Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 707180

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 lipca 2010 r.
V SA/Wa 1916/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący:-sędzia WSA-Małgorzata Rysz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) listopada 2009 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem sporządzonym na formularzu PPF w dniu (...) kwietnia 2010 r. skarżący J.W. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

We wniosku wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, że wraz z żoną uzyskują dochód z tytułu renty w wysokości (...) zł miesięcznie każde, tj. łącznie (...) zł miesięcznie. Podniósł również, iż gospodarstwo rolne przekazał synowi, jest całkowicie niezdolny do pracy i znajduje się pod stałą kontrolą lekarską.

Zarządzeniem z 13 maja 2010 r. wnioskodawca został wezwany do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów, które mogłyby potwierdzać wykazywaną sytuację materialną.

W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 25 maja 2010 r., w którym wskazał, iż wraz z żoną zamieszkują u syna, który udostępnia im nieodpłatnie pokój i kuchnię, jednakże prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Oświadczył, iż ponoszą wydatki na leczenie w wysokości od (...) do (...) zł miesięcznie, koszty związane z wyjazdami do lekarzy - około (...) zł za jeden wyjazd (średnio 1-2 razy na kwartał), opłaty za wodę w wysokości około (...) - (...) zł za dwa miesiące, opłaty za telefon (...) zł miesięcznie, zaś resztę wydają na wyżywienie i niezbędne środki czystości, ewentualnie na zakup odzieży.

W sprzeciwie (pismo z dnia 29 czerwca 2010 r.) od postanowienia z dnia 10 czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wnioskodawca zarzucił, iż pomimo treści jego pism Sąd nie uwzględnił wydatków jakie skarżący ponosi na zakup żywności z uwagi na specjalna dietę.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - dalej ustawy p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.

Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto ubiegający się o pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie bowiem stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Analiza podanych przez skarżącego okoliczności oraz dokumentów, dokonana w związku z przepisami ustawy, uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący posiada dostateczne środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych (na obecnym etapie wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł).

Po pierwsze zauważyć należy, iż skarżący nie wykazał tego, że spełnia przesłanki udzielenia mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca i jego żona posiadają bowiem stałe źródła dochodów z tytułu świadczenia rentowego, w łącznej wysokości (...) zł, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Podkreślić przy tym należy, iż nie ponoszą kosztów związanych z mieszkaniem, bowiem zamieszkują u syna, który nie pobiera od nich z tego tytułu opłat. Analiza przedstawionych niezbędnych dla utrzymania wydatków wskazuje, iż po ich zsumowaniu małżonkom pozostaje kwota przekraczająca 1.000 zł.

Odnosząc się do zawartego w sprzeciwie twierdzenia skarżącego, iż w postanowieniu z 10 czerwca 2010 r. nie uwzględniono wydatków jakie ponosi on na zakup żywności wskazać należy, iż wnioskodawca w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż wydatki ponoszone na wyżywienie - z uwagi na dietę jakiej musi przestrzegać - pochłaniają pozostałą część wskazanej powyżej kwoty. J.W. wskazał jedynie, iż ponosi wydatki w szczególności na zakup żywności (specjalna dieta), przy czy nie wskazał konkretnej wysokości tych wydatków. W istocie, z nadesłanej przez skarżącego karty informacyjnej z 13 maja 2009 r. (k. nr 32 akt sądowych) dotyczącej pobytu wnioskodawcy na Oddziale (...) Szpitala Uniwersyteckiego nr (...) w B. wynika, iż wśród zaleceń wymieniono dietę redukcyjną z ograniczeniem tłuszczów zwierzęcych. Powyższy dokument nie potwierdza jednakże, iż wydatki jakie skarżący ponosi na zakup żywności uniemożliwiają mu pokrycie kosztów sądowych. Ponownie zaznaczyć należy, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, natomiast skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość kosztów ponoszonych z uwagi na szczególe wymogi jego diety. W związku z powyższym, wobec braku dowodów potwierdzających twierdzenia skarżącego Sąd nie mógł przyjąć, iż istotnie wnioskodawca nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Twierdzenia skarżącego odnośnie ponoszonych wydatków, które nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych, nie poparte żadnymi dokumentami należało uznać za gołosłowne i nie mogące stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wobec powyższego należało przyjąć, iż wnioskodawca posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania.

Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji - w razie nie wykazania omawianego uprawnienia - próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.