Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3085786

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 28 stycznia 2020 r.
V SA/Wa 1283/19
Doręczenie pisma pełnomocnikowi procesowemu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek.

Sędziowie WSA: Jarosław Stopczyński, Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "Dyrektor IAS" lub "organ) z (...) maja 2019 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z (...) marca 2019 r. nr (...) Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. (dalej jako: "Naczelnik UCS") wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 400.000,00 zł za urządzanie gier bez koncesji, bez zezwolenia bez dokonania wymaganego zgłoszenia. 12 marca 2019 r. przedmiotowa decyzja została doręczona na adres strony (ul. (...) W.) pomimo faktu, iż w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi - radcy prawnemu W. Z. Pismem z 27 marca 2019 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w O. 27 marca 2019 r.) pełnomocnik strony wniósł odwołanie od ww. decyzji. Naczelnik UCS nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i stosowanie do art. 226 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., dalej jako: "o.p.") przy piśmie z (...) kwietnia 2019 r. przekazał ww. odwołanie wraz z aktami sprawy do Dyrektora IAS.

Po dokonaniu formalnej analizy akt sprawy postanowieniem z (...) maja 2019 r. nr (...) Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność odwołania z 27 marca 2019 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ wyjaśnił, że doręczenie pisma stronie, w sytuacji gdy został ustanowiony w sprawie pełnomocnik, nie wywołuje żadnego skutku procesowego, stanowiąc jedynie informację dla strony o treści pisma, które powinno być - zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem - doręczone pełnomocnikowi

(art. 145 § 2 o.p.). Dodał, że w sytuacji, gdy prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi podatnika nie doręczono decyzji organu pierwszej instancji (doręczając ją stronie), nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p., gdyż pominięcie w zakresie doręczenia decyzji ustanowionego w sprawie pełnomocnika oznacza, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego w sposób wymagany przepisami prawa (art. 145 § 2 w zw. z art. 212 o.p.). Dodał, że decyzja, która została doręczona stronie, zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi, jako nieistniejąca w obrocie prawnym, nie wywołuje żadnych skutków prawnych, wobec czego jej zaskarżenie jest niedopuszczalne.

Pismem z 24 czerwca 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Dyrektorowi IAS strona zarzuciła rażące naruszenie procedury, mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, to jest art. 228 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie Naczelnika UCS z (...) marca 2019 r. jest bez wątpienia decyzją w rozumieniu przepisów procedury, chociaż rażąco wadliwą formalnie - co organ trafnie ustalił, wyciągając jednakże z tego faktu błędne wnioski i w efekcie stosując nieprawidłowe środki prawne, prowadzące do wydania negowanego obecnie, błędnego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy też postępowania - sąd uchyla zaskarżone postanowienie i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej

rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd

rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu przedmiotowa skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania.

Postanowienie takie jest natomiast zgodnie z § 2 ww. przepisu ostateczne.

W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora IAS z (...) maja 2019 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania z 27 marca 2019 r. z uwagi na fakt, iż decyzja organu I instancji została doręczona stronie z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

W ocenie spółki rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest błędne, bowiem pozbawia ono stronę możliwości skorzystania z przysługującej jej prawa do wniesienia odwołania oraz prowadzi do pozostawienia w obrocie prawnym wadliwego orzeczenia wydanego w I instancji.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej zaprezentowane w treści skargi uznać należało za niezasadne.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jednocześnie z art. 145 § 1 o.p. wynika, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. § 2 ww. przepisu stanowi natomiast, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Należy również pamiętać, iż zgodnie z art. 212 o.p. (zdanie pierwsze) organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia.

Zdaniem Sądu treść ww. przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, zaś ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie przez organ II instancji było prawidłowe. Bezspornym jest, że decyzja organu I instancji z (...) marca 2019 r. została doręczono bezpośrednio stronie nie zaś ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Wskazać zatem należy, że doręczenie pisma stronie, w sytuacji gdy został ustanowiony w sprawie pełnomocnik, nie wywołuje żadnego skutku procesowego, stanowiąc jedynie informację dla strony o treści pisma, które powinno być - zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem - doręczone pełnomocnikowi (art. 145 § 2 o.p.) (por. wyrok NSA z 11 października 2018 r., sygn. akt I FSK 1897/16). Skoro prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi podatnika nie doręczono decyzji organu I instancji, jak słusznie zauważył Dyrektor IAS w zaskarżonej decyzji, nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Pominięcie w zakresie doręczenia decyzji ustanowionego w sprawie pełnomocnika oznacza bowiem, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego w sposób wymagany przepisami prawa (art. 145 § 2 o.p. w zw. z art. 212 o.p.).

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. I

FSK 1806/15 za trafny uznano pogląd, że ustanawiając w sprawie pełnomocnika, podatnik oczekuje, że o wszystkim co ważkie dla będącej w toku sprawy podatkowej dowie się za pośrednictwem tegoż pełnomocnika (na zasadzie faktycznej, gdy zostanie odebrana przesyłka, albo prawnej, jeśli nastąpi fikcja jej doręczenia), czuwającego nad tą sprawą. Wskazano również, że naruszenie przepisów w zakresie doręczeń oznacza, że przesyłka nie została skutecznie adresatowi doręczona. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika skutkuje bowiem wyłączeniem zasady doręczania pism bezpośrednio stronie, która w tym zakresie zastępowana jest przez pełnomocnika. Jeżeli zatem organ doręczył pismo samej stronie, z pominięciem pełnomocnika, doręczenie takie - jako dokonane z naruszeniem art. 145 § 2 o.p. - nie może być uznane za prawnie skuteczne.

Podkreślenia wymaga, że art. 145 § 2 o.p. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy podatkowe prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony udział w postępowaniu jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 97/15). Nie można zatem twierdzić, tak jak czyni to strona w niniejszej sprawie, że doręczenie decyzji innej osobie, niż ta, która została wprost wskazana w art. 145 § 2 o.p., wywołuje jakikolwiek skutek prawny, w sytuacji gdy doręczenie takie uchybia tej normie i nie ma wiążącego charakteru dla organu, w myśli art. 212 o.p. Taką decyzję, która nie została doręczona, czy też ogłoszona, można określić jako decyzję nieistniejącą, biorąc pod uwagę, że nie może ona wywołać żadnych skutków prawnych (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 6, Warszawa 2008, s. 305).

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, uznać należało, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 228 § 1 pkt 1 o.p., zaś organ odwoławczy, prawidłowo stosując przepisy postępowania podatkowego, stwierdził niedopuszczalność odwołania strony z 27 marca 2019 r.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę kwestii pozbawienia jej możliwości zaskarżenia decyzji organu I instancji podkreślić dodatkowo należy, że wykładnia cytowanego wyżej art. 145 § 2 o.p. wskazująca, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne ma na celu ochronę strony przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej tak, aby nie pozbawić strony prawa do sądu. Strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to w ten sposób niweczy skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony jaką powinna uzyskać w państwie prawa. W celu tak rozumianych praw strony, gdy pominięcie pełnomocnika prowadziło do tego, że albo odwołanie do organu administracji publicznej, albo skarga do sądu administracyjnego były uznane za spóźnione, sądy stawały w obronie zagwarantowania przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (tak: teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 3728/16).

Należy jednocześnie zauważyć, że w związku z dostrzeżonym przez Dyrektora I A S uchybieniem w postaci naruszenia przez organ I instancji art. 145 § 2 o.p.,

Naczelnik UCS wydał w przedmiotowej sprawie nową decyzję (decyzja z (...) kwietnia 2019 r. nr (...)), która została doręczona pełnomocnikowi strony 15 kwietnia 2019 r. Organ II instancji, w wyniku rozpatrzenia odwołania z 29 kwietnia 2019 r., decyzją z (...) czerwca 2019 r. nr (...) utrzymał zaś w mocy ww. decyzję organu I instancji z (...) kwietnia 2019 r. wymierzającą karę pieniężną w wysokości 400.000,00 zł za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub dokonania wymaganego zgłoszenia. Na marginesie wskazać również trzeba, że gdyby pierwotna decyzja Naczelnika UCS (z (...) marca 2019 r. nr (...)) weszła do obrotu prawnego (decyzja doręczona stronie w dniu 12 marca 2019 r.), to odwołanie wniesione 27 marca 2019 r. należałoby uznać za wniesione z uchybieniem terminu.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Organ II instancji w treści zaskarżonego postanowienia w sposób wyczerpujący wyjaśnił podstawy i przesłanki podjętego rozstrzygnięcia odwołując się prawidłowo do mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.