Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1458549

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 lutego 2013 r.
V SA/Wa 2309/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Konrad Łukaszewicz (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (...) z dnia (...) lipca 2012 r. Nr (...) w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

G. M. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, wystąpił z wnioskiem - na urzędowym formularzu PPF z 26 listopada 2012 r. - o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi sam, posiada mieszkanie o pow. około (...) m2 oraz nieruchomość rolna o pow. około (...) ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Rubryka nr 10 wniosku - Dochody - została przez skarżącego wykreślona, zaś w uzasadnieniu wyjaśnił, iż własna działalność gospodarcza została zawieszona z uwagi na recesję, "nie posiadam innych źródeł dochodów". Wnioskodawca dodał, iż mieszkanie, które posiada ((...) m2) jest zadłużone - około 8-10 tys. zł.

W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 30 listopada 2012 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów.

W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 28 grudnia 2012 r., w którym wskazał, iż pozostaje na utrzymaniu swojej partnerki, nie osiąga dochodów z posiadanej nieruchomości rolnej, natomiast otrzymywał dopłaty do gruntów rolnych w wysokości około 800 zł rocznie. Wnioskodawca posiada mieszkanie - do generalnego remontu - jednakże w nim nie zamieszkuje. Oświadczył nadto, iż nie pobiera żadnych wynagrodzeń, honorariów, nie posiada oszczędności pieniężnych, natomiast posiada "same długi i zobowiązania związane z nieruchomościami". Do pisma załączył kserokopię obwieszczenia komornika z dnia 25 października 2012 r. o pierwszej licytacji posiadanego lokalu mieszkalnego.

Ponownie wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia, nadesłał pismo z dnia 29 stycznia 2013 r., w którym wyjaśnił, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją partnerką, która nie wyraziła zgody na ujawnienie jej danych. Do pisma załączył kserokopię wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 18 listopada 2011 r.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca dwukrotnie nie wykonał należycie zarządzeń z dnia 30 listopada 2012 r. oraz z dnia 9 stycznia 2013 r., którymi został wezwany m.in. do złożenia wyciągów i wykazów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, które posiada on sam, jak również osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Wskazać należy, iż wykonując ponowne wezwanie, skarżący nadesłał jedynie wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres: od dnia 1 kwietnia 2011 r. do dnia 18 listopada 2011 r. Zatem nie jest to wyciąg z okresu ostatnich trzech miesięcy, do których był wzywany, a nadto jest to wyciąg niepełny, bowiem obejmuje tylko pozycje od nr 3 do nr 5. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie.

Na odmowę przyznania prawa pomocy wpływ miało również i to, że ani we wniosku ani w dodatkowym oświadczeniu skarżący nie wskazał skąd czerpie środki finansowe na utrzymanie. Nie sposób jest bowiem przyjąć, by skarżący mógł egzystować nie posiadając jakiegokolwiek źródła utrzymania. Wskazać trzeba, że udzielając odpowiedzi w piśmie z dnia 28 grudnia 2012 r. oświadczył, iż jest na utrzymaniu swojej partnerki oraz nie zamieszkuje w posiadanym mieszkaniu (które jest zresztą przedmiotem licytacji komorniczej), natomiast wezwany do wyjaśnienia czy prowadzi z partnerką wspólne gospodarstwo domowe udzielił odpowiedzi, że nie prowadzi, zaś partnerka nie wyraża zgody na ujawnienie jej danych. Okoliczność, że wnioskodawca nie ujawnia źródła swojego utrzymania oraz wątpliwości jakie powstają w zakresie tego czy prowadzi gospodarstwo domowe sam czy z partnerką, powodują, że nie sposób ustalić w sposób rzeczywisty jego sytuacji życiowej oraz finansowej i wpływają negatywnie na ocenę jego wniosku. W dalszej kolejności zauważyć należało, iż wnioskodawca nie podał jak kształtują się jego wydatki związane z mieszkaniem i niezbędnym utrzymaniem. Wyjaśnić należy w tym miejscu, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony. Skoro skarżący nie wskazuje ani wysokości dochodów ani wydatków, to dokonanie takiego porównania jest niemożliwe.

Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku informacji i dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi.

Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy.

Nie bez znaczenia pozostaje również wysokość ciążących na skarżącym kosztów sądowych, na które na obecnym etapie składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08; orzeczenia NSA dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.