Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1806676

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 marca 2013 r.
V SA/Wa 1877/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska.

Sędziowie WSA: Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Michał Sowiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. i B. A. - wspólników spółki cywilnej L. s.c. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia... maja 2012 r. nr... w przedmiocie zwrotu środków dofinansowania ze środków unijnych; oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia... maja 2012 r. znak. Minister Rozwoju Regionalnego po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M.K. i B. A. wspólników...... s.c. (dalej: skarżący) od decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. z dnia... marca 2012 r. Nr.. wydanej w sprawie nakazania zwrotu dofinansowania przyznanego ze środków unijnych, uchylił w części decyzję organu pierwszej instancji i orzekł zwrot kwoty... zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania transz dofinansowania, z których poniesione zostały zakwestionowane wydatki.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

Skarżący w dniu...10.2009 r. zawarli z Wojewódzkim Urzędem Pracy w L., pełniącym funkcję Instytucji Wdrażającej (Instytucji Pośredniczącej II stopnia) PO KL, zwanym dalej IW (IP2), umowę o dofinansowania projektu pt. "..." nr. Integralną częścią umowy był wniosek o dofinansowanie projektu, zawierający wszelkie założenia planowanego przedsięwzięcia.

W dniach...08.2010 r.i...09.2010 r. IW (IP2) przeprowadziła kontrolę w siedzibie przedsiębiorstwa obejmującą okres realizacji projektu...10.2009 r. -...06.2010 r. rozliczony w trzech pierwszych wnioskach o płatność. W dniach...09.2010 r. zespół kontrolujący dokonał weryfikacji dokumentów dostarczonych przez Beneficjenta, które podczas kontroli nie znajdowały się w miejscu wyznaczonym na biuro projektu, a o dostarczenie których zwrócili się kontrolujący. Poczynione w trakcie kontroli ustalenia zawarto w Skorygowanej informacji pokontrolnej nr... z dnia...10.2010 r. Wynikiem procesu kontroli były zalecenia pokontrolne z dnia...11.2010 r., w których wezwano Beneficjenta do zwrotu kwoty nieprawidłowości w wysokości... PLN, na które składały się:

1.

koszty pośrednie rozliczane ryczałtem -... PLN,

2.

koszty wynajmu sali wykładowej za miesiące grudzień 2009 r. oraz styczeń 2010 r. -... PLN,

3.

wynagrodzenie specjalisty ds. monitoringu za czas nieprzepracowany -... PLN,

4.

koszty obsługi bankowe nieprzewidziane w budżecie projektu -... PLN,

5.

koszty wynajmu sali wykładowej za miesiące luty - maj 2010 r. -... PLN,

6.

wynagrodzenie specjalisty ds. monitoringu za okres...10.2009 r. -...06.2010 r. -... PLN,

7.

koszty w wysokości 50% wynagrodzenia koordynatora projektu za okres...06.2010 r. -.... PLN, przy czym łącznie wynosiła ona... PLN.

W toku dalszego rozliczania projektu za niekwalifikowane przyjęto także koszty pośrednie (... PLN) oraz koszty wynagrodzenia specjalisty ds. ewaluacji i monitoringu za okres...07.2010 r. -...09.2010 r. (... PLN), przedstawione do rozliczenia we wnioskach o płatność nr... oraz nr..., co z kolei powiększyło określoną powyżej kwotę nieprawidłowości o... PLN. Ostatecznie jednak z uwagi na fakt, iż Beneficjent przedstawił do rozliczenia również wydatki, które poniósł ze środków własnych, tj. wydatki w wysokości... PLN, kwota wydatków uznanych za niekwalifikowalne przedstawionych do rozliczenia w dwóch ostatnich wnioskach o płatność wyniosła... PLN, zaś łącznie... PLN.

Wicedyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. pismem z dnia...09.2011 r. wezwał strony do zwrotu kwoty wydatków uznanych za niekwalifikowane, określając termin ich zwrotu na 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania pisma oraz zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ich zwrotu.

Po bezskutecznym upływie ww. terminu, Wicedyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. w dniu...10.2011 r. wydał decyzję nr..., w której zobowiązał strony do zwrotu kwoty stwierdzonych nieprawidłowości... PLN.

Od powyższej decyzji strony złożyły odwołanie do Instytucji Zarządzającej PO KL (Ministra Rozwoju Regionalnego).

Minister decyzją z dnia... grudnia 2011 r. uchylił w całości ww. decyzję Wicedyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Instytucja wdrażająca decyzją z dnia... marca 2012 r. o wskazanym wyżej numerze zobowiązała strony do zwrotu środków w kwocie... PLN. Organ zakwestionował: koszty pośrednie rozliczane ryczałtem w wysokości... PLN, koszty obsługi bankowej w wysokości... PLN, koszty wynajęcia sali szkoleniowej w wysokości... PLN, wynagrodzenie specjalisty ds.ewaluacji i monitoringu za okres od... października 2009 r. do... czerwca 2010 r. w wysokości... PLN (w tym... kwota wypłacona za czas nieprzepracowany), wynagrodzenie koordynatora projektu za okres od... października 2009 r. do... czerwca 2010 r. w wysokości... PLN.

Rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji Minister Rozwoju Regionalnego rozstrzygnięciem z dnia... maja 2012 r. o wskazanym wyżej numerze uchylił w części decyzję organu pierwszej instancji i orzekł zwrot kwoty... zł. Organ wskazał, iż zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, projekt miał być realizowany w okresie od...10.2009 r. do...12.2010 r., a jego wartość wynosiła... zł, z czego koszty pośrednie rozliczane ryczałtowo wynosiły... zł i stanowiły 18,70% kosztów bezpośrednich projektu pomniejszonych o kwotę wydatków sfinansowanych w ramach cross-financingu.

Jak zauważył organ, w dniu.... stycznia 2010 r. zostały przekazane przez opiekuna projektu aktualne Wytyczne oraz Zasady finansowania PO KL.

Organ odwoławczy podkreślił, że odwołujący mieli obowiązek zapewnienia prawidłowości metodologii kosztów pośrednich. Nie dokonali tego, opierając ją na nierzeczywistych kosztach oraz uwzględniając w kosztach pośrednich amortyzację bieżni, amortyzowanej jednorazowo wg stawki 100%, przez co kwota ta nie może być nośnikiem kosztów pośrednich ponoszonych w przyszłości. Zgodnie z definicją zawartą w Wytycznych z dnia...03.2009 r. (obowiązujących w czasie podpisywania umowy o dofinansowanie projektu) koszty pośrednie to koszty związane z obsługą techniczną projektu, których nie można bezpośrednio przyporządkować do konkretnego zadania. Zamknięty katalog kosztów pośrednich obejmuje: koszty zarządu, koszty personelu obsługowego, koszty obsługi księgowej, opłaty administracyjne za najem powierzchni biurowych lub czynsz, amortyzacja środków trwałych, opłaty za energię elektryczną, cieplną, gazową i wodę, opłaty przesyłowe, odprowadzanie ścieków, usługi pocztowe, telefoniczne, telegraficzne, teleksowe, internetowe, kurierskie, kserograficzne, koszty materiałów biurowych i artykułów piśmienniczych, koszty ubezpieczeń majątkowych, koszty ochrony, koszty sprzątania pomieszczeń. Jak wynika z ww. katalogu koszty pośrednie to koszty stałe, cyklicznie ponoszone przez beneficjenta. Jednorazowa amortyzacja, jako koszt jednokrotny, nie zaś stały, nie mieści się w ww. katalogu, co oznacza, że jej wykazywanie w ramach kosztów pośrednich projekcie stanowi naruszenie Wytycznych.

Minister podkreślił, iż organ I instancji wyliczając rzeczywiste koszty pośrednie w ramach projektu ustalił ich procent na poziomie 9,25 jako procent kosztów pośrednich w stosunku do kosztów bezpośrednich projektu wg budżetu planowanego pomniejszonych o cross-financing.

Zgodnie z przyjętym wskaźnikiem wzrostu kosztów pośrednich w wyniku realizacji projektu (75%) wyliczona została wartość kosztów pośrednich na kwotę... zł (... zł x 75%). Procentowy limit kosztów pośrednich stanowiący podstawę do rozliczania kosztów pośrednich wyniósł 9,25%. Ostatecznie w związku z tym, że organ I instancji za kwalifikowalne uznał koszty bezpośrednie projektu w kwocie... zł, wartość kwalifikowalnych kosztów pośrednich wynosi... zł (... zł -... zł tytułem cross-financingu x 9,25%). Odwołujący rozliczyli w zatwierdzonych wnioskach o płatność koszty pośrednie w łącznej kwocie... zł. Niekwalifikowalne koszty pośrednie wynoszą zatem... zł (... zł -... zł). W ocenie Ministra wydatki poniesione tytułem kosztów pośrednich w wysokości przekraczającej procentowy limit nie mogą być uznane za kwalifikowalne z uwagi na ich niezgodność z Wytycznymi.

Minister zauważył że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia...02.2012 r., w którym organ wezwał odwołujących do dostarczenia dokumentów niezbędnych do wykonania czynności wyjaśniających wskazując obszary wymagające wyjaśnienia. Odwołujący nie dostarczyli stosownych dokumentów. Następnie pismem z dnia...03.2012 r. organ powiadomił odwołujących o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zaś pismem z dnia...03.2012 r. organ powiadomił odwołujących o prawie wglądu w akta sprawy, sporządzania notatek, kopii i odpisów.

Odnośnie zarzutu dotyczącego uwzględnienia kosztów historycznych w podstawie kosztów pośrednich w sposób wybiórczy organ odwoławczy powołał się na zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Organ uznał za kwalifikowalne wydatki poniesione na wynagrodzenie koordynatora projektu i wskazał, że wysokość kosztów pośrednich podlegających zwrotowi uległa zmianie, zatem ostateczna kwota kosztów bezpośrednich kwalifikowanych w ramach projektu wynosi.... zł (tekst jedn.:... zł ustalona przez organ I instancji oraz... zł poniesione na wynagrodzenie koordynatora). Kwalifikowane koszty pośrednie w ramach projektu wynoszą... zł (tekst jedn.: (... zł -... zł) X-9,25%). Zatem niekwalifikowalne, podlegające zwrotowi, koszty pośrednie w projekcie wynoszą... zł (tekst jedn.:... zł (kwota kosztów pośrednich wykazana we wnioskach o płatność) -... zł),

Minister podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem IZ PO KL wyrażonym w 2010 r. (zawartym w piśmie z dnia....01.2010 r. znak:. oraz z dnia...03.2010 r. znak:..) instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie projektu może odmówić kwalifikowania całości lub części wydatków związanych z wynagrodzeniem personelu zarządzającego projektu, jeżeli zadania tego personelu nie są realizowane właściwie. Podkreślił, że to na odwołujących spoczywa ciężar udowodnienia kwalifikowalności wydatku.

Odnosząc się do kwestii kosztów wynagrodzenia koordynatora projektu za okres od...10.2009 r. do...06.2010 r. organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią umowy zlecenia z dnia...10.2009 r. w zakres czynności koordynatora wchodziły: prowadzenie i zarządzanie projektem oraz grupą pracowników w celu jak najbardziej wydajnej realizacji zobowiązań kontraktowych, zapewnienia jakości usług ponad oczekiwania partnerów i klientów, zorganizowanie i utrzymanie biura projektu, nadzorowanie prawidłowej realizacji projektu zgodnie z przyjętym harmonogramem zadań i szczegółowym kosztorysem, odpowiadanie za każdy obszar bieżącego wdrażania projektu, w tym poddanie się kontroli i nadzorowi ze strony instytucji pośredniczącej oraz innych instytucji upoważnionych do kontrolowania projektów unijnych, reprezentowanie wnioskodawcy w kontaktach z instytucją pośredniczącą i partnerami, akceptowanie i nadzór nad terminowym przekazywaniem instytucji pośredniczącej wniosków o płatność i sprawozdań sporządzonych zgodnie z aktualnymi wytycznymi instytucji pośredniczącej, przestrzeganie wszystkich wytycznych PO KL, w tym wytycznych w zakresie informacji i promocji, maksymalizacja wydajności w realizacji kontraktu przez pełne zrozumienie zobowiązań umownych i wysokości wyznaczonych efektów, dzielenie się z pozostałymi pracownikami projektu informacjami na temat najlepszych praktyk przez wdrażanie dobrych pomysłów, promowanie etosu, wartości firmowej i kultury firmy, opracowanie aktualnych i dokładnych informacji nt. zarządzania projektem, analiza tendencji i zapewnienie odzwierciedlenia tych informacji w planowaniu i prognozowaniu, identyfikacja, możliwości rozwoju przez wyszukiwanie i pozyskiwanie nowych kontraktów dla podtrzymania trwałości projektu, zarządzanie, rozwijanie i utrzymywanie dyscypliny wśród personelu projektu, promowanie równości szans wśród pracowników i klientów we wszystkich podejmowanych działaniach, uczestnictwo w spotkaniach, seminariach i szkoleniach.

Kontrolujący zgłosili następujące zastrzeżenia do pracy koordynatora projektu: w projekcie wystąpiły wydatki niekwalifikowalne, błędy w numerach dokumentów ewidencyjnych, brak wymaganych podpisów na dokumentach księgowych, niezgodność realizacji projektu z harmonogramem dotycząca dwóch rodzajów zajęć, nieprawidłowości i uchybienia w dokumentowaniu prowadzenia naboru i kwalifikowalności uczestników projektu, brak ewidencji osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych, niezgodność danych osobowych uczestników zawartych w formularzu PEFS z dokumentacją zgromadzoną w wersji papierowej w siedzibie odwołujących, uchybienia w zakresie dokumentowania prowadzonych form wsparcia, uchybienia w zakresie realizacji działań promocyjno-informacyjnych, przechowywanie dokumentacji projektu w sposób niezapewniający dostępności, poufności i bezpieczeństwa. Ponadto odwołujący nie przedstawili dokumentacji potwierdzającej realizacji działań streetworkerów i działań w zakresie ewaluacji i monitoringu oraz - w czasie kontroli - nie przedstawili zestawienia wydatków bezpośrednich (przedstawionych w zatwierdzonych wnioskach o płatność), nie udostępnili pełnej dokumentacji naboru do projektu, i kompletu formularzy zgłoszeniowych oraz nie sporządzili wymaganego na potrzeby kontroli zestawienia kwalifikowalność uczestników projektu.

Jak wskazał Minister, organ pierwszej instancji uznał, że koordynator projektu nie wykonywał właściwie części zadań, które zostały mu powierzone. Wobec powyższego organ pierwszej instancji ustalił, że 50% wynagrodzenia wypłaconego koordynatorowi projektu za okres od...10.2009 r. do...06.2010 r. jest niekwalifikowalne. Powyższy okres wynika z tego, że organ pierwszej instancji uwzględnił fakt, że założone we wniosku o dofinansowanie projektu wskaźniki zostały osiągnięte, co wynika z końcowego wniosku o płatność.

Odwołujący zarzucili, że - wbrew stanowisku wyrażonym przez Ministra Rozwoju Regionalnego - organ pierwszej instancji pominął przy ocenie kwalifikowalności wynagrodzenia koordynatora projektu kwestię osiągnięcia celów projektu.

Minister nie podzielił rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w powyższym zakresie. Uznał, że organ pierwszej instancji wywiódł niekwalifikowalność przedmiotowych wydatków ze stwierdzonych uchybień opisanych w Informacji pokontrolnej i w Zaleceniach pokontrolnych, z których tylko część skutkuje niekwalifikowalnością wydatków, co oznacza, że w tym zakresie odwołujący ponoszą finansowe konsekwencje zaistniałych uchybień, pozostałe zaś nie mają takiego skutku, a zatem ich waga nie jest znacząca. Jednocześnie w Zaleceniach pokontrolnych WUP sformułował sposób naprawienia zidentyfikowanych uchybień. W ramach projektu zostały osiągnięte cele projektu, co nie było kwestionowane przez WUP na etapie końcowego rozliczania projektu i zatwierdzania końcowego wniosku o płatność i co organ I instancji potwierdza w swojej decyzji. Wobec powyższego nie ma podstaw do uznania wydatków w wysokości... zł poniesionych na wynagrodzenie koordynatora projektu za niekwalifikowalne.

Minister podkreślił, że wskazówki organu drugiej instancji co do sposobu podejmowania rozstrzygnięcia nie są wiążące dla organu pierwszej instancji, jednak podczas ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji uwzględnił w większości stanowisko organu II instancji zawarte w decyzji z dnia...12.2011 r.

Minister zgodził się natomiast z zarzutem uchybienia przez organ pierwszej instancji w zakresie niewskazania w decyzji procedur, które odwołujący naruszyli. Niemniej jednak, w związku z tym, że kwestia ta została dokładnie wyjaśniona w decyzji organu drugiej instancji z dnia...12.2011 r., zaś podstawa prawna ponownej decyzji organu pierwszej instancji pozostaje bez zmian, przyjąć można było, że odwołujący posiadali wiedzę w przedmiotowej kwestii. Podkreślił jednocześnie, że organ pierwszej instancji nie wyjaśniając w ponownej decyzji wprost, na czym polega naruszenie procedur, o których mowa odpowiednio w art. 208 ufp 2005 i 184 ufp 2009, nie spełnił nałożonych prawem obowiązków w tym zakresie.

W odniesieniu do zarzutu bezczynności organu Minister zauważył, że akta sprawy zostały odebrane przez organ pierwszej instancji w dniu...02.2012 r. a w dniu...02.2012 r. organ ten skierował do odwołujących pismo dotyczące uzupełnienia materiału dowodowego. Następnie postanowieniem z dnia...03.2012 r. organ wyznaczył termin na załatwienie sprawy na dzień...03.2012 r. z uwagi na konieczność wyjaśnienia okoliczności podniesionych przez odwołujących w piśmie z dnia...03.2012 r. oraz wykonania obowiązku zapewnienia odwołujących wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Od decyzji tej strony złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosły o stwierdzenie, że decyzja została wydana w sposób naruszający prawo i uzasadniona wadliwie (niezgodnie z faktami) oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Skarżący nie zgodzili się z faktem niewzięcia pod uwagę przez organ informacji złożonych jako uzupełnienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Fakty te mają znaczenie dla sprawy, gdyż wskazują na naruszenie w trakcie postępowania przez organ pierwszej instancji art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 75 k.p.a. Wskazali, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji nie była oparta na żadnym ustaleniu kontroli na miejscu realizacji projektu. Osoba podpisująca skarżoną decyzję była informowana o nieprawidłowościach w działaniach organu tuż po przedmiotowej kontroli i nie wszczęła działań kontrolnych, do których była obowiązana. Są zatem przesłanki do stwierdzenie braku bezstronności w działaniu osoby wydającej skarżoną decyzję. Skarżący zaznaczyli, że w sprawie niedopełnienia obowiązków przez pracowników organu w sprawie toczy się śledztwo prowadzone przez prokuraturę rejonową w L.

Skarżący podnieśli, że organ pierwszej instancji nie dostarczył w dniu...01.2010 r. na adres poczty elektronicznej podanej we Wniosku o dofinansowaniu informacji o zmianach w Wytycznych, do czego był zobowiązany umową.

Jak wskazali skarżący, metodologia kosztów pośrednich kwestionowana w skarżonej decyzji była w pełni zgodna z procedurami programu. Potwierdzeniem tego jest fakt, iż została zatwierdzona przez Naczelnika Wydziału Wdrażania organu pierwszej instancji. Co do ich treści nie mieli również wątpliwości pracownicy instytucji, która później z powodów pozamerytorycznych zakwestionowała tę samą metodologię. W takim przypadku nawet gdyby uznać, że cel zapisu był inny to nie ulega wątpliwości, że urzędnicy rozumieli go tak samo jak beneficjent. Skarżący wskazali, iż błąd w procedurach działania urzędów nie powinien obciążać strony "słabszej" w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z obowiązującą wykładnią skutków błędu popełnionego przez organ administracji nie wolno.przerzucać na stronę postępowania administracyjnego (wyrok NSAz dnia 9 listopada 1987 r., sygn. akt III S.A. 875/87). Ponadto organ ma obowiązek stosowania przepisów k.p.a., dających ochronę interesom strony, która nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1989 r. IV SA 455/89 Prawo i Życie 1990/2 str. 15).

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju Regionalnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. skarżący rozwinęli ww. zarzuty. Ponownie podnieśli, iż organy przeprowadzające kontrolę wykonania projektu nie wezwały ich w sposób wystarczająco konkretny do złożenia dowodów w sprawie poniesionych wydatków. Zakwestionowali prawidłowość wyłączenia z kosztów pośrednich części udokumentowanych wydatków, w tym bieżni amortyzowanej jednorazowo. Zdaniem strony dokumenty programowe nie zawierają zakazu dokonania takiej operacji. Podniesiono także, że organ nie miał prawa zakwestionować wynagrodzenia osób wykonujących pracę na rzecz projektu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne.

Skarżący otrzymali dofinansowanie projektu pn. "...", w ramach Działania 7.2 "Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii społecznej" Poddziałanie 6.1.1 "Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem" PO KL

Dofinansowanie otrzymali w ramach i na warunkach zawartej umowy cywilnoprawnej z dnia... października 2009 r. oraz w ramach i na warunkach poprzedzającego ją konkursu. Konkurs i zawarcie umowy odbyły się m.in. w oparciu o regulacje prawne z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z dnia 6 grudnia 2006 r. - u.z.p.p.r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm.) oraz w oparciu o przepisy wewnętrzne wydane na podstawie tej ustawy przez podmioty tam wskazane, w tym Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 27 marca 2009 r. w wersji obowiązującej w dacie realizacji zamówienia (od dnia 14 maja 2010 r. weszły w życie nowe Wytyczne).

Podstawą prawną był art. 26 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 4a oraz art. 26 ust. 1 pkt 5 u.z.p.p.r. Treść Wytycznych oraz treść umowy cywilnoprawnej stanowi regulację określającą jak otrzymane środki mają być wydatkowane aby uznać je za tzw. koszty kwalifikowane realizacji projektu. Zapisy te stanowiąc o sposobie wydatkowania pieniędzy są rodzajem procedury wiążącej strony umowy dotyczącej wykorzystania środków. Treść art. 207 ust. 1 pkt 3ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych stanowi, że zwrotowi podlegają środki pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Samo wykorzystanie środków jest określane wprost w programach operacyjnych, tj. w przepisach ich dotyczących. W przedmiotowej sprawie została zawarta zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 5 u.z.p.p.r. umowa cywilnoprawna o dofinansowanie projektu odwołująca się do ww. Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego.

Zgodnie z umową podpisaną w dniu... października 2009 r. przez skarżących z Samorządem Województwa... - Wojewódzkim Urzędem Pracy w L. oświadczyli oni, że zapoznali się z treścią wytycznych dot. kwalifikowalności wydatków, Instytucja Wdrażająca zobowiązała się do powiadamiania o wszelkich zmianach wytycznych drogą elektroniczną na adres poczty elektronicznej wskazanej we wniosku.

1. Bezpodstawny jest zarzut skarżących, że organy nie informowały ich jakie dokumenty powinni przedstawić, że wezwania do nadesłania dokumentów dot. wydatków poniesionych w związku z realizacją projektu były zbyt ogólne. W aktach administracyjnych jest bogata korespondencja między organem I instancji a skarżącymi dot. tej kwestii. Trudno omówić i odwołać się do nich wszystkich. Organ II instancji w piśmie z... stycznia 2013 r. zwraca uwagę na jedno z nich - z... lutego 2012 r. Należy stwierdzić, że pismo to zawiera dokładne wyjaśnienie jakie dokumenty znajdują się w posiadaniu organu, jakie koszty jeszcze nie zostały udokumentowane. Do pisma dołączono szczegółowe zestawienie.

Bezpodstawny jest więc zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. - organ dopełnił obowiązków wynikających z jego treści m.in. wezwał stronę do przedstawienia dowodów, powiadomił o wszczęciu postępowania i poinformował o prawie zapoznania się z aktami, powiadomił o prawie złożenia wniosków i uwag do zgromadzonego materiału.

Należy przy tym podzielić zdanie organu w tym względzie, że skoro Skarżąca jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność na własny rachunek, treść art. 9 k.p.a. nie zwalnia podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą od obowiązku zaznajomienia się z przepisami określającymi wymagania prawne dotyczące prowadzonej działalności.

W tym zakresie skład orzekający podziela przedstawione przez organ stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999 r. (sygn. akt III RN 12/99), potwierdzone orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że obowiązek należytego oraz wyczerpującego informowania stron przez organ administracyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących wpływać na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, nie zwalnia przedsiębiorcy prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą z obowiązku znajomości przepisów prawnych i dołożenia należytej staranności w zakresie jej prowadzenia (patrz np. wyroki NSA z dnia 20 stycznia 2000 r., sygn. akt ISA/Kr 1512/97, z dnia 17 marca 2000 r., sygn. akt SA/Gd 2072/97).

Należy przy tym wskazać, że - jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych - art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa, nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych (patrz: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1148/05, LEX nr 209133).

Sądy administracyjne prezentują ponadto pogląd, że podpisanie oświadczenia odnośnie znajomości zasad przyznawania płatności czy dofinansowania w pełni wyczerpuje pouczenie strony o jej prawach i obowiązkach (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 301/07, LEX nr 471107).

Dodać także należy, że na etapie postępowania administracyjnego - w odpowiedzi na ww. pismo z...02.2012 r. skarżący poinformowali WUP w L., że przedstawili już wszystkie posiadane dokumenty dot. kosztów pośrednich.

2. Co do samego sposobu obliczania kosztów pośrednich to należy stwierdzić, że sami skarżący we wniosku o dofinansowanie określili je w powołaniu się na metodę ryczałtową, odnosząc je do okresu historycznego równemu okresowi trwania projektu tj. 15 miesięcy. Z wniosku wynika, że założono wzrost osób obsługiwanych średnio miesięcznie z... do.... (o... osób objętych projektem) tj. o 75%.Koszty pośrednie wskazane we wniosku to

- koszt obsługi księgowej -... zł x 15 =... zł,

- usługi telefoniczne, teleksowe, telegraficzne, kurierskie, internetowe -...x15=... zł,

- amortyzacja kosztów trwałych -...x 15=... zł,

- koszt ochrony i monitoringu-...x15=... zł,

- energia-... złx15=...zł'

- czynsz -... x15=... zł,

- wynagrodzenie recepcja-...x15=... zł.

Łącznie wskazano koszty pośrednie w kwocie... zł.

W toku kontroli ujawniono, że pod pozycją "amortyzacja środków trwałych" rozliczono jednorazowo koszt zakupu bieżni. Należy stwierdzić, że trafne jest stanowisko organu, że nie jest to wydatek, który można zaliczyć do kosztów pośrednich. Zgodnie bowiem z definicją kosztów pośrednich zawartą w wytycznych MRR z 27 marca 2009 r. są to koszty administracyjne związane z obsługą techniczną projektu, których nie można bezpośrednio podporządkować do konkretnego zadania. W wytycznych wymieniono wśród kosztów administracyjnych amortyzację środków trwałych, jednak pod warunkiem, że jest ona kosztem administracyjnym związanym z techniczną obsługą projektu.

Koszt zakupu bieżni mógł być amortyzowany w ramach kosztów bezpośrednich przypisanych do poszczególnego zadania - tak jak to zresztą wskazali skarżący we wniosku np. co do trenażera S770.3. Z tego też względu kosztów amortyzacji nie można uznać za wydatek kwalifikowany w ramach kosztów pośrednich.

3. W znajdującym się we wniosku uzasadnieniu kosztów pośrednich co do dwóch pozycji skarżący wskazali jako podstawę wliczenia plan finansowy (koszty obsługi księgowej oraz koszty ochrony monitoringu). Rację ma organ wskazując, że w obowiązujących w trakcie realizacji projektu dokumentach dot. kwalifikowania wydatków nie ma możliwości zastosowania metody mieszanej, w której do części wydatków przyjmuje się koszty historycznie poniesione, zaś do części plan finansowy. Skoro zatem z wniosku jasno wynika, że strona przyjęła jako podstawę ustalenia kosztów pośrednich koszty historycznie poniesione, kontrolujący mieli obowiązek ustalać kwalifikowalność wyłącznie na podstawie przedłożonych dokumentów odnoszących się do okresu przyjętego do wyliczeń we wniosku.

Kwestia rzekomego błędu w wyliczeniach organu polega, tak jak to zresztą wskazano w piśmie organu z...01.2013 r., na nieporozumieniu. Organ I instancji wskazał, że strona przedstawiła zestawienie kosztów w okresie historycznym na kwotę... zł, a nie że organowi zostały na taką kwotę przedstawione dokumenty.

4. Na nieporozumieniu polega także, w ocenie Sądu, zarzut, iż organ nie miał prawa weryfikować wysokości wynagrodzenia osób biorących udział w realizacji projektu i uznając, że praca nie została wykonana w sposób należyty uznać, że całość lub część wynagrodzenia stanowi wydatek niekwalifikowany. W pierwszej kolejności podstawę taką stanowi art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) zgodnie z którym w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1)

wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2)

wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3)

pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

Należy zauważyć, że użyte w wyżej cytowanym przepisie wyrażenia "pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości" są tożsame z użytymi w art. 169 ust. 1, 2 i 3 dot. dotacji pobranych w nadmiernej wysokości lub nienależnie. Na tle bogatego orzecznictwa dot. dotacji należy stwierdzić, że jeśli w toku kontroli wykorzystania środków publicznych okaże się, że zadanie na które został on przyznany nie zostało wykonane należycie, to pobrane środki winny zostać zwrócone do budżetu jako pobrane w nadmiernej wysokości. W Wytycznych (podrozdział 6.2) wydatek kwalifikowany określono jako niezbędny do realizacji projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu.

Nie można też podzielić zarzutu naruszenia art. 77 i art. 107 k.p.a. Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zaskarżone decyzje zawierają wszystkie elementy przewidziane tym przepisem, a uzasadnienie decyzji organu I i II instancji zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzje obu instancji zawierają także, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, szczegółowe wskazanie jakie kwoty składają się na ostatecznie ustaloną sumę dotacji do zwrotu. Jest ona w sposób dostateczny jasna i przejrzysta.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.