Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2865267

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 listopada 2019 r.
V SA/Wa 1844/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak.

Sędziowie WSA: Michał Sowiński, Jarosław Stopczyński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Powiatu (...) na decyzję Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem kontroli tut. Sądu jest decyzja Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) utrzymująca decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia (...) grudnia 2019 r. nr (...) mocą, której zobowiązano Powiat (...) (dalej także jako: strona, skarżący) do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 w wysokości 1,638,933 zł.

W uzasadnieniu decyzji z dnia (...) sierpnia 2018 r. Minister Finansów (dalej także jako organ) przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 (Dz. U. z 2012 r. poz. 1541). Zgodnie z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia cześć oświatowa subwencji ogólnej na rok 2013 była dzielona miedzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem zakresu realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2013 przewidywał m.in. wagi:

P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty) oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty;

P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty);

P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno - wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty);

P7= 0,082 dla uczniów szkół Ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I stopnia);

P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi (waga nie obejmuje uczniów szkół artystycznych);

P36 = 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P36 wyklucza się z wagami P32 i P33).

W okresie objętym rozpatrywaną sprawą, podstawę prawną wykazania danych w systemie informacji oświatowej stanowiły przepisy: ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 139, poz. 814 z późn. zm.) - wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 115 ust. 1 ustawy - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzone bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. poz. 957).

W oparciu o zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy ustalono że w wyniku błędnych danych w systemie informacji oświatowej, wg danych na dzień 30 września 2012 r. wykazanych przez:

Szkolę Podstawową (...) - liczba uczniów przeliczana wagą P5 została zawyżona o 1 ucznia.

Zasadniczą Szkolę Zawodową (...) - liczba uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą- P2, P7, P8 została zawyżona o 1 ucznia, Liceum Ogólnokształcące (...) - liczba uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą P2, P7 została zawyżona o 1 ucznia, Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczym (...) - liczba wychowanków przeliczonych wagą P36 została zawyżona o 45 wychowanków,.

Technikum wchodzące w skład Zespołu Szkół (...) - liczba uczniów przeliczanych wagą P4 została zawyżona o 1 ucznia.

W związku z powyższym zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 317,4328 a tym samym zawyżono o kwotę 1 638 933 zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2013 dla Powiatu (...).

Dodatkowo organ zaznaczył, że różnica w kalkulacji wysokości kwoty nienależnie uzyskanej przez Powiat (...) części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 ustalonej w mniejszej decyzji (tj. 1 638 933 zł), a wyliczonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w (...), (tj. 1 637 388 zł) wynika ze zmiany wskaźnika korygującego D1 z 1,0205293303 na 1,020459016 na skutek obniżenia łącznej liczby uczniów szkół.

Ponadto - jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie - w związku z niewłaściwym zakwalifikowaniem przez Zasadniczą Szkołę Zawodową (...) wg stanu na dzień 30 września 2012 r. 2 uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zaliczono do tabeli systemu informacji oświatowej nieodpowiadającej treści orzeczenia, zaniżono dla Powiatu (...) część oświatową subwencji ogólnej na rok 2013 poprzez przeliczenie dwóch uczniów wagą niższą (P2) zamiast wagą wyższą (P5). W odniesieniu do tego przypadku ma zastosowanie przepis art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który stanowi, że w sytuacji gdy do bazy danych systemu informacji oświatowej zostały przekazane nieprawdziwe dane i jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie niższej od należnej - jednostce tej nie przysługuje zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej. Zatem przy ustalaniu należnej jednostce samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej nie mogą zostać uwzględnione korekty danych skutkujące zwiększeniem tej części subwencji.

Ustosunkowując się do argumentacji i zastrzeżeń przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia (...) grudnia 2017 r. oraz pism z dnia (...) listopada 2017 r. nr (...), z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) oraz z dnia (...) czerwca 2018 r. Minister Finansów: wskazał, m.in. że przepis art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który wszedł w życie z dniem 22 kwietnia 2009 r., zdefiniował niepełnosprawność sprzężoną, przez którą należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabo widzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Organ zwrócił uwagę na § 2 ust. 1 pkt 1-9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489 z późn. zm.), oraz podniósł, że wskazane w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego co najmniej dwóch niepełnosprawności wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-8 rozporządzenia było wystarczające do zakwalifikowania uczniów do kategorii uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Wobec powyższego ujęcie ucznia w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r., jako ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi, mogło nastąpić jedynie w przypadku, gdy uczeń posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną z uwagi na występowanie niepełnosprawności o których mowa w art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Przy czym orzeczenie to musiało być aktualne na dzień 30 września 2012 r. i wydane dla ucznia na dany etap edukacyjny.

W myśl ust. 2 pkt 4 - określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 - wagą P5 mogli być przeliczeni m.in. uczniowie z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Kwestię wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne w okresie objętym przedmiotową sprawą regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072). Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole z tym, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkól podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim wydaje się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole (§ 9 pkt 1 i 2).

Natomiast zgodnie z przepisami załącznika Nr 2 i Nr 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17) - edukacja przebiega w następujących etapach edukacyjnych stosowanych do okresów rozwojowych dziecka: etap I - klasy I-III szkoły podstawowej etap II -klasy IV-VI szkoły podstawowej, etap III - gimnazjum, etap IV - w szkole ponadgimnazjalnej.

Należy zaznaczyć, że uzyskanie na nowy etap edukacyjny aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest warunkiem objęcia ucznia kształceniem specjalnym. Kształcenie specjale organizowane jest bowiem wyłącznie wówczas, gdy zespół orzekający stwierdził taką potrzebę, w oparciu o aktualną diagnozę i zalecenia do pracy dydaktycznej i rewalidacyjnej. Zatem konieczność posiadania przez uczniów orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego me powinna budzić wątpliwości.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że nieprawidłowo wykazano w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2012 r., ucznia (ur. 20 lutego 2004 r.) Szkoły Podstawowej (...) wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego (...), jako ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, który na dzień 30 września 2012 r. nie posiadał ważnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie o potrzebie kształcenia nr (...) z (...) września 2011 r. wydane dla tego ucznia na okres do ukończenia klasy I z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, zaburzenia ośrodkowej koordynacji nerwowej i sprawności motorycznej nie mogło stanowić podstawy do wykazania ucznia w systemie, bowiem w roku szkolnym 2012/2013 uczeń ten realizował obowiązek szkolny w klasie II. Z kolei orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...) z dnia (...) listopada 2012 r. wydane z uwagi na sprzężone zaburzenia rozwojowe, niepełnosprawność ruchową i upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym zostało wydane po 30 września 2012 r.

Mając powyższe na uwadze nie było podstaw wykazania ucznia w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2012 r., jako ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi, gdyż nie legitymował się on ważnym na dzień sprawozdawczy orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym, przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na 2013 r. nastąpiło zawyżenie o 1 ucznia liczby uczniów przeliczonych wagą P5.

Zgodnie z przepisem art. 44o ust. 5 ustawy o systemie oświaty, o promowaniu do klasy programowo wyższej ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym postanawia rada pedagogiczna, uwzględniając ustalenia zawarte w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, o którym mowa w art. 127 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe.

Uczeń, który nie otrzymał promocji do klasy programowo wyższej, a w szkole policealnej - na semestr programowo wyższy, powtarza odpowiednio klasę lub semestr (art. 44o ust. 7 ww. ustawy).

W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489), kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:

1) 18. rok życia - w przypadku szkoły podstawowej;

2) 21. rok życia - w przypadku gimnazjum;

3) 24. rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie zostało wskazane, iż kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy: - 23. rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej, co w mniejszej decyzji zostało skorygowane. Nie miało to jednak wpływu na ustalenie wysokości kwoty subwencji do zwrotu, która w zaskarżonej decyzji została wskazana prawidłowo.

Mając powyższe na uwadze, nieprawidłowe było wykazanie w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2012 r. uczniów, którzy ukończyli 24. rok życia, jako uczniów odpowiednio: Zasadniczej Szkoły Zawodowej (...) oraz Liceum Ogólnokształcącego (...) - wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno- Wychowawczego (...), i kontynuowali naukę w roku szkolnym 2012/2013 w ww. typach szkół.

Powyższe dotyczy:

- uczennicy (ur. 13 sierpnia 1988 r.) Zasadniczej Szkoły Zawodowej (...) która w sierpniu 2012 r. ukończyła 24. rok życia,

- ucznia (ur. 7 kwietnia 1988 r.), który w kwietniu 2012 r. ukończył 24. rok życia.

Stosownie do art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotową sprawą, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to mogło być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach o których mowa w art. 2 pkt 5 ww. ustawy. Kształcenie to mogło być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych oraz specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także w ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży, upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, realizację odpowiednio obowiązku przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

W myśl art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także zajęć rewalidacyjno-wychowawczych zgodnie z odrębnymi przepisami wydawały zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013. wagami P2, P4, P5 mogli być przeliczeni uczniowie zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniach, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Regulacje dotyczące naliczania poszczególnych wag były jednoznaczne. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że konkretni uczniowie mogli być przeliczeni ww. wagami tylko na podstawie posiadanych przez tych uczniów aktualnych na dzień 30 września 2012 r. (odpowiadających etapowi edukacyjnemu ucznia) orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w cyt. wyżej art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty i których treść odpowiadała wymogom wskazanym w opisach poszczególnych wag Wyjątek od tej zasady stanowiła waga P2, która była dedykowana także dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, nieposiadających orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Objęcie - przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej wagami P2, P4 i P5 uczniów nieposiadających aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego o treści odpowiadającej opisom tych wag lub posiadających aktualne orzeczenia, ale o treści odpowiadającej innym wagom, było nieprawidłowe w świetle obowiązujących przepisów prawa.

W świetle przepisów dotyczących naliczania części oświatowej subwencji ogólnej inne dokumenty niż orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego stwierdzające dany rodzaj niepełnosprawności dziecka czy też okoliczności potwierdzające, że dane schorzenie ucznia jest przewlekłe, nieuleczalne, utrzymujące się od wielu lat lub ma charakter trwały, nie mogły stanowić podstawy do wykazania w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2012 r. uczniów jako uczniów/dzieci z potrzebami edukacyjnymi ze względu na rodzaj niepełnosprawności.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w Technikum wchodzącym w skład Zespołu Szkół (...) na dzień 30 września 2012 r. wykazano uczennicę ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, która nie posiadała orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Uczennica ta została błędnie ujęta w systemie informacji oświatowej na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Orzeczenia o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności wydane przez powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn zm.) wydawane są do innych celów niż edukacyjne i nie stanowią podstawy do ujęcia dziecka kształceniem specjalnym.

Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 631), specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży, które wymagają stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz zajęć rewalidacyjnych ze względu na występujące niepełnosprawności, o których mowa w § 22 ww. rozporządzenia, oraz które z powodu tych niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania.

W myśl przepisu § 27 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy dysponuje wolnymi miejscami, za zgodą organu prowadzącego, na zajęcia o których mowa w § 25 udział dzieci i młodzieży spoza ośrodka w ww. zajęciach organizowanych w ośrodku, nie był podstawą do wpisania ich do księgi wychowanków. Bowiem, zgodnie z przepisami § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, z późn. zm.), do księgi wychowanków wpisuje się imię (imiona) i nazwisko datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony.

Powyższe oznacza, że specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy do księgi wychowanków wpisuje wychowanków przyjętych do placówki, a nie wychowanków uczęszczających tylko na zajęcia wychowawcze w placówce, nie mieszkających w ośrodku.

Zatem dane wykazane w dziennikach zajęć wychowawczych, czy też arkusze ocen uczniów, nie były podstawą do wykazania w systemie informacji oświatowej wychowanków jako wychowanków przyjętych do specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego i korzystających w nim z zakwaterowania.

Zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, wagą P36 mogli być przeliczeni wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy (...) jako wychowanków Ośrodka wykazał wszystkich uczniów szkół wchodzących w skład placówki niezależnie od tego, czy korzystali z zakwaterowania czy nie (tj. 86 wychowanków, którzy następnie zostali przeliczeni wagą P36). Liczbę wychowanków faktycznie mieszkających w ośrodku na dzień sprawozdawczy 30 września 2012 r. ustalono na podstawie księgi pn. "Listy obecności wychowanków w internacie SOSW w roku szkolnym 2012/2013". Zgodnie z danymi z tej księgi w Ośrodku było zakwaterowanych 42 wychowanków w czterech grupach wychowawczych: Gr. I - 11 osób, Gr. II - 11 osób, Gr. III - 12, IV - 8 osób. Spośród wychowanków zakwaterowanych w Ośrodku i wykazanych w księdze jedna osoba ukończyła 24. rok życia, uprawniający do pobytu w ośrodku (tj. uczennica II kl. Zasadniczej Szkoły Zawodowej ur. 13 sierpnia 1988 r.). W myśl § 67 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r., wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkole specjalnej, mogą przebywać w tych placówkach do ukończenia nauki w szkole specjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia. Zatem, w systemie informacji oświatowej powinno być wykazanych tylko 41 wychowanków. Tym samym przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 dla Powiatu (...) przy wadze P36 została zawyżona liczba wychowanków o 45 wychowanków.

Materialnoprawną podstawę wydania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych decyzji zobowiązującej Powiat (...) do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2013 - stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z tym przepisem - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy - w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot.

Decyzja wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest decyzją związaną. Organ w przypadku stwierdzenia przesłanki do jej wydania, tj. otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, jest zobowiązany do wydania decyzji zobowiązującej.

Wyżej opisaną decyzję zaskarżył Powiat (...) zarzucając jej:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej i w konsekwencji żądanie od skarżącego jej zwrotu, w związku z naruszeniem:

2. art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty tj. Dz. U. 2 2017. poz. 2198 z późn. zm. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie definicji legalnej niepełnosprawności sprzężonych (przez które należy rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego. niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności) i przyjęcie, że zakwalifikowanie ucznia wagą P5, jako ucznia z niepełnosprawnością sprzężoną ma wynikać literalnie z sentencji orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego mimo, że z treści tego orzeczenia jednoznacznie wynika, że uczeń posiada niepełnosprawności, które składają się w sumie na niepełnosprawności sprzężone;

3. art. 44o ust. 7 w związku z art. 44o ust. 5 ww. ustawy o systemie oświaty poprzez uznanie, że uczniowi, który ukończy wiek uprawniający do kształcenia w odpowiedniej szkole z uwagi na brak promocji do następnej klasy, nie należy się na niego subwencja, w konsekwencji czego uczeń nie ukończyłby danej szkoły;

4. art. 71b ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty - poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji zakwestionowanie prawidłowości wykazania przez wnioskodawcę uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej,

5. art. 71b ust. 3 ww. ustawy o systemie oświaty poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu innych wag oraz zakwestionowaniu wag przyjętych przez wnioskodawcę, z całkowitym pominięciem stanu faktycznego dotyczącego poszczególnych uczniów.

6. art. 71b ust. 3 zd. 2 ustawy o systemie oświaty poprzez przyjęcie, że opinie wydawane na podstawie tego przepisu są wiążące dla szkoły w zakresie form kształcenia specjalnego, wskazanych w tych opiniach:

7. § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz. 1072) poprzez przyjęcie, że formy kształcenia specjalnego wskazane w opiniach wydawanych na podstawie przepisu art. 71b ust. 3 ww. ustawy o systemie oświaty wiążą szkołę;

8. § 9 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych poprzez ich niezastosowanie:

9. art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

10. przepisów rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2012 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 (Dz. U. z 2012 r. poz. 1541) poprzez:

- błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P5 i przyjęcie, że koniecznym do zakwalifikowania ucznia wagą P5 jest jednoznaczne literalne stwierdzenie w orzeczeniu niepełnosprawności sprzężonych;

- błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P36 i przyjęcie za wychowanków specjalnego ośrodka szkolno - wychowawczego tylko tych wychowanków, którzy korzystają z noclegu i mają zakwaterowanie.

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, 8 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób pomijający całkowicie interes społeczny, w szczególności lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu oraz w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz poprzez nieoszacowanie ww. interesów (interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, tj. słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu/ i niewyważenie wartości właściwych w danej sprawie, interesu społecznego ze słusznością interesu kontrolowanego.

2. art. 77 § k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie dla sprawy, 3. art. 80 k.p.a., art. 86 k.p.a. poprzez dokonanie przez Organ dowolnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, nierozważenie całokształtu materiału dowodowego, a także poprzez dokonanie oceny w oparciu o niepełny materiał dowodowy, niedopuszczenie wyjaśnień strony kontrolowanej.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

* uchylenie w całości Decyzji Ministra Finansów z dnia (...) sierpnia 2018 r., znak: (...) i obciążenie Ministra Finansów kosztami postępowania sądowego (w tym kosztami zastępstwa procesowego);

* zwrot niezbędnych kosztów postępowania (tj. wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Dz. U. z 2018 r. poz. 265) koszty sądowe oraz ewentualne koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony według przedstawionego wykazu), na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Odnosząc się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów wskazać trzeba w szczególności, że stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2013 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013 (Dz. U. poz. 1541).

Algorytm przewidywał m.in. wagę P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Sąd podkreśla, że podstawę prawną wykazania danych w systemie informacji oświatowej stanowiły przepisy: ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 139, poz. 814, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. poz. 957).

Co istotne sposób wykazywania danych o liczbie uczniów w systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej.

Zgodnie z zapisami w instrukcji dane w systemie informacji oświatowej należało wprowadzać według stanu na dzień 30 września, o ile w instrukcji nie wskazuje się innego terminu.

Z kolei przepisy ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej określały rodzaj i zakres danych gromadzonych w tym systemie.

Na podstawie art. 112 ust. 1 ww. ustawy, dane w bazach danych oświatowych były aktualizowane i przekazywane w odniesieniu do roku szkolnego 2012/2013, według stanu na dzień 30 września 2012 r.

Poza tym zgodnie z ust. 9 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013, statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających w zakresie zadań pozaszkolnych, podlegały weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2012 r. i dzień 10 października 2012 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej.

W związku z powyższym nie może budzić wątpliwości, że liczba uczniów/ wychowanków szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu (...), została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2012 r. i na dzień 10 października 2012 r.

Odnosząc się do poszczególnych wag, które były istotne w niniejszej sprawie sąd wskazuje, że z treści wagi P5 wynika jednoznacznie, że możliwość przyporządkowania do niej istnieje tylko i wyłącznie w sytuacji posiadania przez dziecko lub ucznia w dniu sprawozdawczym aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego Zatem aktualnych na dzień sprawozdawczy orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogą zastąpić inne dowody, w szczególności opinie z poradni psychologiczno-pedagogicznej: nieaktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z lat poprzednich lub takie opinie i orzeczenia wydane w terminie późniejszym niż dzień sprawozdawczy.

Nie od rzeczy będzie w tym miejscu przypomnieć, że w okresie objętym przedmiotową sprawą kategorie uczniów, dla których organizowało się kształcenie specjalne, określały przepisy § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489, z późn. zm.), obowiązującego od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2015 r. W rozporządzeniu tym rozróżniono dwie kategorie dzieci czy uczniów wymagających stosowania w procesie kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy dydaktycznej, objętych kształceniem specjalnym.

Kształcenie specjalne organizowane było dla uczniów niepełnosprawnych, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-9 ww. rozporządzenia, a mianowicie:

1) niesłyszących,

2) słabosłyszących,

3) niewidomych,

4) słabowidzących,

5) z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją.

6) z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,

7) z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

8) z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,

9) z niepełnosprawnościami sprzężonymi, posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym aby dziecko zostało objęte stosownym kształceniem specjalnym wydane dla niego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego musi potwierdzać jednoznacznie występowanie ww. rodzaju i stopnia niepełnosprawności.

Jeśli chodzi o kwestię wydawania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego to regulowały ją przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072).

Stosownie do § 9 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Zgodnie z załącznikiem nr 2 i 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17):

- kształcenie w szkole podstawowej dzieli się na dwa etapy edukacyjne:

* I etap edukacyjny, obejmujący klasy I-III szkoły podstawowej;

* II etap edukacyjny, obejmujący klasy IV-VI szkoły podstawowej,

* w gimnazjum jest realizowany III etap edukacyjny,

* w szkołach ponadgimnazjalnych realizowany jest IV etap edukacyjny.

Zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

1) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

2) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego.

Nie budzi wątpliwości sądu, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są aktami administracyjnymi podejmowanymi w indywidualnej sprawie i rozstrzygającymi w sposób władczy o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu.

Orzeczenie takie jest więc niewątpliwie dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Oczywistym jest, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, obowiązującej w okresie objętym przedmiotową sprawą, dyrektor szkoły lub placówki m.in. kieruje jej działalnością, sprawuje nadzór pedagogiczny, organizuje kształcenie, wychowanie i opiekę dla dzieci i młodzieży-, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy oraz odpowiada za realizacje zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia. Ma obowiązek zatem sprawowania nadzoru nad poprawnością dokumentacji przebiegu nauczania.

Nie może więc budzić wątpliwości, że musi on badać/sprawdzać aktualność orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego posiadanego przez ucznia objętego takim kształceniem.

Z powyższym wiąże się wprowadzony przepisami obowiązek aktualizacji orzeczeń na dany okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole, ściśle powiązany z etapami rozwoju dziecka. Od dnia 15 października 2008 r. zrezygnowano bowiem z wydawania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na czas nieokreślony. W konsekwencji aktualizacja jest niezbędna dla zapewnienia wychowankowi właściwych, dostosowanych do jego potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oddziaływań.

W związku z tym sąd wskazuje, że błędy w zakresie organizacji kształcenia specjalnego wiążą się z ryzykiem nieprawidłowości w zakresie kalkulacji przyznanej jednostce samorządu terytorialnego wysokości części oświatowej subwencji ogólnej, skutkującymi koniecznością zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty.

Poza tym orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego pełnią dwojaką rolę. Chodzi w nich mianowicie o fakt potwierdzenia niepełnosprawności dziecka, jak również o sformułowanie warunków potrzeb edukacyjnych, a nadto najkorzystniejszych dla dziecka form kształcenia specjalnego.

Mając zatem na względzie zatem powyższe nie można uznać, że szkoła prawidłowo wypełnia obowiązek kształcenia specjalnego wobec uczęszczających do niej uczniów, w sytuacji gdy nie dysponuje aktualnymi orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.

Co istotne aktualność takich orzeczeń ma nie tylko wpływ na prawidłowe wypełnienie obowiązku kształcenia specjalnego przez szkołę, ale także na naliczenie części oświatowej subwencji ogólnej, bowiem środki te mogą być naliczone tylko na uczniów posiadających w dniu sporządzenia sprawozdania (tj. na dzień 30 września) aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

W ocenie sądu z akt sprawy niespornie wynika, że jedną z przyczyn wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej było zakwalifikowanie w systemie do wagi P5 ucznia Szkoły Podstawowej (...), który na dzień sprawozdawczy nie posiadał ważnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Orzeczenie, które odnosiło się do tego ucznia zostało wydane z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, tj. upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz zaburzenia ośrodkowej koordynacji nerwowej i sprawności motorycznej. W konsekwencji sprzężenia niepełnosprawności zespół orzekający poradni psychologiczno-pedagogicznej zastosował przepis § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. i wydał orzeczenie tylko na okres roku szkolnego, uznając za zasadną ewentualną weryfikację diagnozy i zaleceń w orzeczeniu na kolejny rok szkolny.

Zatem orzeczenie wydane na okres do ukończenia klasy I nie mogło stanowić podstawy do wykazania ucznia w systemie informacji oświatowej bowiem w roku szkolnym 2012/2013 uczeń ten realizował obowiązek szkolny w klasie II.

Sąd podkreśla jednocześnie, że minister właściwy do spraw finansów publicznych wydając decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie może uwzględniać interesu społecznego, jak również słusznego interesu obywateli.

Taka decyzja nie jest decyzją opartą na uznaniu administracyjnym.

Nie od rzeczy będzie również przypomnienie, że w sytuacji uzyskania w ciągu roku budżetowego ale już po dniu sprawozdawczym, stosownych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego jednostki samorządu terytorialnego mogą wnioskować o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej ze środków rezerwy, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, m.in. z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych.

W związku z powyższym, przypadek dziecka (lub ucznia), które uzyskało w terminie późniejszym stosowne orzeczenie potwierdzające taką potrzebę, uprawnia jednostkę samorządu terytorialnego do ubiegania się o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok budżetowy z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych.

Nie decyduje zatem to, że obiektywnie dziecko jest osobą niepełnosprawną.

Kluczowe jest bowiem posiadanie aktualnego w dacie składnia informacji orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Tym samym uwzględnienie dzieci w podwyższonych wagach możliwe jest wyłącznie w sytuacji, w której potrzeba specjalnej organizacji nauki i metod pracy została potwierdzona w drodze stosownego orzeczenia najpóźniej w dniu sprawozdawczym.

Zatem nie można uznać, że szkoła prawidłowo wypełnia obowiązek kształcenia specjalnego wobec uczęszczających do niej uczniów, w sytuacji gdy nie dysponuje aktualnymi orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego, zawierającymi stosowne zalecenia odnośnie tego kształcenia, dostosowanymi do danego rodzaju i stopnia niepełnosprawności oraz etapu edukacyjnego dziecka.

W tym stanie rzeczy nie mogą być zasadne zarzuty naruszenia:

* art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego;

* art. 71b ust. 1, ust. 3, ust. 3 zd. 2 ustawy o systemie oświaty;

* § 8 ust. 3 oraz § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych;

* art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej;

* przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2013.

Sąd akceptuje ustalenia organu, że przyczyną wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2012 r. było wykazanie w wagach:

* P2, P7 i P8 uczennicy Zasadniczej Szkoły Zawodowej (...), która posiadała aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...) z dnia (...) czerwca 2009 r. z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim i w dniu 18 sierpnia 2012 r. przekroczyła wiek uprawniający do kształcenia specjalnego w szkole ponadgimnazjalnej, z uwagi na nieotrzymanie promocji do klasy wyższej;

* P2 i P7, ucznia Liceum Ogólnokształcącego (...), który posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr (...) z dnia (...) maja 2011 r. z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, który przekroczył wiek uprawniający do kształcenia specjalnego w szkole ponadgimnazjalnej, z uwagi na nieotrzymanie promocji do klasy wyższej.

Sąd wskazuje, że stosownie do § 3 rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach, obowiązującego od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2015 r. kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:

1) 18 rok życia - w przypadku szkoły podstawowej,

2) 21 rok życia - w przypadku gimnazjum,

3) 24 rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.

Zwraca uwagę jednocześnie, że zgodnie z § 27 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 109, poz. 63, z późn. zm.) pobyt wychowanka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym może trwać do czasu ukończenia wychowania przedszkolnego lub nauki w szkole wchodzącej w skład specjalnego ośrodka szkol no-wychowawczego, nie dłużej jednak niż do ukończenia 23 roku życia.

Oczywistym jest, że obowiązkiem szkoły jest taka organizacja kształcenia specjalnego i udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej niepełnosprawnym uczniom, aby mogli ukończyć daną klasę lub szkołę, z uwzględnieniem maksymalnego wieku do którego mogą się kształcić.

Jednak przepisy obowiązującego prawa przewidują w przypadku:

* 6-letmej szkoły podstawowej - możliwość kształcenia specjalnego na tym etapie maksymalnie przez 12 lat

* 3-letniego gimnazjum - możliwość kształcenia specjalnego na tym etapie maksymalnie przez 9 lat

* szkoły ponadgimnazjalnej - możliwość kształcenia specjalnego maksymalnie przez 9 lat (zob. art. 44 o ust. 5 i 7 ustawy o systemie oświaty).

W związku z powyższym uznać trzeba, że o przeznaczeniu otrzymanych przez jednostkę środków, w tym z tytułu części oświatowej subwencji ogólnej, decyduje wyłącznie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego i to w jego gestii pozostaje decyzja o kontynuowaniu i finansowaniu kształcenia specjalnego odbywającego się niezgodnie z warunkami określonymi rozporządzeniem z dnia 17 listopada 2010 r. czyli w zakresie kształcenia specjalnego uczniów, którzy ukończyli określony przepisami tego rozporządzenia wiek.

Zgodnie z przepisami regulującymi zasady naliczania części oświatowej subwencji ogólnej uczniowie, którzy ukończyli odpowiedni wiek, objęci dotychczas kształceniem specjalnym, nie mogli być ujęci w odpowiednich, podwyższonych wagach, w szczególności w sytuacji, w której kształcenie specjalne jest prowadzone niezgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu z dnia 17 listopada 2010 r.

Zatem nie sposób zgodzić się ze skargą, iż Minister Finansów naruszył art. 44o ust. 7 w związku z art. 44o ust. 5 ustawy o systemie oświaty.

W ocenie sądu organ ma rację także wtedy kiedy wskazuje na nieprawidłowość w przypadku zakwalifikowania przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy (...) do wagi P36 44 nieletnich, którzy nie korzystali z zakwaterowania w tym ośrodku.

Liczbę wychowanków faktycznie mieszkających w ośrodku na dzień sprawozdawczy 30 września 2012 r. ustalono na podstawie księgi pn. "Listy obecności wychowanków w internacie SOSW w roku szkolnym 2012/2013". Zgodnie z danymi z tej księgi w ośrodku było zakwaterowanych 42 wychowanków - 1 osoba spośród wychowanków zakwaterowanych w ośrodku i wykazanych w księdze ukończyła 24 rok życia.

W myśl § 67 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r., wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkole specjalnej, mogą przebywać w tych placówkach do ukończenia nauki w szkole specjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia. Zatem, w SIO powinno być wykazanych tylko 41 wychowanków.

Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 109, poz. 631), specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży, która wymaga stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz zajęć rewalidacyjnych ze względu na występujące niepełnosprawności, oraz która z powodu tych niepełnosprawności nie może uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania.

Stosownie do § 27 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy dysponuje wolnymi miejscami, za zgodą organu prowadzącego, na zajęcia mogą być przyjęte dzieci i młodzież spoza ośrodka, na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.

Udział dzieci i młodzieży spoza ośrodka w zajęciach organizowanych w ośrodku, nie był podstawą do wpisania ich do księgi wychowanków. Zgodnie bowiem z przepisami § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie (...) (Dz. U. Nr 23, poz. 225 z późn. zm.) specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy do księgi wychowanków wpisuje wychowanków przyjętych do placówki, a nie wychowanków uczęszczających tylko na zajęcia w placówce, nie mieszkających w ośrodku.

Zatem dane wykazane w dziennikach zajęć wychowawczych nie były podstawą do wykazania w systemie informacji oświatowej wychowanków jako wychowanków przyjętych do specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego i korzystających z zakwaterowania w nim.

Za niezasadne sąd uznaje także zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów proceduralnych.

Zauważyć bowiem trzeba, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Minister Finansów podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia (...) sierpnia 2018 r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz umożliwiono Powiatowi (...) zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego Strona złożyła wyjaśnienia pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie określonym w art. 37 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego należy wskazać, że Minister Finansów wydając decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie może uwzględniać interesu społecznego, jak również słusznego interesu obywateli.

Co do zarzutu naruszenia art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazać należy, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są aktami administracyjnymi podejmowanymi w indywidualnej sprawie i rozstrzygającymi o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu.

Odczucie Skarżącego o realnym stopniu niepełnosprawności nie może być tożsame z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

Mając zatem na względzie powyższe sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając tym samym, że żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.