

Na podstawie art. 209 ust. 2 u.f.p. zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania, lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2017.1687, dalej jako: rozporządzenie).

Zgodnie z § 7 rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi Prezesagencji płatniczej na wniosek dłużnika może odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika.

Powyższy przepis oparty jest więc na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego. Zatem jeśli organ stwierdzi iż zaistniały przesłanki wskazane w powyższym przepisie nie ma obowiązku zastosowania wobec dłużnika ulgi w postaci odroczeń spłaty należności. Ma natomiast obowiązek wykazać i uzasadnić jedynie to dlaczego podjął takie a nie inne rozstrzygnięcie.

Z akt sprawy niespornie wynika, że skarżący wniosek o odroczenie spłaty należności złożył w związku z podjętą i prowadzoną względem niego egzekucją administracyjną, oraz w związku z zakładanym przez niego uznaniem ze strony ARiMR istnienia przesłanek pozwalających na wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r.

Podkreślić jednak trzeba że możliwości wznowienia postępowania w jakiejkolwiek sprawie nie można zaliczyć do przesłanek o których mowa w § 7 rozporządzenia. Nie należy do nich także korzystne przyszłe rozstrzygnięcie podjęte przez organ. Poza tym z akt sprawy nie wynika aby skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r., ani też o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Sąd stoi na stanowisku iż prowadzona wobec skarżącego egzekucja nie może być uznana za przypadek uzasadniony względami społecznymi lub gospodarczymi w rozumieniu § 7 rozporządzenia. Co istotne, obowiązek spłaty nienależnie pobranych płatności został ustalony dla skarżącego już ponad 10 lat temu (tytuł wykonawczy wystawiono (...) października 2011 r.). Skarżący natomiast nie dokonał w tym czasie jakiejkolwiek wpłaty z tego tytułu. Dopiero gdy w postępowaniu egzekucyjnym powołano rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania wartości jego nieruchomości (działki nr (...)) postanowił złożyć wniosek o odroczenie spłaty należności, aby tym samym opóźnić prowadzone czynności egzekucyjne.

Podkreślenia wymaga nadto, że powoływane przez stronę okoliczności sprowadzają się w istocie do podważania zasadności oraz istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, a tego akurat w niniejszym postępowaniu skarżący skutecznie czynić nie może.

Końcowo raz jeszcze przypomnieć należy, że zgodnie z § 7 rozporządzenia PrezesARiMR rozpatrując zasadność udzielenia ulgi w spłacie zadłużenia bierze pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Skarżący niewątpliwie ma takie możliwości bowiem dysponuje nieruchomościami oraz corocznymi oszczędnościami, o których nadmienia w toku trwania postępowania administracyjnego. W roku 2017 była to kwota 29 000 zł, w roku 2018 kwota 19 463,25 zł, natomiast w roku 2019 kwota 10 367,57 zł.

Mając zatem na względzie to wszystko o czym mowa powyżej sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.