Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2579524

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 6 września 2018 r.
V SA/Wa 224/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura.

Sędziowie WSA: Michał Sowiński, Tomasz Zawiślak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) listopada 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi J. G. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z (...) listopada 2017 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Prezes ARiMR" lub "organ I instancji") z (...) sierpnia 2017 r., nr (...) o odmowie umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności oraz odmowie umorzenia odsetek naliczanych od kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z (...) października 2011 r. nr (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej: "Kierownik ARiMR") przyznał skarżącemu pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2011 r. (dalej także płatności ONW) w łącznej wysokości 8.652,44 zł.

Po wznowieniu postępowania Kierownik ARiMR decyzją z (...) sierpnia 2012 r. nr (...) uchylił w całości swoją decyzję z (...) października 2011 r. nr (...) oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW - Nizinne strefa I oraz II i nałożył sankcję. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR") z (...) lutego 2013 r. nr (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi strony wyrokiem z 19 września 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 870/13) skargę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną skarżącego wyrokiem z 26 lutego 2015 r., II GSK 119/14 oddalił skargę kasacyjną.

Następnie pismem z (...) lipca 2014 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW przyznanych na mocy decyzji nr (...) z (...) października 2011 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., decyzją z (...) września 2014 r. nr (...), ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW, wskazując, że jest to kwota płatności uzyskanych na mocy decyzji nr (...) z (...) października 2011 r. w łącznej wysokości 8.652,44 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania strony organ II instancji decyzją z (...) października 2014 r. nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wskazana w zawiadomieniu z (...) lipca 2014 r. decyzja nr (...) z (...) października 2011 r. nie funkcjonuje w obrocie prawnym, gdyż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. w sprawie beneficjenta nie wydał wskazanego rozstrzygnięcia. Również na jej podstawie nie zostały wypłacone skarżącemu nienależnie pobrane płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 maja 2017 r., V SA/Wa 266/15 skargę oddalił.

Pismem z (...) listopada 2014 r., nr (...) Kierownik ARiMR ponownie wszczął postępowanie i decyzją nr (...) z (...) stycznia 2015 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 8.652,44 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor ARiMR postanowieniem nr (...) z (...) sierpnia 2015 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że wadliwie uznano za doręczone skarżącemu pismo informujące o wszczęciu postępowania. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 20 października 2016 r. V SA/Wa 4253/15 uchylił ww. postanowienie z (...) sierpnia 2015 r.

W międzyczasie Kierownik ARiMR ponownie wszczął postępowanie zawiadomieniem z (...) września 2015 r., nr (...) i decyzją z (...) października 2015 r., nr (...) ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2011 w wysokości 8.652,44 zł. Wobec wniesienia odwołania i złożenia skargi na ww. postanowienie z (...) sierpnia 2015 r., Dyrektor ARiMR zawiesił postępowanie administracyjne. Po wpływie do organu wyroku WSA w Warszawie z 20 października 2016 r. Dyrektor ARiMR decyzją z (...) lutego 2017 r. uchylił decyzję Kierownika ARiMR z (...) stycznia 2015 r., nr (...) i umorzył postępowanie organu I instancji wszczęte zawiadomieniem z (...) listopada 2014 r., nr (...). Decyzja została doręczona 9 marca 2017 r. Strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi.

Następnie Dyrektor ARiMR w dniu (...) kwietnia 2017 r. podjął z urzędu postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji Kierownika ARiMR z (...) października 2017 r. i decyzją z (...) maja 2017 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W międzyczasie w dniu 29 czerwca 2015 r. do Centrali ARiMR wpłynęło pismo skarżącego datowane na dzień 6 czerwca 2015 r., zatytułowane: "Wniosek o rozłożenie na raty zaległości wraz z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę i wstrzymaniem wykonania decyzji" które zostało przekazane do Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR), celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

Strona na podstawie art. 64 § 2 k.p.a, wezwaniem nr (...) z (...) sierpnia 2015 r. została zobowiązana do sprecyzowania zakresu żądania, poprzez m.in. precyzyjne wskazanie kwoty w ramach konkretnej decyzji administracyjnej, w zakresie której skarżący żąda częściowego umorzenia należności. Dodatkowo poinformowano stronę, że decyzja dotycząca przedmiotowej sprawy (nr (...) z (...) stycznia 2015 r.) nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na nieprawidłowo wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu.

W odpowiedzi na wezwanie strona udzieliła odpowiedzi, w tym m.in. wobec powyższej informacji organu nie zawnioskowała o umorzenie należności ONW za 2011 określonych decyzją Kierownika ARiMR (...) z (...) stycznia 2015 r.

Prezes ARiMR decyzją nr (...) z (...) października 2015 r. odmówił umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych na mocy decyzji nr (...) oraz odsetek od tych należności. Natomiast decyzją z (...) sierpnia 2016 r. Prezes ARiMR odmówił rozłożenia na raty w części spłaty kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2007-2011 oraz płatności ustalonych z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za lata 2007-2010, jednak w wyniku odwołania, decyzją z (...) listopada 2016 r. Minister Rolnictwa i Rozwój Wsi uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Mając na uwadze wytyczne zawarte ww. decyzji wezwano skarżącego do wskazania za jakie lata w ramach płatności bezpośrednich oraz ONW, strona wnioskuje o częściowe rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych płatności.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 19 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący wniósł pisemne wyjaśnienia w których wskazał, iż podtrzymuje wniosek o częściowe umorzenie zobowiązań w ten sposób, że od każdej kwoty należnej za lata 2007-2012 wnosi o umorzenie 40% należności głównej oraz całości naliczonych odsetek. W pozostałej części wniósł o rozłożenie na raty.

Postanowieniem z (...) stycznia 2017 r., nr (...) zawiesił postępowanie w sprawie częściowego umorzenia, umorzenia odsetek oraz częściowego rozłożenia na raty nienależnie pobranych płatności ONW za 2011 r. do czasu ostatecznego zakończenia postępowania odwoławczego od decyzji Kierownika ARiMR z (...) października 2015 r., nr (...). W związku z wydanie decyzji przez Dyrektora ARiMR z (...) maja 2017 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika ARiMR z (...) października 2015 r. organ postanowieniem z (...) sierpnia 2017 r. podjął zawieszone postępowanie.

Decyzją z (...) sierpnia 2017 r. nr (...) Prezes ARiMR odmówił umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych na mocy decyzji nr (...) z (...) października 2015 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., w wysokości 40% ustalonej kwoty oraz o odmowie umorzenia odsetek naliczanych od kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych na mocy ww. decyzji nr (...) decyzji.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego decyzją z (...) listopada 2017 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny.

Organ odwoławczy zauważył, że problematykę umarzania należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1687, dalej: rozporządzenie), które weszło w życie 5 września 2017 r. Organ przytoczył konkretne podstawy prawne i zauważył, że kwota ustalona na mocy decyzji nr (...) wynosi 8.652,44 zł i bezsprzecznie przekracza wartość kwoty 100 euro (424,48 zł) przeliczoną na złote wg kursu ustalonego zgodnie z przepisami. Z tego względu organ odwoławczy stwierdził, że w omawianej sprawie nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności z uwagi na kwotę należności nieprzekraczającą równowartości 100 euro.

Zdaniem organu II instancji w sprawie nie zaszła również żadna z przesłanek, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślił również, iż stan faktyczny ustalony w przedmiotowej sprawie dopuszcza ocenę zasadności żądania strony jedynie w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 4 - 6 ww. rozporządzenia. Organ odwoławczy dokonał analizy tych przesłanek i stwierdził, że nie wystąpiły w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organowi odwoławczemu zarzucił naruszenie:

1)

art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") poprzez brak zbadania z urzędu - pomimo składanych wniosków przez stronę jego sytuacji majątkowej, a w szczególności braku możliwości uzyskania z posiadanego majątku kwoty pozwalającej na zaspokojenie całości zobowiązania w sytuacji gdyby pozostałe decyzje miały być egzekwowane, nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów - w szczególności brak wyznaczenia rozprawy administracyjnej na której mógłby wykazać wszystkie żądane lub też zmienić wysokość żądanej do umorzenia kwoty w ramach ugody z organem, braku rozważenia kwestii uprawdopodabniających brak możliwości zaspokojenia się z jego majątku, braku odniesienia się do jej sytuacji majątkowej;

2)

art. 10 k.p.a. poprzez brak poinformowania strony o możliwości zaznajomienia się z aktami i złożenia wyliczenia jego sytuacji majątkowej i wskazania na jego sytuację zdrowotną i brak odniesienia się do niej jako do przesłanki niezbędnej do rozpatrywania łącznie z brakiem szans na uzyskanie z egzekucji kosztów większych od kosztów egzekucji;

3)

§ 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez brak odniesienia się do wskazywanego przeze niego zarzutu braku możliwości uzyskania kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności;

Podniósł także brak rozważenia argumentów dotyczących całości zaległości posiadanych wobec Agencji, co powoduje, że rozpoznając tylko pojedyncze lata wytwarza się przeświadczenie, iż posiadany udział w nieruchomościach gwarantuje możliwości skutecznego prowadzenia egzekucji. Dodatkowo zarzucił oparcie się w treści decyzji o treść aktu uchylonego wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Podstawę umarzania w całości lub w części albo odraczania lub rozkładania na raty spłaty stanowi art. 209 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm., dalej: "u.f.p."), zgodnie z którym należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Ogólną przesłanką stosowania powyższych ulg jest więc szczególnie uzasadniony przypadek, jednak szczegółowe zasady i tryb umarzania w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności i wierzytelności, przesłanki zastosowania tych instytucji, a także organy do tego uprawnione, przekazane zostały do uregulowania w drodze rozporządzenia Radzie Ministrów. Na podstawie dyspozycji zawartej w art. 209 ust. 2 u.f.p. zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1687 z późn. zm.).

Rozporządzenie to stanowi w § 3 ust. 1, że Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwany dalej "Prezesem agencji płatniczej", może z urzędu umarzać w całości lub w części należności, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi co najmniej jedna z następujących przesłanek:

1)

należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego, albo postępowanie upadłościowe zostało umorzone w związku z brakiem majątku upadłego;

2)

dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5000 zł;

3)

dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

4)

kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5)

zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności;

6)

postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Ponadto zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz.Urz.UE.L 255 z 28.08.2014, str. 18, z późn. zm., dalej: rozporządzenie delegowane 907/2014). Z przepisu art. 40 w zw. z art. 36 lit. g rozporządzenia delegowanego 907/2014 wynika, że kurs wymiany, który ma być zastosowany, to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności.

Natomiast w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi prezes agencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności lub rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika (§ 7 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna (z wymienionych enumeratywnie w § 3 i 4 rozporządzenia) przesłanek zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. W sposób oczywisty do strony skarżącej nie znajdują zastosowania przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Nie znajdują zastosowania również przesłanki umorzenia należności określone w ust. 1 pkt 4-6 powyższego przepisu rozporządzenia dotyczące racjonalizacji kosztów na ich egzekucję.

Skarżący jak sam wskazał jest współwłaścicielem nieruchomości (w częściach ułamkowych): "położonej w miejscowości (...) oraz nieruchomości zabudowanej położonej przy ul. (...) w (...) oraz mieszkania położonego w (...)". Z wniosku wynika także, iż łączna powierzchnia posiadanych przez skarżącego nieruchomości rolnych wynosi około 6 ha. Posiadana nieruchomość rolna w toku rozpoznawania sprawy była przedmiotem dzierżawy, z ustalonym czynszem dzierżawnym, pobieranym przez skarżącego, co wynika z załączonej umowy dzierżawy z (...) października 2014 r.

Odnosząc zatem przedstawione fakty dotyczące posiadanego przez stronę majątku pod kątem uznania, czy zaistniały w sprawie przesłanki z treści § 3 ust. 1 pkt 4-6 rozporządzenia wyjaśnienia wymaga, że wysokość kosztów upomnienia, o których mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: "u.p.a."), określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1526) i wynosi 11,60 zł. Kwota należności przekracza więc koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co wyklucza możliwość umorzenia należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 64 u.p.a. wysokość opłat egzekucyjnych wyrażona jest przeważnie stawką procentową w stosunku do egzekwowanych należności, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty, bądź też kwotowo w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Co do zasady koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej - opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne w wysokości od 4 do 8%, w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia. Biorąc powyższe pod uwagę nie sposób stwierdzić, że przewidywane koszty dochodzenia i egzekucji należności będą wyższe od kwoty możliwej do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym, co mogłoby stanowić przesłankę umorzenia w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. Z treści tego przepisu wynika, że przepis ten odnosi się wyłącznie do możliwości umorzenia należności jedynie wówczas, gdy przewidywane koszty dochodzenia i egzekucji należności, będą wyższe od kwoty potencjalnie możliwej do uzyskania w toku egzekucji, nie ma tu więc powiązania z koniecznością uzyskania całej dochodzonej należności (wystarczy, że będzie wyższa od przewidywanych kosztów egzekucji), co przy kilku sprawach dotyczących skarżącego stanowić mogłoby argument za ewentualnym zaistnieniem wskazywanej przesłanki.

W odniesieniu zatem do tej kwestii należy zauważyć, iż w dacie wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji, z nieruchomości będących własnością strony, nie była prowadzona egzekucja, a skarżący mógł nimi swobodnie dysponować. Organ odwoławczy prawidłowo uznał zatem, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie części należności określonej decyzją nr (...) (w tym przesłanka o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 5). Podkreślenia bowiem wymaga, że materiał dowodowy, w tym fakt, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnych oraz mieszkania położonego w (...), dawał podstawy do ustalenia przez organy, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość wyegzekwowania przedmiotowej należności od zobowiązanego. Organ wbrew twierdzeniom skarżącego znał całość sytuacji skarżącego i ją właściwie ocenił. Z akt administracyjnych wynikają zarówno konkretne kwoty uznane za nienależnie pobrane przez skarżącego w latach 2007-2011 oraz wartości co do których strona wniosła o ich umorzenie. To, że organ ich wprost nie wskazał nie oznacza, że rozpoznając sprawę strony tych elementów nie analizował. Również subiektywne własne wyliczenia w zakresie nieskuteczności egzekucji nie dowodzą, że przewidywane koszty dochodzenia i egzekucji należności będą wyższe od kwoty możliwej do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym, tym samym nie dowodzą wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia.

Ponadto abstrakcyjna możliwość wyegzekwowania od skarżącego innych wierzytelności nie mogła automatycznie skutkować uznaniem racji strony w sytuacji, gdy organy właściwie oceniły brak wystąpienia w sprawie przesłanek umorzenia przedmiotowych należności. Wskazane w treści skargi wyliczenia, pomijając kwestię ich prawidłowości, nie mogą tym samym stanowić podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Kwestia istnienia innych zobowiązań wobec skarżącego mogłaby mieć bowiem znaczenie dopiero w sytuacji, gdy z w stosunku do nieruchomości będących własnością strony prowadzono by już skuteczną egzekucję i w wyniku spłaty innych wierzytelności kwota pozostała ze sprzedaży nieruchomości uległaby zmniejszeniu Odnosząc się z kolei do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, tj. bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, należy stwierdzić, że może ona zostać stwierdzona dopiero po przeprowadzeniu takiego postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie nie znajdzie również zastosowania § 4 ust. 1 rozporządzenia, ponieważ ostatni kurs wymiany walut opublikowany przez Europejski Bank Centralny przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności tj. na dzień 30 września 2015 r., wyniósł 4,2448 zł, zatem kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła 424,48 zł i nie przekracza ona wysokości należności wobec strony skarżącej.

W kontekście treści przesłanek umorzenia należności wskazywane przez stronę okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, zdrowotnej, czy rodzinnej w świetle przepisów rozporządzenia, nie mają żadnego znaczenia dla objęcia skarżącego ulgą w postaci umorzenia należności. Jak już wyżej wskazano organ agencji płatniczej może umorzyć należności tylko w przypadkach ściśle określonych w § 3 i 4 rozporządzenia, a sytuacja strony nie odpowiada żadnej z hipotez wynikających z tych przepisów. Wykazywane przez skarżącego okoliczności mogłyby mieć istotne znaczenie tyko w przypadku rozpatrywania wniosku o rozłożenie na raty pozostającej do spłaty kwoty nienależnie pobranych płatności, pod warunkiem, że istniałaby możliwość umorzenia części należności, o co ubiegał się skarżący i co w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było możliwe.

W tym miejscu wypada odnieść się do zarzutów skargi, które zdaniem sądu niezależnie od ich trafności, nie miały i nie mogły mieć wpływu na wydane rozstrzygnięcie z uwagi na treść § 3 i § 4 ust. 1 rozporządzenia.

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie przez organy od powiadomienia go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Jednakże zarzut ten nie mógł doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd może uchylić decyzję, jeśli stwierdzi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66, wyrok NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 i z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Skarżący nie wykazał, że taka sytuacja zaistniała, gdyż oprócz podnoszonego zarzutu nie wykazała jakiegokolwiek związku między tym zarzutem a treścią decyzji. Strona nie wykazała jakiej konkretnie czynności procesowej, której nie mogła z tego powodu podjąć. Wskazywana przez skarżącego wola "zmiany wniosku" spowodowałaby zmianę treści żądania (przedmiotu postępowania).

Sąd zauważa również, że organ odwoławczy nie odniósł się do wniosków dowodowych przedstawionych w odwołaniu. Wnioski dowodowe dotyczyły m.in. przesłuchania świadków w osobie byłej żony i córki na okoliczność ustalenia udziału skarżącego w nieruchomości (kwestie te organ przedstawił w decyzji wskazując, że skarżący po rozwodzie, jest współwłaścicielem wszystkich nieruchomości w częściach ułamkowych, które co do zasady są równe) jak również wysokości płaconych na córkę alimentów. Ponadto wnosił o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przez Ministra i poczynienie określonych ustaleń co do wartości, czy zbywalności nieruchomości. Sąd podkreśla, że celem skarżącego było rozszerzenia postępowania wyjaśniającego, to jednak zgromadzony materiał dowodowy w pełni pozwalał na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Zatem mimo formalnego braku odniesienia się do po wyższego, zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonych skutków.

Oceniając natomiast zasadność argumentów skargi pod kątem braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przez Ministra, to z treści odwołania jednoznacznie wynika, że skarżący zamierzał w jej toku przedstawić argumenty w zakresie ustalenia przez Ministra realnych możliwości spłaty obciążającego go zobowiązania w części lub całości w formie ratalnej (patrz pkt 7 zarzutów odwołania). Sąd zauważa więc, że kwestia możliwości ratalnego regulowania zobowiązania jak wynika z zaskarżonej decyzji, jest kwestią otwartą i będzie przedmiotem odrębnego rozpoznania (str. 4 decyzji). Brak zatem formalnego odniesienia się przez Ministra do tej kwestii, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z art. 89 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Zdaniem sądu w sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające przeprowadzenie rozprawy, ani obligatoryjne ani fakultatywne, gdyż zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na podjęcie merytorycznego - negatywnego - rozstrzygnięcia. Samo wyznaczenie rozprawy, jak prawidłowo zauważył Minister w odpowiedzi na skargę, nie przyspieszyłoby, ani nie uprościłoby postępowania.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze sąd stwierdza, że w sprawie organy administracyjne nie naruszyły art. 7 i 8 k.p.a.

Zupełnie niezasadny jest zarzut oparcia się w treści decyzji o treść aktu uchylonego wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw.

Należy wskazać, że w dacie orzekania przez organ I instancji ((...) sierpnia 2017 r.) obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 258, poz. 1747) i stanowiło ono podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Rozporządzenie to utraciło moc dopiero 2 września 2017 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1475). Na mocy art. 11 pkt 12 lit. b ustawy wprowadzono nowe brzmienie art. 209 ust. 2 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, z późn. zm.). Ten artykuł w starym brzmieniu był podstawą wydania rozporządzenie z 21 grudnia 2010 r. A więc organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował ww. rozporządzenie.

Sąd zauważa, że organ odwoławczy za podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia przyjął natomiast nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1687), które weszło w życie 5 września 2017 r. (§ 12 tego rozporządzenia), co było także prawidłowe. Zgodnie bowiem z § 10 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia do postępowań w sprawach umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej z tytułu wypłaconych przez agencję płatniczą:

a)

środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,

b)

krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy wymienionych w lit.

a - wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Tym samym zasadnie Minister zastosował w sprawie nowe rozporządzenia.

Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Żaden z zarzut skargi nie jest skuteczny na tyle, by doprowadził do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Z wyłożonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.