Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2591018

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 kwietnia 2018 r.
V SA/Wa 1698/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska.

Sędziowie WSA: Izabella Janson (spr.), Marek Krawczak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia (...) lipca 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty abonamentowej oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) lipca 2017 r. nr DECYZJA/MINI/Nr (...) Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: "organ", "KRRiT") odmówiła (...) (Pensjonat "(...) (...) (dalej: "Skarżący", "Wnioskodawca", "Strona") umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej w wysokości (...) zł wraz z odsetkami w wysokości (...) zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia (...) marca 2017 r. (...), działając przez pełnomocnika - (...) wystąpił do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z wnioskiem o umorzenie kary z tytułu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż podczas kontroli, w rezultacie której doszło do wydania decyzji o naliczeniu dodatkowej opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników rtv, "zaszło nieporozumienie". Jak podano we wniosku o umorzenie, znajdujące się w pensjonacie odbiorniki nie umożliwiały natychmiastowego odbioru programu (w dacie przeprowadzenia kontroli - cztery "stare" sztuki telewizorów nie były podłączone, natomiast dwa nowe odbiorniki nie zostały jeszcze rozpakowane). Wnioskodawca oświadczył, iż w dacie przeprowadzenia kontroli, w pensjonacie był tylko jeden sprawny odbiornik telewizyjny, od którego opłacany był abonament rtv.

Z powyższych względów, w ocenie Skarżącego, opłata dodatkowa została naliczona niesłusznie, z powodów niezawinionych przez Skarżącego. Ponadto, Wnioskodawca wskazał, iż działalność pensjonatu przynosi straty finansowe, na tę okoliczność przedstawił kopie zeznań podatkowych za 2013, 2014 oraz 2015 r. Do wniosku załączono także pełnomocnictwo udzielone (...) przez (...) do reprezentowania w sprawach dotyczących Poczty Polskiej oraz abonamentu rtv, kopię upomnienia wystawionego w dniu (...) stycznia 2017 r. przez Pocztę Polską S A. na łączną kwotę (...) zł w związku z decyzją Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Nr (...) oraz kopię formularza zwolnienia od opłat abonamentowych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym (...), przypisanym do abonenta (...), z którego wynika, iż uprawnienie do zwolnienia przysługuje ww. czasowo tj. od (...) marca 2014 r. do (...) maja 2017 r.

Jak podała Poczta Polska S.A., decyzją z dnia (...) stycznia 2014 r. nr (...) nałożono na Skarżącego dodatkową opłatę za używanie 6 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Decyzja została doręczona stronie w dniu (...) stycznia 2014 r. Wierzyciel poinformował ponadto, że przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona, wobec czego stała się ostateczna po upływie terminu na wniesienie odwołania, tj. w dniu (...) lutego 2014 r.

Decyzją MINI/Nr (...) z dnia (...) lipca 2017 r., doręczoną w dniu (...) lipca 2017 r., Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji odmówiła umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w wysokości (...) złotych wraz z odsetkami w kwocie (...) złote. W uzasadnieniu skarżonej decyzji podniesiono, iż zasadnicza inicjatywa dowodowa w postępowaniu z wniosku o umorzenie zobowiązań publicznoprawnych spoczywa na wnioskodawcy. Wskazano też, iż z przedstawionych kopii dokumentów wynika, iż działalność gospodarcza Skarżącego przynosiła przychody na poziomie kilkuset tysięcy złotych.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2017 r. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję zarzucając jej, że w dacie kontroli używany był jeden ogólnodostępny sprawny odbiornik telewizyjny, od którego odprowadzono opłaty z tytułu abonamentu. Powyższej okoliczności osoby przeprowadzające kontrolę nie zweryfikowały.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej: p.p.s.a., a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że przedmiotem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności rtv wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

W związku z powyższym należy wskazać, że Skarżący nie złożył żadnych dokumentów, z których wynikałaby jego szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności.

Zasadnie zatem w ocenie Sądu, KRRiT nie uznała jego wniosku za zasługujący na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca.

W myśl ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 z późn. zm.) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się ponadto, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Celem instytucji prawnoprocesowej są ułatwienia w zakresie postępowania dowodowego i przeniesienie ciężaru dowodowego na podmiot, który zamierza obalić powyższe domniemanie prawne, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygnaturze akt: II GSK 2470/15. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 z późn. zm.) odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygnaturze akt II GSK 92/12 "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli". Stosownie natomiast do art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika.

Wyrokiem z dnia 9 września 2004 r. w sprawie o sygn. (...) (OTK ZU nr (...), poz. 83) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, "nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym". Jako danina publiczna, opłata abonamentowa podlega zasadom powszechności, sprawiedliwości i równości ponoszenia ciężarów publicznych, a uchylanie się od obowiązku jej ponoszenia winno być penalizowane w ramach przewidzianych ustawą instrumentów.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Ustanawiając w tym przepisie materialnoprawną postawę umorzenia ustawodawca upoważnił KRRiT do orzekania w ramach instytucji tak zwanego "uznania administracyjnego", pozostawiając Organowi swobodę oceny zarówno co do ustalenia, czy w danym przypadku zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie, jak i ustalenia zakresu ewentualnego umorzenia. Konstrukcja "uznania administracyjnego" pozwala KRRiT na wybór kierunku rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy spełnione zostaną przesłanki z hipotezy normy prawnej przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Przy braku ich spełnienia organ zobligowany jest do odmowy uwzględnienia żądania strony. Wprowadzając normatywne warunki umorzenia ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych jakimi są "wyjątkowe sytuacje", "szczególne względy społeczne" oraz przypadki losowe", których wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji w toku postępowania, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Pojęcia te ograniczają zakres stosowanego uznania administracyjnego. Wskazują one bowiem sytuacje faktyczne, w których można dokonać umorzenia zaległości na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt. II FSK 689/09 "organ dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni pojęć niedookreślonych, jak i oceny sytuacji faktycznej sprawy. Tej swobody nie można jednak utożsamiać z uznaniem administracyjnym. Weryfikacja istnienia przesłanek udzielenia ulgi, poddana jest bowiem rygorom postępowania administracyjnego. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga mianowicie od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki. W świetle powyższego, uprawnionym jest stwierdzenie, że "Z samym uznaniem będziemy mieli do czynienia dopiero wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek (...). Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany." (por. M. Jaśkowska, glosa do wyroku NSA z 26 września 2002 r., III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, s. 481).

W przedmiotowej sprawie należność abonamentowa objęta wnioskiem o przyznanie ulgi stanowi opłatę ustaloną wobec Skarżącego za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej polegającej na usługowym wynajmie pomieszczeń. Przewidziana w art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, opłata za używanie niezarejestrowanych odbiorników rtv ma charakter dyscyplinujący podmiot niedopełniający obowiązku rejestracji odbiorników. Badając sytuację finansową Skarżącego w aspekcie przesłanek uzasadniających przyznanie mu ulgi w spłacie zobowiązań abonamentowych, Organ ustalił, że Skarżący osiąga przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na poziomie kilkuset tysięcy złotych rocznie. Zestawienie przychodów Skarżącego z wysokością zaległości abonamentowej pozwalało uznać, że zapłata kary w wysokości 4 203,71 zł w żadnym stopniu nie wpłynie na kondycję finansową Skarżącego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał, iż sytuacja ekonomiczna Skarżącego oceniana w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych uzasadnia przyznanie wnioskowanej ulgi w spłacie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Skarżącego argumentacji, iż w przedmiotowej sprawie doszło do nieporozumienia, albowiem - jak wyjaśnia Skarżący - w dacie przeprowadzenia czynności kontrolnych w pensjonacie znajdował się tylko jeden sprawny odbiornik telewizyjny podlegający rejestracji, a tym samym obowiązkowi uiszczania opłat abonamentowych, wskazać należy, iż zasadnie organ wyjasnił, iż nie jest rolą KRRiT ocena legalności decyzji kierownika Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. o nałożeniu na Skarżącego kary. Zarzuty Skarżącego stawiane w postępowaniu z wniosku o umorzenie należności z tytułu nałożenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników, sprowadzają się do zakwestionowania prawidłowości decyzji o nałożeniu kary. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie jest zaś organem nadrzędnym względem Poczty Polskiej S.A. - podmiotu, któremu mocą ustawy zlecono wykonanie zadań z zakresu administracji państwowej. KRRiT nie pełni zatem żadnych funkcji kontrolnych nad działaniami Poczty Polskiej S.A. W myśl art. 7 ust. 7 ustawy o opłatach abonamentowych, od decyzji ustalającej opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników rtv służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności. Właściwym zatem postępowaniem, w którym zarzuty stawiane obecnie mogły być przez Skarżącego podnoszone było postępowanie odwoławcze od decyzji Poczty Polskiej S.A. W toku postępowania z wniosku o umorzenie należności abonamentowych, w oparciu o art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, KRRiT bada, czy względem wnioskodawcy wystąpiły szczególne, wyjątkowe okoliczności o charakterze społecznym, losowym, ekonomicznym bądź inne nadzwyczajne przypadki, które czynią niemożliwym bądź obiektywnie niezwykle uciążliwym wykonanie zobowiązania publicznoprawnego. Poza kognicją Rady pozostaje zatem ocena prawidłowości decyzji o nałożeniu kary, w zakresie istnienia i wysokości należności abonamentowych, KRRiT pozostaje związana stanowiskiem wierzyciela z tytułu opłat abonamentowych, tj. Poczty Polskiej S.A. (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt. K 24/08).

W niniejszym postępowaniu Strona zobowiązana była do wykazania okoliczności, o których mowa w art. 10 ustawy. To Strona, znając swoją sytuacje materialną, wysyła rzetelne informacje, potwierdzając je określonymi dowodami. Rolą natomiast organu była ocena wniosku strony w kontekście art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Z tych obowiązków organ się w całości wywiązał. Decyzja została również podjęta w oparciu o obowiązujące przepisy, z poszanowaniem wskazanych w treści skargi przepisów postępowania.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności może być ponawiany i każdorazowo podlegać będzie ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów strona skarżąca może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Strona może więc okoliczności dotyczące swojego stanu zdrowia oraz uzyskiwanych dochodów podnosić ponownie, stosownie je dokumentując.

Reasumując zatem, zdaniem sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadach przepisów art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.