Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3099735

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 sierpnia 2020 r.
V SA/Wa 1873/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Smołucha.

Sędziowie WSA: Marek Krawczak, Arkadiusz Tomczak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia (...) września 2019 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi M. A. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z (...) września 2019 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. z (...) lipca 2019 r. nr (...) wymierzającą karę pieniężną w wysokości (...) zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu (...) stycznia 2016 r. funkcjonariusze Służby Celnej w Barze (...) przy ul. K. (...) w miejscowości G., (...)-(...) M. (...) w ramach kontroli urządzania i prowadzenia gier na automatach, przeprowadzili w trybie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1799) eksperymenty gry na włączonych do sieci i działających trzech automatach (...) bez numeru, których przebieg został opisany w protokole oględzin. Urządzenia znajdujące się w lokalu posiadały elementy konstrukcyjne występujące w automatach do gier hazardowych tj.: akceptor banknotów, przycisk, tacę na wygrane pieniężne oraz umożliwiały dostęp do gier występujących w automatach do gier hazardowych. Funkcjonariusze przeprowadzili w miejscu ujawnienia eksperymenty gry na ww. automatach opisane w protokole oględzin.

W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego skarbowego określonego w art. 107 § 1 w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, z późn. zm., dalej także jako: "Kodeks karny skarbowy" lub "k.k.s.") opisane automaty zostały zatrzymane do dalszego postępowania.

Postanowieniem z (...) sierpnia 2017 r. Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. wszczął z urzędu postępowanie wobec M. A. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. postanowieniem z (...) lutego 2018 r. zawiesił postępowanie dotyczące wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry z uwagi na prowadzone przed Sądem Rejonowy w M. (...) postępowanie karne przeciwko M. A.

Prawomocnym obecnie wyrokiem Sądu Rejonowego w M. (...) z (...) kwietnia 2019 r., sygn. akt (...), M. A. została uznana za winną tego, że w okresie od dnia (...) października 2015 r. do (...) stycznia 2016 r. w zamiarze, aby inne osoby dokonały czynu zabronionego, swoim zachowaniem polegającym na umożliwieniu im korzystania z założonej przez siebie działalności gospodarczej o nazwie "(...) M. A." ułatwiła im popełnienie czynu zabronionego, polegającego na urządzaniu w barze (...) przy ul. K. (...) w G., powiat (...), województwo (...), w ramach działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "(...) M. A.", gier o wygrane rzeczowe na (...) automatach do gier o nazwie (...) bez numeru, działających w celach komercyjnych, na których prowadzone gry miały charakter losowy, udostępnionych do publicznego korzystania wbrew przepisom art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, tj. dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. i za to skazał ją, wymierzył karę grzywny, orzekł przepadek i nakazał zniszczenie zabezpieczonych automatów.

Z uwagi na zakończenie postępowania karnego, Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. (...) maja 2019 r. podjął zawieszone postępowanie. Po jego zakończeniu, decyzją nr (...) z (...) lipca 2019 r. wymierzył Skarżącej karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry w kwocie (...) zł.

Strona wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z (...) września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję z (...) lipca 2019 r.

Organ wskazał, że funkcjonariusze Służby Celnej w ramach kontroli dotyczącej przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847, z późn. zm. dalej: "u.g.h.") przeprowadzili czynności służbowe, w toku których stwierdzili, że w barze (...) przy ul. K. (...) w miejscowości G., (...)-(...) M. (...) znajdują się włączone do sieci elektrycznej i gotowe do eksploatacji sporne automaty. Opisane w protokole z (...) stycznia 2011 r. oględziny zewnętrzne, wskazywały na uzasadnione podejrzenie, że mogły to być automaty do gier w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 u.g.h. Strona nie prowadziła jednak działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tj. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, ani innego zezwolenia albo koncesji, o której mowa w tej ustawie. Ponadto automaty, na których urządzano gry nie były zarejestrowane. Zdaniem organu w sprawie bezsporne jest, że przedmiotowe automaty są urządzeniami elektronicznymi. Z oględzin zewnętrznych wynika, że posiadają one m.in. monitory, panel sterujący grami, zasilane są energią elektryczną, co świadczy o tym, że jest to urządzenie elektroniczne. Spełniony został zatem jeden z warunków definicji gier na automatach, zarówno w rozumieniu art. 2 ust. 3, jak również art. 2 ust. 5 u.g.h. Bezsporne jest także, że gra organizowana była w celach komercyjnych. Z akt sprawy wynika, że automaty udostępnione były publicznie. Posiadały wrzutniki monet i akceptory banknotów, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy. Świadczy to o komercyjnym charakterze gier prowadzonych na automatach. Z tego względu spełniony został kolejny warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 5 u.g.h., tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych. Z ustaleń wynikających z przeprowadzonego eksperymentu procesowego zawartego w protokole oględzin wynika, że oferowane przez automaty gry mają charakter losowy - gracz nie miał wpływu na ostateczny wynik gry oraz nie miał możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu konfiguracji, gdyż jego zdolność percepcji i sprawności nie dają gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na ten wynik. Ponadto o odpowiedniej konfiguracji bębnów z symbolami rożnych figur decyduje ostatecznie mechanizm (algorytm) automatu a nie działanie gracza. Z tej przyczyny organ stwierdził, że wynik gry nie zależy od zręczności grającego. Stwierdzenie to jest kluczowe, bowiem przesądza o zasadniczym charakterze gier. Jeżeli wynik jest niezależny od zręczności gracza to należy uznać, ze czynnikiem o przeważającym wpływie na wynik gry jest losowość (przypadek), a gra ma charakter losowy. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., tj. gra ma charakter losowy, a tym samym zawiera element losowości.

Ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu widzenia zakwalifikowania gier na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 ustawy o grach hazardowych, jest ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ww. ustawy, wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.

Organ podniósł, iż z protokołu oględzin, który zawiera ustalenia dokonane przez funkcjonariuszy przeprowadzających eksperyment na spornych automatach, wynika że kontrolowane automaty umożliwiają grę o przeważającym czynniku losowości, nadto umożliwiają rozpoczęcie gry z wykorzystaniem wygranej uzyskanej w poprzedniej grze (wygrana rzeczowa).

Mając na względzie podane w niniejszej decyzji ustalenia faktyczne i prawne, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że gry na przedmiotowych automatach wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 4 u.g.h., tj. są grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane pieniężne lub rzeczowe, zawierającymi element losowości.

Podniósł też, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że strona nie posiadała koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani innego zezwolenia, o którym mowa w ustawie o grach hazardowych.

W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono również, że posiadaczem i dysponentem automatów, odpowiedzialnym za zainstalowanie i prowadzenie działalności w oparciu o zabezpieczone urządzenia była M. A. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwa (...) M. A. Organ przyjął, że jest ona urządzającym gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, ponieważ była ich właścicielem. Dostarczone przez Skarżącą automaty umożliwiały następnie realizację (prowadzenie) na nich gier. Organ podniósł, iż dowody zgromadzone w aktach sprawy jednoznacznie potwierdzają, że w lokalu Bar (...), G., ul. K. (...),(...)-(...) M. (...), a więc poza kasynem gry w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a oraz 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, działały urządzenia oferujące gry losowe, które zostały umieszczone w tym lokalu przez Stronę na podstawie czynności cywilnoprawnej, jaką jest umowa najmu części lokalu użytkowego.

Stwierdził, iż zaangażowanie Strony w urządzanie gier na automatach poza kasynem gry określa to, że Strona udostępniała osobom trzecim (graczom) automaty do gry w niedozwolonym do tego miejscu, bo poza kasynem gry. Forma współpracy pomiędzy stronami i specyfika miejsca, w którym posadowiono automaty zapewniała swobodny dostęp graczom do automatów w godzinach otwarcia i pieczę nad automatami. Z protokołu oględzin wynikało, że automaty stoją w barze (...) w miejscu ogólnodostępnym. Z umowy zawartej w dniu (...) stycznia 2015 r. pomiędzy firmą (...) B. K., G., ul. K. (...),(...)-(...) M. (...) (Wynajmujący) a Panią M. A. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwa (...) M. A. (Operator) wynika, że przedmiotem umowy był najem 1 m2 powierzchni w ww. lokalu pod każdy wstawiony do lokalu automat. Operator czyli Strona miała zapewnić również obsługę techniczną gier oraz z tego tytułu będzie wypłacać wynajmującemu kwotę (...) zł miesięcznie od 1 automatu. Zgodnie z umową wynajmujący nie mógł zmieniać miejsca ustawienia automatów i prowadzić innej tego typu działalności w tym lokalu bez zgody Operatora. Z powyższego wynika, że to Strona zapewniała obsługę techniczną automatów będących jej własnością. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podzielił stanowisko, że przedłożona umowa w rzeczywistości określała ramy współpracy Strony z wynajmującym w zakresie tworzenia warunków do eksploatacji automatów do gier hazardowych poza kasynem gry. Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył, że wyrokiem Sądu Rejonowego w M. (...) z (...) kwietnia 2019 r., sygn. akt (...), M. A. została uznana za winną tego, że w okresie od dnia (...) października 2015 r. do (...) stycznia 2016 r. w zamiarze, aby inne osoby dokonały czynu zabronionego, swoim zachowaniem polegającym na umożliwieniu im korzystania z założonej przez siebie działalności gospodarczej o nazwie "(...) M. A." ułatwiła im popełnienie czynu zabronionego, polegającego na urządzaniu w barze (...) przy ul. K. (...) w G., powiat (...), województwo (...)., w ramach działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "(...) M. A.", gier o wygrane rzeczowe na (...) automatach do gier o nazwie (...) bez numeru, działających w celach komercyjnych, na których prowadzone gry miały charakter losowy, udostępnionych do publicznego korzystania wbrew przepisom art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Wyjaśnił, ze odpowiedzialność karna opiera się na zawinieniu sprawcy, zaś odpowiedzialność za delikt administracyjny jest od niej odrębna, ma charakter obiektywny, nie związany z zawinieniem.

Organ podkreślił, że M. A. decydując się na rozpoczęcie (...) sierpnia 2014 r. (zgodnie z bazą REGON) działalności gospodarczej jako przedsiębiorca, powinna wykazać się takim stopniem staranności, który pozwoli jej na prowadzenie tej działalności zgodnie z prawem, w czym mieści się także dbałość o własne interesy i takie zorganizowanie działalności gospodarczej, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. W interesie Strony było podjęcie takich działań, które nie narażałoby jej na ryzyko współpracy z nierzetelnymi podmiotami, gdyż to podatnik ponosi negatywne konsekwencje.

Z powołanego materiału dowodowego, wynika w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., że to Strona urządzała gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, ponieważ, w celu osiągnięcia korzyści finansowej umożliwiła osobom (podmiotom) korzystanie z założonej przez siebie działalności gospodarczej o nazwie (...) M. A. Dostarczone przez Stronę automaty umożliwiały następnie realizację (prowadzenie) gier na automatach. Prawidłowo więc Skarżąca została uznana za stronę postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

Mając na uwadze powyższe, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. prawidłowo ustalono, że za podmiot urządzający gry na ujawnionych automatach należało uznać Panią M. A. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą (...) M. A.

Dodatkowo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył, że (...) lutego 2018 r. biegły M. D. przesłał do Sądu Rejonowego w M. (...) ekspertyzę pisma ręcznego wykonaną na zlecenie Sądu Rejonowego w M. (...) wraz z przekazanym do jej opracowania i wyszczególnionym w opinii materiałem dowodowym, materiałem porównawczym, aktami sprawy (tom I i II). Celem badania było udzielenie odpowiedzi na pytanie: "Czy wzory podpisu znajdujące się na dokumencie zatytułowanym "(...)" oraz "(...)" zostały nakreślone przez jedną lub większą liczbę osób i czy zostały one nakreślone przez M. A., której wzory porównawcze pisma i podpisów biegły odbierze osobiście od oskarżonej w dniu (...).01.2018 r.?". W wyniku przeprowadzonych badań graficzno-porównawczych o charakterze identyfikacyjnym ustalono, że materiał dowodowy nie znajduje odzwierciedlenia graficznego we wzorach pism M. A. oraz uniemożliwia przeprowadzenie badań zmierzających do oceny autentyczności oryginału dokumentu, którego jest kopią oraz z uwagi na występujące ograniczenia badawcze nie jest możliwe formułowanie wniosków kategorycznych. Należy zauważyć, że podczas badań nie dysponowano materiałem porównawczym wykonanym w warunkach codziennych (bez związku z ekspertyzą) stanowiącym materiał porównawczy stricte bez wpływowy, co uznano za mankament. Uzyskanie w pełni adekwatnego materiału porównawczego, było również problematyczne, a wynikało z konstrukcji podpisów kwestionowanych. Zostały one bowiem wykonane w formie uproszczonych paraf. Na polecenie Strona został poproszona o wykreowanie dowolnej konstrukcji graficznej mogącej stanowić przykładowy podpis parafowany (Strona twierdziła, że nie posługuje się podpisem parafowanym). Kolejna kwestią sporną był fakt, że Umowa Nr (...) z dnia (...).01.2015 r. była kopią dokumentu. Na podstawie kopii nie było możliwe ocenienie, czy widoczne na niej zapisy zostały na oryginale dokumentu faktycznie nakreślone w sposób naturalny. W oparciu o taki dokument nie jest możliwa pełna i wiarygodna ocena, która ma znaczący wpływ na wnioskowanie o charakterze identyfikacyjnym. Dlatego też, zdaniem organu wyniki ekspertyzy nie mogły mieć większego wpływu na ocenę w aspekcie rozpatrywanej sprawy.

M. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), tj. art. 187 § 1 oraz art. 191 poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, a nie wyczerpujący, błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i jego dowolną a nie swobodą ocenę, wyciągnięcie błędnych, sprzecznych z materiałem dowodowym wniosków, skutkujących przyjęciem, iż Skarżąca urządzała gry na automatach wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych, w tym że była posiadaczem, dysponentem i właścicielem automatów do gier zainstalowanych w barze (...) w G., podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżąca nie miała nic wspólnego z urządzaniem gier na automatach w barze (...) w G., albowiem jej dane osobowe, w tym w szczególności dane działalności gospodarczej zostały bezprawnie wykorzystane przez osobę trzecią faktycznie urządzającą gry na automatach w powyższym miejscu, w celu stworzenia pozoru, że właścicielem automatów i osobą urządzającą gry na automatach jest Skarżąca;

2. naruszenie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 (w brzmieniu ustalonym ustawą z 8 kwietnia 2016 r., Dz. U. z 2016 r. poz. 471) poprzez jego błędne zastosowanie i podtrzymanie decyzji Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. nr (...) z dnia (...) lipca 2019 r., którą nałożono na Skarżącą karę pieniężną w kwocie (...) zł z tytułu urządzania gier na automatach w barze (...) w G., tj. poza kasynem gry, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie miała nic wspólnego z urządzaniem gier na automatach w barze (...) w G., albowiem jej dane osobowe, w tym w szczególności dane działalności gospodarczej zostały bezprawnie wykorzystane przez osobę trzecią faktycznie urządzającą gry na automatach w powyższym miejscu, w celu stworzenia pozoru, że właścicielem automatów i osobą urządzającą gry na automatach jest Skarżąca;

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego dacie orzekania sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325., dalej - "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że w sprawie w sposób jednoznaczny wykazano, że to Skarżąca jest podmiotem urządzającym gry bez stosownych wymaganych przez przepisy zezwoleń. W tym miejscu Sąd w całości podziela stanowisko Dyrektora IAS w zakresie interpretacji pojęcia "urządzającego gry" i zasadnie organ podał, że podmiotem takim będzie podmiot, który zorganizował tego typu działalność. Prawidłowo również na podstawie zebranych dowodów, a w szczególności oznaczeń automatów Dyrektor IAS uznał Stronę za urządzającego gry.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 3 ustawy o grach hazardowych urządzanie m.in. gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Natomiast art. 6 ust. 1 stanowi, iż działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1 i 1b oraz art. 6a ust. 2.

Czynności związane z procesem udostępniania automatów, w tym z ich obsługą oraz stworzeniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzenia oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier na automatach, mogą być przy tym wykonywane w ramach podziału zadań i funkcji pomiędzy współpracujące podmioty, co powinno wynikać z zawartej przez nie umowy. Jednakże dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry na automatach", wystarczające jest wykazanie nawet niewielkiej jego aktywności w tym zakresie, tj. wykonywania tylko niektórych spośród wymienionych czynności. Zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest bowiem tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności gospodarczej", gdyż jest od niego węższy (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2210/16).

Skarżąca była właścicielem automatów, na których nielegalnie urządzano gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Z wydruku ze strony Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że kodem (...) dla wykonywanej działalności gospodarczej przez Stronę prowadzącą ówcześnie działalność gospodarczą pod nazwą (...) M. A., jest kod (...) Z., który obejmuje pozostałą działalność rozrywkową i rekreacyjną, taką jak: eksploatacja automatów do gier zręcznościowych, nawet na monety. Dostarczone przez Stronę automaty umożliwiały niewątpliwie realizację (prowadzenie) na nich gier.

Z umowy zawartej w (...) stycznia 2015 r. pomiędzy (...) B. K., G., ul. K. (...),(...)-(...) M. (...) (Wynajmujący) a Skarżącą prowadząca działalność gospodarczą pod nazwa (...) M. A. (Operator) wynika, że przedmiotem ww. umowy był najem powierzchni pod każdy wstawiony do lokalu automat. Operator do gier czyli Strona miała zapewnić również obsługę techniczną gier oraz z tego tytułu będzie wypłacać wynajmującemu kwotę (...) zł miesięcznie od 1 automatu.

Ponadto, pełnomocnik strony Skarżącej "prowadzącej działalność pod nazwą (...) jako podmiotu, którego prawa zostały naruszone przez zajęcie urządzeń w lokalu bar (...) ul. K. (...) G. (...)-(...) M. (...)" w piśmie z (...) stycznia 2016 r. wnosił o zwrot zatrzymanych podczas kontroli spornych automatów argumentując, iż urządzania te nie są objęte ustawą o grach hazardowych z uwagi na ich właściwości konstrukcyjne. Pełnomocnik strony Skarżącej we wskazanym piśmie de facto przyznał, iż automaty są jej własnością. Do pisma dołączono podpisane przez Skarżącą pełnomocnictwo.

W rozpatrywanej sprawie istotna jest treść art. 11 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełniania przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Oznacza to, że sąd administracyjny musi uwzględnić w swoim orzekaniu tego rodzaju wyrok karny, a co najistotniejsze nie ma prawa do jego kwestionowania, czy w jakikolwiek inny sposób dezawuowania ustaleń z niego wynikających. Innymi słowy, źródłem takich ustaleń pozostaje wówczas wyłącznie sam wyrok sądu karnego. Powoduje on niedopuszczalność ferowania odmiennych od niego ocen w oparciu o jakikolwiek inny materiał dowodowy zebrany w danej sprawie poddawanej osądowi sądu administracyjnego, nawet gdyby w jego świetle jako zasadne mogło jawić się zaaprobowanie zarzutów skargi odmiennych od ustaleń, które wynikają z wyroku karnego. To bowiem co przesądził w sposób prawomocny wyrok karny, nie może być już przedmiotem odmiennego dowodzenia. Oznacza to, że sąd administracyjny związany jest treścią sentencji takiego wyroku, co do faktu popełnienia przez daną osobę określonego czynu stanowiącego przestępstwo i co do znamion tego przestępstwa, okoliczności jego popełnienia (czas, miejsce, ewentualne współdziałanie z innymi osobami itp.).

Należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w M. (...) z (...) kwietnia 2019 r., sygn. akt (...), M. A. została uznana za winną tego, że w okresie od dnia (...) października 2015 r. do (...) stycznia 2016 r. w zamiarze, aby inne osoby dokonały czynu zabronionego, swoim zachowaniem polegającym na umożliwieniu im korzystania z założonej przez siebie działalności gospodarczej o nazwie "(...) M. A." ułatwiła im popełnienie czynu zabronionego, polegającego na urządzaniu w barze (...) przy ul. K. (...) w G., powiat (...) województwo (...)., w ramach działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą "(...) M. A.", gier o wygrane rzeczowe na (...) automatach do gier o nazwie (...) bez numeru, działających w celach komercyjnych, na których prowadzone gry miały charakter losowy, udostępnionych do publicznego korzystania wbrew przepisom art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, tj. dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. i za to skazał ją, wymierzył karę grzywny, orzekł przepadek i nakazał zniszczenie zabezpieczonych automatów.

W wyniku rozpoznania apelacji obrońcy M. A. Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia (...) września 2019 r., sygn. akt (...) utrzymał w mocy orzeczenie sądu I instancji.

Wynika zatem, iż prawomocnym wyrokiem z (...) kwietnia 2019 r., sygn. akt (...) Skarżąca została uznana za winną tego, że swoim zachowaniem, polegającym na umożliwieniu określonym osobom korzystania z założonej przez siebie działalności gospodarczej o nazwie "(...) M. A." umożliwiła popełnienie czynu zabronionego, polegającego na urządzaniu w ramach działalności gospodarczej "(...) M. A." w barze (...) pod adresem G., ul. K. (...),(...)-(...) M. (...), bez koncesji, gry na przedmiotowych automatach o wygrane pieniężne i rzeczowe wbrew art. 6 ust. 1 oraz art. 14 u.g.h.

Odnosząc się do argumentacji skargi opartej na tezie, że Skarżąca nie miała nic wspólnego z urządzaniem gier na automatach w barze (...) w G., albowiem jej dane osobowe, w tym w szczególności dane działalności gospodarczej zostały bezprawnie wykorzystane przez osobę trzecią faktycznie urządzającą gry na automatach w powyższym miejscu wydaje się zasadnym odwołanie do prawomocnego wyroku Sąd Okręgowego w S. (...) Wydział Karny z (...) września 2019 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił z urzędu dowód z kopii prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia (...) września 2019 r. wraz z uzasadnieniem na rozprawie w dniu (...) sierpnia 2020 r.

Zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie w wyroku z dnia (...) września 2019 r. sąd powszechny trafnie wskazał, iż wbrew twierdzeniom Skarżącej "celem jaki wskazywała (...) zakładając swoją działalność gospodarczą nie było układanie wiązek przewodów. Z informacji uzyskanej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oskarżona miała zajmować się pozostałą działalnością rozrywkową i rekreacyjną ((...) (...).Z). Działalność ta zaś obejmuje szeroki zakres działalności kulturalnych, rozrywkowych i rekreacyjnych związanych z różnymi zainteresowaniami ogółu społeczeństwa, włączając występy na żywo, działalność muzeów, gry hazardowe, działalności związane ze sportem i rekreacją. Na pewno jednak nie obejmuje celu jaki wskazywał apelujący. Nawet nazwa firmy, którą przyjęła, a więc "(...) M. A." wskazywała na charakter działalności jej firmy. Nadto biorąc pod uwagę łączące ją ówcześnie z J. K. relacje, co do których nie udało się kategorycznie ustalić czy były to także relacje partnerskie, nie wydaje się niczym niezwykłym, iż chcąc pomóc bliskiej osobie, zgodziła się na założenie na siebie działalności gospodarczej, z którą potem de facto nie miała nic do czynienia. W tym zakresie chybionym pozostaje także twierdzenie apelującego odnośnie tego, iż oskarżona nie posiadała świadomości nielegalności prowadzonego przez J. K. procederu. Oskarżona bowiem dokładnie wiedziała czym zajmuje się J.K. i do czego wykorzystuje on założoną na jej nazwisko działalność gospodarczą. Ufając temu mężczyźnie założyła firmę, którą de facto się nie zajmowała. Ustalonym było bowiem od początku, iż nie będzie musiała zajmować się niczym związanym z tą firmą, posiadając w tym zakresie pomoc biura księgowego i adwokata, a nadto, czego nie neguje oskarżona, przyjmowała ona cyklicznie od J. K. gratyfikacje za swoje "pośrednictwo".

Dalej Sąd Okręgowy w S. podkreślił, iż charakter założonej przez Skarżącą działalności, "której rzeczywiste prowadzenie scedowała na J. K. wobec wcześniej ustalonego przez nich scenariusza, obligował ją do posiadania aktualnej wiedzy co do obowiązujących na tym polu przepisów. W polskim porządku prawnym działalność polegająca na urządzaniu gier hazardowych była bowiem zawsze działalnością koncesjonowaną, dlatego od osoby zajmującej się tego typu działalnością zawsze wymagana była zdecydowanie wyższa staranność co do znajomości aktualnie obowiązujących w tym zakresie przepisów aniżeli od innego nie zajmującego się taką działalnością obywatela. Skoro oskarżona podjęła się założenia takiej działalności, musiała zatem posiadać wiedzę co do jej elementarnych reguł i w czasookresie wskazanym w zarzucie nie posiadała stosownej, wymaganej koncesji na prowadzenie tej działalności i mimo to podejmowała zachowania sprzeczne z tymi wymogami, mogące skutkować dla niej odpowiedzialnością karną, to nie pozostawała w stanie usprawiedliwionej nieświadomości co do karalności tego czynu i postępując tak, co najmniej, godziła się na to, że takim swoim zachowaniem uchybią wymogom art. 6 ust. 1 i 14 ust. 1 u.g.h.".

Skarżąca "jak ustaliła na początku z J. K. nie interesowała się tą działalnością, zawierzając mu w tym zakresie, że wszystko jest w porządku. Dopiero gdy doszło do kontroli skarbowych i winą za nielegalność prowadzonego przez J. K. procederu miała spaść na oskarżoną, zgłosiła ona sprawę odpowiednim organom. Oskarżona wiedziała na czyją prośbę i w jakim celu zakłada działalność gospodarczą, jej aktywność wiązała się nie tylko z założeniem działalności gospodarczej, ale również z przekazaniem informacji o swoich danych osobowych, które zostały umieszczone na firmowej pieczątce, miejscu zamieszkania oraz danych dotyczących uzyskanego numeru REGON". W swoich zeznaniach Skarżąca przyznała, iż dostawała pieniądze za to, że nie interesowała się rzeczywistą działalnością swojej firmy.

Ponownie wskazać należy, iż Sąd administracyjny pozbawiony jest możliwości dokonywania jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do sfery faktów dowodowych istotnych dla stwierdzenia popełnienia przestępstwa. Skoro zatem wyrok karny wydany w postępowaniu toczącym się przeciwko Skarżącej stwierdza jednoznacznie, iż Strona miała od początku świadomość tego do jakich celów będzie wykorzystywana będzie założona przez nią działalność gospodarcza, to zasadnicze okoliczności dla sprawy administracyjnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej tj. czy Skarżąca może być w przedmiotowej sprawie uznana za osobę urządzającą grę w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., zostały de facto przesądzone.

W ocenie Sądu, bezzasadny jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Organy orzekające bowiem w sposób prawidłowy wykazały, że kontrolowane urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 4 u.g.h. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach - jak definiuje art. 2 ust. 4 u.g.h., jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., zgodnie z którym grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska.

Przepisy postępowania, określając m.in. zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają zgodność ustaleń faktycznych z prawdą materialną (art. 122 Ordynacji podatkowej). Organy podatkowe mają więc obowiązek zebrać pełny, wszechstronny materiał dowodowy, w sposób odpowiadający wymogom przepisów postępowania, a w szczególności art. 180 § 1, 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem sądu, podejmowanie przez organy podatkowe kroków zmierzających do ustalenia okoliczności związanych z prowadzeniem gry wbrew warunkom ustawy o grach hazardowych należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki zawarte w art. 122 Ordynacji podatkowej. Trzeba mieć bowiem na względzie, że przepis mówi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obowiązek ten obciąża organy jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie miarodajnych ustaleń faktycznych.

Jednocześnie należy podkreślić, że przeprowadzony przez organy wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organów, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Zarzut dowolnego działania organu można by postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Sytuacja taka nie występuje jednak wówczas, gdy organ, wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko wskazuje, którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy dokonały oceny każdego z zebranych dowodów, odniosły się do każdego z nich, dokonując ich analizy we wzajemnej łączności.

Bezspornie rolą organów w niniejszej sprawie było wykazanie, że gry na zatrzymanych automatach są grami o jakich mowa w ustawie o grach hazardowych. Organ przeprowadził postępowanie gromadząc materiał dowodowy w tym zgromadzony w toku kontroli, dokumentację udostępnioną przez Skarżącą i materiał zgromadzony w toku prowadzonego postępowania. Skarżąca miała też zapewniony czynny udział w postępowaniu. Strona mogła wypowiadać się co do zebranych dowodów.

Dokonana przez organy celne ocena dowodów w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Urzędu Celno-Skarbowego w pełni odpowiada wymogom zawartym w przepisie art. 191 Ordynacji podatkowej. Z protokołu eksperymentu procesowego wynika, iż oferowane przez automaty gry mają charakter losowy - gracz nie miał wpływu na ostateczny wynik gry oraz nie miał możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu konfiguracji, gdyż jego zdolność percepcji i sprawności nie dają gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na ten wynik. Ponadto o odpowiedniej konfiguracji bębnów z symbolami rożnych figur decyduje ostatecznie mechanizm (algorytm) automatu a nie działanie gracza.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wynik gry nie zależy od zręczności grającego. Stwierdzenie to jest kluczowe, bowiem przesądza o zasadniczym charakterze tych gier. Jeżeli wynik jest niezależny od zręczności gracza to należy uznać, ze czynnikiem o przeważającym wpływie na wynik gry jest losowość (przypadek), a gra ma charakter losowy. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., tj. gra ma charakter losowy, a tym samym zawiera element losowości.

Z protokołu oględzin, który zawiera ustalenia dokonane przez funkcjonariuszy przeprowadzających eksperyment na spornych automatach, wynika że kontrolowane automaty umożliwiają grę o przeważającym czynniku losowości, nadto umożliwiają rozpoczęcie gry z wykorzystaniem wygranej uzyskanej w poprzedniej grze (wygrana rzeczowa). Tym samym wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 4 u.g.h., tj. są grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane pieniężne lub rzeczowe, zawierającymi element losowości.

Reasumując, w działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak jego oceny. Organy celne orzekające wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wystarczająca do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Tym samym nieusprawiedliwione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie kompletności materiału dowodowego, prawidłowości trybu jego gromadzenia oraz jego oceny i ujęcia jej w uzasadnieniu, którą sąd uznał za odpowiadającą prawu i dopuszczalną, a której to oceny Skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć.

Organy rzetelnie zebrały wystarczający (pełny) materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej oceny (rozpatrzenia) akcentując jego wzajemną koherentność i wykazały przesłanki zastosowania przepisów u.g.h., zawierając stosowne rozważania wyjaśniające wszelkie istotne kwestie w uzasadnieniach decyzji. W szczególności organy wskazały w uzasadnieniu decyzji przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier bez koncesji, bez zezwolenia, a także tego, że Skarżąca była urządzającym gry na automatach.

Skarżąca była również powiadamiana i informowana o czynnościach organu i gromadzeniu materiału dowodowego, a działała w sprawach przez profesjonalnego pełnomocnika, który żadnym działaniem organu nie został ograniczony w zakresie możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego.

Wobec tego Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.