Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2050994

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 lutego 2015 r.
V SA/Wa 2168/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.).

Sędziowie WSA: Barbara Mleczko-Jabłońska, Tomasz Zawiślak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek; oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

D. W., dalej jako "skarżący" pismem z dnia (...) listopada 2013 r. zwrócił się do ZUS z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Jako możliwości płatnicze wnioskodawcy skarżący wskazał "wyjazd do pracy za granicę".

W wyniku rozpoznania wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr (...) z dnia (...) lutego 2014 r. odmówił skarżącemu umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na ubezpieczenia społeczne (za okres od 04.2012 r. do 06.2012 r., od 08.2012 r. do 11.2012 r., od 02.2013 r. do 07.2013 r. w łącznej kwocie 1.510,81 zł) i ubezpieczenie zdrowotne (za okres od 05.2012 do 06.2012 r., od 08.2012 r. do 11.2012 r., od 02.2013 r. do 07.2013 r. w łącznej kwocie 2.857,13 zł). Odmówiono także umorzenia odsetek od ww. zaległości liczonych na dzień 7 listopada 2013 r.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, dalej jako: "s.u.s.") tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stwierdzenie całkowitej nieściągalności uzależnione jest zaś od zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. W ocenie organu, w stosunku do skarżącego nie zachodzi żadna z okoliczności pozwalających na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisu.

Dodał, iż należności Zakładu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.").

Organ wskazał, że umorzenie należności jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wynikającej z art. 2a s.u.s. Dlatego też, powinien stosować ten środek wyłącznie w stosunku do dłużników, których sytuacja w sposób istotny różni się od sytuacji innych płatników składek.

Organ podniósł, że każdy przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą jest zobowiązany regulować związane z tym należności publicznoprawne, zarówno jako płatnik składek jak i jako płatnik podatków. Organ zauważył, iż skarżący pracuje dorywczo, uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości 800 - 1.000 zł miesięcznie, nie korzysta z pomocy społecznej oraz jest współwłaścicielem nieruchomości, z której Zakład może dochodzić należności z tytułu nieopłaconych składek.

Organ stwierdził, iż w tej sytuacji, umorzenie należności z tytułu składek nie byłoby uzasadnione z punktu widzenia racjonalnie działającego wierzyciela publicznoprawnego. W jego ocenie zaplata należności z tytułu składek może stanowić pewne utrudnienie, jednak nie pozbawia skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem D. W. pismem z dnia (...) marca 2014 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważył, iż zarobkach w kwocie 1000 zł miesięcznie i przy kosztach utrzymania w wysokości 800 zł miesięcznie nie jest w stanie spłacić zaległości bez uszczerbku w zaspokojeniu swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Dodał, iż Urząd Skarbowy rozłożył mu zaległość na raty ustalając ich wysokość na 200 zł miesięcznie, co również uniemożliwia mu spłatę przedmiotowej zaległości. Dodał, iż z uwagi na obecny stan zdrowia jego żony nie prowadzi działalności gospodarczej, a działa jako pełnomocnik żony w sprawie o "bezprawne prowadzenie egzekucji". W jego ocenie, fakt, iż jest współwłaścicielem nieruchomości, z której organ mógłby dochodzić swoich należności, nie powinno wpływać na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wyjaśnił, iż w wypadku zlicytowania jego nieruchomości wzrosłyby bez wątpienia jego koszty utrzymania bowiem zobowiązany byłby do comiesięcznego opłacania wynajmowanego mieszkania.

Dodał, iż w tej sytuacji zmuszony byłby do zwrócenia się o pomoc do opieki społecznej i wystąpienia do miasta o przydział mieszkania. W ocenie skarżącego taniej będzie umorzyć faktycznie istniejącą zaległość.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) lutego 2014 r. nr (...) przywołując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia. Wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności należności.

Dokonując ponownej analizy przesłanek umożliwiających umorzenie zaległych składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności organ wskazał, że skarżący:

* zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) m (...) w P., prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną G. W. Od 1996 r. posiada z żoną rozdzielność majątkową - na postawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonego do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r.

* od (...) marca 2012 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej niewyspecjalizowanej, która od dnia (...) lipca 2013 r. została zawieszona - na podstawie informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

* obecnie uzyskuje dochód prac dorywczych w wysokości 800,00 zł - 1.000,00 zł miesięcznie - na postawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonego do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r.

* żona skarżącego z tytułu zatrudnienia w B. Sp. z o.o. uzyskuje dochód w wysokości ok. 198,10 zł brutto - 171,17 zł netto - na podstawie danych zgromadzonych w Kompleksowym Systemie Informatycznym Zakładu średnia za okres od 01.2014 r. do 03.2014 r.

* w piśmie z dnia (...) grudnia 2013 r. oraz z dnia (...) marca 2014 r. wykazał, iż jest pełnomocnikiem żony w sprawie powództwa odszkodowawczego przeciwko P. Sp. z o.o. w O. oraz Skarbowi Państwa w związku z bezprawnym prowadzeniem egzekucji przez pozwanych (firmie P. Sp. z o.o., Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w P.), przez co nie prowadzi działalności gospodarczej i posiada zaległości z tytułu podatki VAT i w ZUS. Żona nie może zajmować się tą sprawą, gdyż w wyniku działania pozwanych leczy się w poradni zdrowia psychicznego.

* skarżący jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 50-55 m2 położonego przy ul. (...) m (...) w P. Ponadto wykazał, iż posiada przedmioty osobiste o wartości do 1.000,00 zł - na postawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonego do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r.

* ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wraz z kosztami leczenia w wysokości 800,00 zł miesięcznie - na postawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonego do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r.

* według oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonego do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r. skarżący posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku VAT oraz kredytu obrotowego na koncie firmowym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia (...) marca 2014 r. podał, iż Urząd Skarbowy rozłożył zaległości z tytułu podatku VAT na miesięczne raty w wysokości 200,00 zł. Jednakże nie wskazał wysokości powyższych zobowiązań oraz nie przedłożył żadnej dokumentacji potwierdzającej ten fakt.

* posiada wierzytelności z tytułu niewystawionych faktur, o zapłatę których prowadzona jest sprawa w Sądzie na postawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonego do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r.

* ponadto w aktach sprawy znajdują się dokumenty:

- druk - analiza finansowa osób fizycznych,

- formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia (...) listopada 2013 r.,

- oświadczenie, że działalność jest wykonywana wyłącznie na terenie kraju dostarczone do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r.,

- oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy de minimis z dnia (...) listopada 2013 r.,

- postanowienie z dnia (...) listopada 2013 r. sygn. (...),

- postanowienie z dnia (...) listopada 2013 r. sygn. (...),

- postanowienie z dnia (...) marca 2014 r. sygn. akt (...).

Organ zauważył, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że od (...) marca 2012 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwa (...)-D. W., której wykonywanie zostało zawieszone w dniu (...) lipca 2013 r. Obecnie skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych, który wynosi 800,00 - 1.000,00 zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. W. zamieszkując w lokalu mieszkalnym przy ul (...)/(...) w P., ponosząc stałe wydatki zawiązane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wraz z kosztami leczenia w wysokości 800,00 zł miesięcznie. Na potwierdzenie powyższych wydatków nie zostały przedstawione jednak żadne dokumenty.

Organ zauważył, iż w przedłożonych dokumentach skarżący wskazał, iż żona w wyniku prowadzonej wobec niej egzekucji przez P. Sp. z o.o. i Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. zachorowała i leczy się w poradni zdrowia psychicznego. W związku z powyższym skarżący jest jej pełnomocnikiem w sprawie o odszkodowanie wniesionej przeciwko P. Sp. z o.o. oraz Skarbu Państwa, przez co nie prowadzi działalności gospodarczej i posiada zaległości w Urzędzie Skarbowym i ZUS. W piśmie z dnia (...) grudnia 2013 r. wskazał, iż wznowi prowadzenie działalności gospodarczej, gdy zostanie przydzielony pełnomocnik procesowy.

Wykazał, iż posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatku VAT oraz kredytu obrotowego na koncie firmowym, nie zostało to jednak udokumentowane. Jednakże, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia (...) marca 2014 r. podał, iż Urząd Skarbowy rozłożył zaległości podatkowe na miesięczne raty w wysokości 200,00 zł.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej dostarczonym do Zakładu w dniu (...) listopada 2013 r. skarżący nie pobiera świadczeń z Pomocy Społecznej ani nie korzysta z żadnych innych form pomocy.

Organ zaznaczył, że sytuacja w jakiej obecnie znalazł się D. W. nie jest stanem trwałym i może ulec poprawie po wznowieniu zawieszonej działalności gospodarczej lub podjęciu zatrudnienia (zgodnie z informacją zawartą w oświadczeniu z dnia (...) listopada 2013 r. oraz Formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia (...) listopada 2013 r.).

Organ podkreślił także fakt, że obowiązek regulowania składek wynika wprost z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i bez znaczenia pozostają tu powody, z których składki nie są opłacane. Powyższy obowiązek powstaje od dnia rozpoczęcia do dnia zakończenia wykonywania działalności, dlatego też objęcie obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi rodzi obligatoryjny obowiązek terminowego regulowania należnych składek na te ubezpieczenia.

Norma zawarta w art. 28 ust. 3a s.u.s., uprawnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uznaniowego wyrażenia zgody na umorzenie należności z tytułu składek. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności przy rozstrzyganiu wniosku, bowiem wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia, Zakład powinien kierować się nie tylko dbałością o ważny interes strony, ale także wziąć pod uwagę interes finansów ubezpieczeń społecznych, co wynika wprost z art. 28 ust. 3b s.u.s.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien mieć na względzie fakt, że umorzenie należności jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wynikającej z art. 2a s.u.s. Dlatego też, powinien stosować ten środek wyłącznie w stosunku do dłużników, których sytuacja w sposób istotny różni się od sytuacji innych płatników składek.

W ocenie organu, w tej sytuacji umorzenie należności z tytułu składek nie byłoby uzasadnione z punktu widzenia racjonalnie działającego wierzyciela publicznoprawnego.

Pismem z dnia (...) lipca 2014 r. D. W. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie zaległości wobec ZUS w całości waz z odsetkami, ewentualnie o uchylenie decyzji organu i przekazanie sprawy ZUS do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił brak zawarcia w uzasadnieniu wydanej przez ZUS decyzji jakichkolwiek rozważań co do ustawowo możliwego umorzenia w całości wraz z odsetkami zaległości skarżącego w związku z powstaniem ich nie z jego winy, tylko na skutek przewlekłej choroby członka jego rodziny wywołanej niezgodnym z prawem postępowaniem wobec żony skarżącego przez Skarb Państwa - Sąd Rejonowy w P. Zarzucił ponadto nieprzedstawienie przez ZUS jakichkolwiek motywów skarżonego rozstrzygnięcia w odniesieniu do wskazanej ustawowej możliwości umorzenia jego zaległości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu skargi z dnia (...) lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia (...) grudnia 2014 r. zarzucił skarżonej decyzji:

1)

naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wnikliwego rozważenia, czy w tym konkretnym przypadku możliwe było orzeczenie o umorzeniu składek na ubezpieczenie spo¬łeczne,

2)

art. 8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieujęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób przekonujący i jednoznacznie wyjaśniający słuszność twierdzeń organu i użycie zbyt ogólnych twierdzeń uniemożliwiających realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a ponadto nie wskazanie, które z przyczyn i w jakiej części w istocie zadecydowały o niekorzystnym dla skarżącego rozstrzygnięciu.

Pełnomocnik wniósł o:

1)

uchylenie w całości, stosownie do 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2014 r. o nr (...) oraz stosownie 135 p.p.s.a. - decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) lutego 2014 r. o nr (...), poprzedzającej zaskarżoną decyzję,

2)

zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W ocenie pełnomocnika skarżona decyzja w swoim uzasadnieniu zawiera jedynie ogólnikowe stwierdzenia nie pozwalające na uznanie że organ dokonując rozpoznania wniosku skarżącego dokonał swobodnego a nie dowolnego rozstrzygnięcia. Zauważył, iż podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (w tym przypadku sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego i jego rodziny, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Na ocenę sytuacji materialnej wpływa niewątpliwie wiek skarżącego, co niewątpliwie rzutuje na jego potencjał na rynku pracy oraz sytuacja osobista - konieczność opieki nad chorą żoną.

Wyjaśnił, iż organ dokonując odmowy umorzenia skupił się jedynie na aspekcie finansowym skarżącego, a konkretnie braku, zdaniem organu, udokumentowania zobowiązań z tytułu podatku VAT oraz kredytu obrotowego - co w ocenie organu dyskredytuje wniosek skarżącego. Podniósł, że organ, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonej decyzji, nie poddał recenzji szeregu innych dokumentów potwierdzających zasadność wniosku - dokumenty załączone do wniosku o układ ratalny (druk: analiza Finansowa osób fizycznych, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z dnia (...) listopada 2013 r.).

Dodatkowo, zdaniem pełnomocnika, w swojej ocenie organ ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący nie korzystał z pomocy społecznej, zatem jego sytuacja nie jest na tyle zła aby mógł skutecznie ubiegać się o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne. W ten sposób organ dokonał swoistego uproszczenia uznając, iż tylko osoby korzystające z pomocy społecznej znajdują się w trudnym położeniu materialnym.

Podsumowując pełnomocnik stwierdził, iż jego zdaniem organ nie dokonał wnikliwej i rzetelnej oceny sytuacji osobistej i materialnej skarżącego, co nosi znamiona dowolności dokonanej oceny, a tym samym przekroczenia granicy uznania administracyjnego. Dodał, iż w skarżonej decyzji brak również przekonujących i wyczerpujących wyjaśnień uzasadniających przyjęte rozstrzygnięcie, a zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia i zarzuty są ogólnikowe i niejasne, przez co nie spełniają wymogów uzasadnienia decyzji (art. 107 k.p.a.), a jej adresat nie jest w stanie rozszyfrować intencji i sposobu myślenia organu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2014 r. jest zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.

Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie w sprawie umorzenia zaległych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego zostało zainicjonowane wnioskiem skarżącego. Jest to postępowanie, w którym wydawane rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy. Przesłanki zaś do umorzenia tych należności są szczególne i związane z sytuacją finansową i osobistą osoby występującej o uzyskanie takiego uprawnienia. Zatem nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca jest w takim postępowaniu zobowiązany do pełnej współpracy z organem, czyli do przedłożenia dowodów potwierdzających podnoszone przez niego okoliczności. Konieczne jest współdziałanie skarżącego mające na celu uzyskanie pozytywnej dla niego decyzji. Zwłaszcza jeżeli strona powołuje się na okoliczności osobiste, jak stan zdrowia, objęte ochroną danych osobowych, do których organ nie ma dostępu z urzędu. Tylko strona może je wykazać składając stosowne zaświadczenia dotyczące siebie i osób z najbliższej rodziny, jeżeli powołuje się na konieczność opieki nad taką osobą.

Obowiązkiem organu było natomiast dokonanie odpowiedniego pouczenia oraz wezwanie skarżącego do przedstawienia dokumentów, dowodów poświadczających podnoszone przez niego okoliczności.

Analiza akt wykazuje, że takie działanie zostało przeprowadzone. Po otrzymaniu wniosku z dnia (...) listopada 2013 r., w którym skarżący nie wskazując uzasadnienia wnosił o umorzenie zaległych składek bądź ich rozłożenie na raty, organ w piśmie z dnia (...) listopada 2013 r., doręczonym (...) grudnia 2013 r. pouczył go o podstawach prawnych umorzenia zaległych składek, wskazał treść przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz treść § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, przedstawił też wykaz dokumentów potrzebnych do analizy, czy zachodzą przesłanki umorzenia, pouczył skarżącego o potrzebie ich złożenia w oryginale lub z urzędowym potwierdzeniem za ich zgodność z oryginałem lub złożenia kserokopii z okazaniem oryginału, wskazał na sposób ich złożenia (pocztą lub osobiście w siedzibie zakładu) oraz pouczył o skutkach prawnych niedostarczenia tych dokumentów, tj. o tym że może to mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazując na potrzebne w sprawie dokumenty organ wymienił je kolejno w jedenastu punktach, tj. wskazał na potrzebę złożenia:

1.

zaświadczenia o niezaleganiu lub zaleganiu z podatkami w Urzędzie Skarbowym;

2.

zeznań podatkowych PIT za ostatnie 3 lata;

3.

informacji o uzyskiwanych dochodach w 2013 r. udokumentowanej wg. prowadzonej ewidencji sprzedaży uzależnionej od formy opodatkowania;

4.

aktualnego odpisu z Ksiąg Wieczystych posiadanych nieruchomości;

5.

kserokopii dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów (nie dotyczy pojazdów w leasingu);

6.

aktualnych dokumentów potwierdzające zadłużenie z tytułu zobowiązań np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, opłat za gaz, kredytu bankowego, zobowiązań w zakładzie pracy (harmonogramy spłaty kredytów bankowych bądź zadłużeń realizowanych wobec innych podmiotów np. Urząd Skarbowy);

7.

wyciągu z czynnych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy;

8.

wszelkich dokumentów dotyczące bieżących wydatków np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, opłat za gaz, telefon itp., spłat kredytów;

9.

źródła dochodu oraz ich wysokość (udokumentowane bieżącymi zaświadczeniami dochody wszystkich członków rodziny jeżeli prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, wskazanie ich numerów PESEL);

10.

zaświadczenia o korzystaniu z różnych form pomocy społecznej (np. Ośrodek Pomocy Społecznej) - w przypadku korzystania;

11.

wszelkich innych dokumentów mogących mieć wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia np. dotyczących sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia zobowiązanego, członków rodziny, wydatków na leczenie itp.

W wyniku prawidłowo zastosowanego przez organ art. 9 k.p.a. skarżący złożył jedynie odpis postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia (...) listopada 2013 r., sygn. akt. (...), o częściowym zwolnieniu jego żony, K. W., z wpisu sądowego ponad kwotę 150 zł w postępowaniu cywilnym o zapłatę oraz odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia (...) listopada 2013 r., sygn. akt. (...), o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych w postępowaniu o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Żądanych przez organ dokumentów skarżący nie złożył w ogóle. W piśmie procesowym z dnia (...) grudnia 2013 r. skarżący wskazał, że przedstawione zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniach przed sądem powszechnym powinny być podstawą umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne oraz wskazał, że zwolnienia te dotyczą postępowań, w których uczestniczy, w tym jako pełnomocnik żony, przez co nie zarabia i ma zaległości w podatku VAT i w ZUS.

Wskazać należy, że powyższe oświadczenie oraz złożone dokumenty nie dowodzą braku możliwości zarobkowania skarżącego, nie dowodzą wielkości posiadanego majątku ani wysokości innych zadłużeń. Nie wskazują na zaistnienie okoliczności dających podstawę do zastosowania umorzenia zaległości w myśl przepisów stosowanych w sprawie. Oświadczenie, że skarżący nie zarabia bo zajmuje się prowadzeniem spraw cywilnych, własnych i żony, nie może stanowić o przyjęciu istnienie obiektywnych okoliczności wpływających na brak możliwości zarobkowania skarżącego. Brak wykazania, że np. choroba skarżącego lub choroba żony, nad którą istnieje obowiązek opieki, obowiązek poświadczony stosownym pisemnym stanowiskiem lekarza prowadzącego, nie daje podstawy do innych ustaleń w sprawie niż zostały dokonane przez organ.

Podkreślić też należy, że organ posiłkując się oświadczeniami skarżącego złożonymi w odrębnie prowadzonej sprawie o rozłożenie na raty zaległości powstałych w składkach na ubezpieczenie społeczne oraz przy ubieganiu się o pomoc de minimis, w tym posiłkując się oświadczeniem o stanie majątkowym, ustalił jedynie, iż skarżący zawiesił działalność gospodarczą, że pracuje dorywczo zarabiając ok. 800- 1000 zł miesięcznie, że ma rozdzielność majątkową z żoną od 1996 r., jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 50- 55 m2. oraz wg. oświadczenia ma bliżej niesprecyzowane inne długi i zaległości.

W tych warunkach prawidłowe jest twierdzenia organu, że nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości w myśl art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (w przypadku ich całkowitej nieściągalności) oraz na podstawie art. 28 ust. 3a s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Przypomnieć należy, że należności z tytułu składek mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stwierdzenie całkowitej nieściągalności uzależnione jest od zaistnienia okoliczności, o których mowa wart. 28 ust. 3 cytowanej ustawy, i zachodzi gdy:

1. Dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie-okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje.

2. Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa wart. 13 oraz wart. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 j.t.) -powyższa przesłanka nie występuje.

3. Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 t.j.) - z ustaleń organu uzyskanych z informacji zawartej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej wynika, że skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, która od 22 lipca 2013 r. jest zawieszona. Pracuje zarobkowo wykonując prace dorywcze, otrzymując z tegoż tytułu dochód w wysokości 800 - 1000 zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w P. przy ul. (...). Nie występują zatem okoliczności pozwalające na umorzenie należności na podstawie tego przepisu.

4. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym-okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne.

4a. Wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - przesłanka ta w sprawie nie występuje, gdyż zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (Dz. U. Nr 137, poz. 1543), koszty upomnienia wynoszą czterokrotną wartość opłaty dodatkowej pobieranej przez państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej Poczta Polska" za polecenie przesyłki listowej, tj. aktualnie koszty upomnienia wynoszą 11,60 zł, a łączna wysokość nieopłaconych składek na dzień złożenia wniosku o umorzenie wynosi 4.367,94 zł.

5. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję - okoliczność ta nie występuje, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego i Komornik Sądowy nie prowadzili postępowania egzekucyjnego w stosunku do należności wskazanych we wniosku o umorzenie.

6. Jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne - okoliczność ta w sprawie nie występuje, gdyż dotychczas nie prowadzono postępowania egzekucyjnego. W sytuacji podjęcia postępowania ze środków pieniężnych uzyskanych z egzekucji administracyjnej w pierwszej kolejności pokryte zostaną koszty egzekucyjne, których część, zgodnie z art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 t.j.t.), stanowią ewentualne wydatki egzekucyjne, tj. koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji.

Ponadto należności Zakładu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1.

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2.

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3.

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Okoliczności te nie zostały wykazane przez skarżącego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Twierdzenie skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że inne zaległości, zaległości podatkowe zostały mu rozłożone na raty nie zostało niczym wykazane.

Ustaleń organu nie zmienia okoliczność, że dopiero w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący przedstawił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia (...) czerwca 2014 r. w sprawie umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2012 r. i I kwartał 2013 r. w kwocie 4.025 zł wraz z odsetkami oraz zaświadczenie lekarskie o depresji żony. Z zaświadczenia lekarskiego nie wynika aby konieczna była stała opieka nad małżonką skarżącego. Natomiast umorzenie zaległości podatkowych odbywa się w oparciu o inne przesłanki prawne niż w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę brak wykazania przez skarżącego pełnej sytuacji finansowej i możliwości zarobkowania nie można odmówić słuszności stwierdzeniom organu, że aktualna sytuacja zarobkowa skarżącego nie jest stanem trwałym, że może ulec zmianie przy podjęciu zawieszonej działalności gospodarczej lub podjęciu zatrudnienia. Zwłaszcza jeżeli uwzględni się wiek skarżącego, 49 lat (zgodnie z PESELEM skarżący urodził si (...) 1966 r.) oraz uwzględni się 10 letni okres przedawnienia zaległości i datę ich powstania w 2012 r. i 2013 r.

Biorąc pod uwagę okres przedawnienia należności, fakt, że zobowiązany jest osobą aktywną na rynku pracy oraz to, że z akt sprawy nie wynika, aby posiadał ograniczone możliwości w zmianie bądź podjęciu nowego zatrudnienia, prawdopodobieństwo znalezienia dodatkowych źródeł dochodów do czasu upływu okresu przedawnienia jest wysokie, a zatem równie wysoka jest szansa uzyskania dodatkowych środków umożliwiających dobrowolną zapłatę lub egzekucję przynajmniej części należności.

Reasumując Sąd nie dopatrzył się naruszeń przez organ przepisów prawa procesowego w sposób mogący istotnie wpłynąć na ustalenia faktyczne w sprawie, czyli na wynik sprawy. Analiza akt wykazuje, że wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia przepisów prawa z art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a. Nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera ustalenia faktyczne, wskazuje dowody, na których je oparto, wyjaśnienia przesłanki konieczne do zastosowania umorzenia należności objętych wnioskiem skarżącego. Wyjaśnia jak należy rozumieć użyte pojęcia i czym należy kierować się przy ich ustalaniu. Sąd w pełni podziela te wskazania i uznaje za własne.

W tym stanie rzeczy uznając decyzję za prawidłową, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.