Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1678486

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 czerwca 2013 r.
V SA/Wa 1489/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak.

Sędziowie WSA: Izabella Janson, Michał Sowiński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia... maja 2012 r. nr... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany;

1.

oddala skargę;

2.

zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. A. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę... zł (... złotych... groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę... zł (... złotych) i tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę... zł (... złotych... groszy).

Uzasadnienie faktyczne

Obywatelka F. T. A. (zwana dalej: skarżącą) wnioskiem z... marca 2011 r. wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. W jego uzasadnieniu jako przyczynę przyjazdu do Polski i ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy wskazała potrzebę schronienia się wraz z dziećmi przed osobami w maskach, którzy ją nachodzą i wypytują o męża, który w ich opinii jest wojownikiem.

Rozpatrując powyższy wniosek, decyzją z... marca 2012 r. nr. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jej wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Z przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż skarżąca posiada meldunek w przysiółku O. W 2003 r. zawarła ślub cywilny z S. N., posiada... dzieci. Z jej zeznań wynika, że opuściła kraj pochodzenia z powodu problemów swojego męża z przedstawicielami struktur siłowych. Według skarżącej jej mąż nie brał udziału w działaniach wojennych ale w czasie pierwszej wojny (...) pomagał bojownikom. W 2008 r. był przetrzymywany przez (...) w jamie z wodą w wyniku czego zachorował na gruźlicę. W 2008 r. przez (...) został podpalony dom jego rodziny. Skarżąca nie była zatrzymana, aresztowana ani skazana wyrokiem sądu. Nie brała udziału w działaniach wojennych. Nie zadeklarowała również przynależności do jakiejkolwiek partii politycznej bądź organizacji o innym charakterze.

Odnosząc się do powyższego oraz mając na uwadze treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze. zm. - dalej: ustawa o ochronie) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, iż skarżąca nie wskazała faktów, czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jej obawę przed prześladowaniem z powodu przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie. W tym kontekście organ zwrócił uwagę, iż władze państwowe, ani też inne podmioty, określone w art. 16 ust. 1 pkt 2 - 3 ustawy nie podejmowały wobec niej działań krzywdzących na tle rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych. Ponadto, jak podkreślił Szefa Urzędu, skarżąca nie popełniła żadnych czynów, które mogłyby skutkować grożącymi jej prześladowaniami ze strony władz F. lub (...) władz C. Nie była ona również oficjalnie oskarżana o jakiekolwiek czyny ścigane przez tamtejsze prawo.

W ocenie organu realnym powodem wyjazdu skarżącej była jedynie obawa o bezpieczeństwo jej męża w zamieszkiwanej przez nich Republice, zaś przedstawione przez skarżącą wydarzenia nie miały charakteru prześladowania z przyczyn określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie lecz wynikały z częstego nadużywania uprawnień przez funkcjonariuszy struktur siłowych oraz niestabilnej sytuacji panującej w zamieszkiwanej przez nich Republice.

Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala, zdaniem organu twierdzić, iż powodem wyjazdu skarżącej oraz jej męża z kraju pochodzenia i ubiegania się o status uchodźcy w RP nie była obawa przed prześladowaniem w rozumieniu cytowanej ustawy lecz chęć poprawy warunków życia.

W tych okolicznościach sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, iż w przypadku skarżącej nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, co uzasadnia odmowę nadania skarżącej statusu uchodźcy (art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie).

Odnosząc się do zeznań skarżącej Szef Urzędu stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi realna okoliczność uzasadniająca udzielenie jej ochrony uzupełniającej, o której mowa w art. 15 ustawy o ochronie. W tym kontekście organ stwierdził, iż w przypadku powrotu skarżącej do kraju pochodzenia nie istnieje ryzyko orzeczenia wobec niej kary śmierci, czy wykonania egzekucji. Brak jest również podstaw aby sądzić, że w razie powrotu skarżącej do C., wystąpi w stosunku do jej osoby rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie.

Stan faktyczny sprawy nie uzasadnia także, aby w stosunku do skarżącej miał zastosowanie art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a ww. ustawy uzasadniający udzielenie skarżącej zgody na pobyt tolerowany bowiem sytuacja panująca na terytorium F. (w tym również w C.) nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z wymienionych w przepisie praw cudzoziemki. W ocenie organu ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala również stwierdzić, iż wydalenie skarżącej do kraju pochodzenia nie będzie naruszało jej prawa do życia rodzinnego ani praw dziecka ponieważ decyzją objęte są także jej małoletnie dzieci, wymienione na początku decyzji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji z... marca 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców wydała decyzję nr... z. maja 2012 r., na podstawie której utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W jej uzasadnieniu Rada do Spraw Uchodźców w pełni podzieliła stanowisko Szefa Urzędu, wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując, iż skarżąca w toku postępowania nie wykazała aby w jej indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie.

Na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Rada stwierdziła, że skarżąca nie była osobą bezpośrednio zagrożoną prześladowaniem z przyczyn, jakie określa Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźcy. Dalej organ odwoławczy za błędne i nieuprawnione uznał przekonanie skarżącej wyrażone w uzasadnieniu odwołania, iż w świetle przedstawionych okoliczności skarżącej powinna być udzielona międzynarodowa ochrona.

W skardze na powyższą decyzję Rady do Spraw Uchodźców z... maja 2012 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia... marca 2012 r. zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 13, art. 14, art. 15, art. 34 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez błędną wykładnię, a co za tym idzie stwierdzenie, że nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej ani pobytu tolerowanego;

- prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie a wynikających z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a.m.in. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów a co za tym idzie niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.

W ocenie skarżącej organ administracji nie ustalił w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy i skupił się jedynie na kwestionowaniu zeznań skarżącej. Ponadto organ nie przedstawił żadnych dowodów, które stwierdzałyby, że wyjaśnienia skarżącej są nieprawdziwe, a dodatkowo swoje rozważania oparł na nieaktualnych raportach dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia.

Dalej po szczegółowym ustosunkowaniu się do przedstawionych w skardze zarzutów skarżąca stwierdziła, iż w jej ocenie spełnione zostały wszystkie przesłanki do udzielenia jej statusu uchodźcy.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się 11 czerwca 2013 r. ustanowiony w sprawie z urzędu pełnomocnik skarżącej złożył kopię decyzji z dnia... kwietnia 2013 r., nr..., w której Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców udzielił mężowi skarżącej S. N., a także jej samej oraz ich małoletnim dzieciom zgodę na pobyt tolerowany.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcach cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Wymienione przesłanki uznania cudzoziemca za uchodźcę nie zachodzą w sprawie niniejszej. Skarżąca nie wykazała, aby była prześladowana z powodów określonych w ustawie lub aby mogła się obawiać takich prześladowań i aby z powodu żywionych obaw przed takimi właśnie prześladowaniami zmuszona była opuścić kraj pochodzenia.

Należy przy tym podkreślić, że w świetle powołanego wyżej przepisu nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy administracji obu instancji dokonały tej oceny w sposób właściwy - m.in. konfrontując jej twierdzenia i podawane przez nią fakty z ogólnie dostępnymi informacjami na temat obecnej sytuacji w C.

Z uwagi na powyższe, organy orzekające mogły w ramach art. 80 k.p.a. zasadnie ocenić, że opuszczenie C. przez skarżącą nie było spowodowane przyczynami określonymi w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i że skarżąca nie spełnia kryteriów do nadania statusu uchodźcy. Skarżąca nie należała do żadnej partii, bądź organizacji, w której działalność jej osoby mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju pochodzenia. Skarżąca nie brała w żadnej formie czynnego udziału w działaniach zbrojnych, a we wniosku aplikacyjnym jako przyczynę przyjazdu do Polski i ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy wskazała potrzebę schronienia się wraz z dziećmi przed osobami w maskach, którzy ją nachodzą i wypytują o męża, który w ich opinii jest wojownikiem. Podczas przesłuchania jednak, które odbyło się w języku (...) (protokół przesłuchania strony z dnia....12.2011 r., k-...) skarżąca zeznała, iż przyjechała do Polski tylko z powodu męża, nie wskazała, aby była kiedykolwiek zatrzymana, aresztowana lub sądzona w C. Nie była również nigdy poddana przemocy fizycznej ani pomocy psychicznej.

Z powyższego wynika, jak słusznie zauważyła Rada do Spraw Uchodźców w zaskarżonej decyzji, iż w toku całego postępowania skarżąca powoływała się na okoliczności dotyczące jej męża i ogólną, trudną sytuację w jej kraju pochodzenia, które to okoliczności nie miały jednak wpływu na jej osobistą sytuację. Skarżąca nie wskazała tym samym żadnych okoliczności dotyczących jej indywidualnie i świadczące o zagrożeniu jej osoby.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż mąż skarżącej w prowadzonym w stosunku do niego postępowaniu uchodźczym nie uzasadnił w wystarczający sposób swojej obawy przed prześladowaniem stąd organ rozpatrujący wniosek odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy (decyzja Rady do Spraw Uchodźców z... kwietnia 2012 r., nr...). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 20 lutego 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1251/12) oddalającym skargę.

W tych okolicznościach sprawy można w ocenie Sądu przyjąć, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż powodem wyjazdu skarżącej z terytorium C. (oraz jej męża) i ubiegania się o statusu uchodźcy w RP nie była obawa przed prześladowaniem w rozumieniu ustawy o ochronie, lecz chęć poprawy warunków życia. Powyższe może również potwierdzać dobrowolna, nieudana próba uzyskania statusu uchodźcy w Austrii oraz oświadczenie skarżącej dotyczące utraty renty przez męża jak też chęć zapewnienia dzieciom normalnych warunków do życia (str.... i... zaskarżonej decyzji Rady d/s Uchodźców).

Z materiału dowodowego sprawy nie wynika również, co podkreślił organ administracji I instancji, aby w stosunku do skarżącej prowadzone było postępowanie administracyjne lub sądowe oraz żeby skarżąca zadeklarowała przynależność do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym bądź organizacji o innym charakterze. Skarżąca nie była również oskarżana o jakiekolwiek czyny ścigane przez tamtejsze prawo, nie wskazała również na jakiekolwiek problemy z przekroczeniem granicy kraju pochodzenia.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności mogły skłonić organ do wniosku, iż rzeczywistym powodem wyjazdu skarżącej z C. była jedynie obawa o bezpieczeństwo jej męża w zamieszkiwanej przez nich Republice, która to okoliczność jak przedstawiono powyżej nie ma wpływu na sytuację osobistą samej skarżącej. Wyjaśnienia w tym miejscu przez Sąd wymaga, iż uzyskanie statusu uchodźcy uzależnione jest od wykazania indywidualnego charakteru prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się o uznanie tego statusu, a nie oceny sytuacji panującej w kraju jego pochodzenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, zasadnie Rada do Spraw Uchodźców analizując oświadczenia skarżącej oraz odnosząc się do aktualnych informacji na temat sytuacji w kraju pochodzenia przyjęła, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do nadania jej statusu uchodźcy. Wyjaśniła przy tym, iż sytuacja w regionie K. jest napięta i dynamiczna ale rzadko dotyka przeciętnego mieszkańca regionu stąd powoływanie się na ogólną sytuację kraju pochodzenia jako argumentu kwalifikującego do nadania statusu uchodźcy, jak czyni to skarżąca, jest całkowicie nietrafne. W tym kontekście zauważyć również należy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, iż obecnie w C. nie ma miejsca powszechnie stosowana przemoc wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego.

W świetle zatem wyjaśnień składanych przez skarżącą oraz wszystkich okoliczności sprawy stwierdzić należ, idąc za stanowiskiem organów administracji, iż władze państwowe nie podejmowały wobec skarżącej działań krzywdzących na tle rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych. Stąd też, w ocenie Sądu prawidłowo orzeczono o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy, co z kolei niezasadnym czyni zarzut naruszenia art. 13 i art. 14 ustawy o ochronie.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1)

orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2)

tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3)

poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy prawidłowo uznały, iż w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 15. Rozważając przesłanki wymienione w art. 15 zasadnie wywiedziono, iż analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla skarżącej tym bardziej, że skarżąca nie należy do żadnych organizacji politycznych, społecznych, religijnych i nie była nigdy zatrzymywana, aresztowana, sądzona lub skazana wyrokiem sądu.

Z powyższych względów nie można, w ocenie Sądu czynić organowi zarzutu naruszenia art. 15 ustawy o ochronie bowiem przesłanki w nim zawarte zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podnieść, w tym miejscu również należy, iż skarżąca nie jest osobą poszukiwaną przez władze kraju pochodzenia, ani nie stanowi obiektu ich zainteresowania.

Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ II instancji cytując treść art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, iż żywione przez skarżącą obawy, szczególnie w świetle zeznań, rozpatrywać można jedynie w kategoriach domniemaniach, które nie zostało potwierdzone faktami opartymi na materiałach dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie. Z uwagi jednak na fakt, iż napięta sytuacja w kraju pochodzenia skarżącej rzadko dotyka przeciętnego mieszkańca regionu zasadnie, w ocenie Sądu, Rada do Spraw Uchodźców orzekła o odmowie udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany przyjmując brak realnej przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń opisanych w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., uznając, że sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie i konfrontowany był z rzetelną i pogłębioną wiedzą o sytuacji osób pochodzących z P. Skarżąca została w trakcie prowadzonego postępowania przesłuchany w języku (...). W trakcie przesłuchania dokonano ustaleń niezbędnych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Przedstawione w trakcie wywiadu okoliczności, istotne z punktu widzenia prawidłowości wydawanego rozstrzygnięcia, zostały skonfrontowane następnie z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasady prawdy obiektywnej.

Analizując prowadzone, w wyniku złożenia w sprawie odwołania, przez Radę do Spraw Uchodźców postępowanie odwoławcze stwierdzić również należy, iż dokonana na jego podstawie ponowna ocena zgromadzonego materiału dowodowego dowodzi prawidłowym jego przebiegiem.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na marginesie należy również zaznaczyć, iż przy rozpoznawaniu sprawy znane Sądowi było rozstrzygnięcie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z... kwietnia 2013 r. nr... o udzieleniu skarżącej oraz jej małoletnim dzieciom zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, które jednak, jako odnoszące się do okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu zaskarżonej decyzji, pozostawało bez wpływu na wynik niniejszego postępowania w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z... maja 2012 r.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.