Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2081457

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 12 maja 2015 r.
V SA/Wa 1248/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Towarzystwa Wiedzy Powszechnej Oddziału Regionalnego w L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia (...) stycznia 2015 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

Stowarzyszenie Towarzystwo Wiedzy Powszechnej Oddział Regionalny z siedzibą w L. wystąpiło z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia 6 lutego 2015 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 1.283.488,34 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 8.612,28 zł. Towarzystwo posiada trzy rachunki bankowe, na których zgromadzono odpowiednio: 14.961,44 zł, 2.737,11 zł oraz 4.612,37 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Towarzystwo nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś większość zgromadzonych środków finansowych pochodzi z dotacji oświatowej oraz dotacji unijnej. Pozostałe środki finansowe Towarzystwo przeznaczyło na spłatę powstałego zadłużenia. Wskazano, iż stowarzyszenie znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami. Dodatkowo podniesiono, iż Stowarzyszenie spłaca kredyt zaciągnięty na zakup budynku szkoły.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem.

Przypomnieć na wstępie trzeba, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Następnie podnieść należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu stanu majątkowego posiadania wnioskującej strony z wysokością ciążących na niej kosztów sądowych. W niniejszej sprawie jest to wydatek w wysokości 200 zł, na który składa się wpis sądowy od skargi.

Analizując sytuację majątkową Towarzystwa wskazać należy, iż posiada ono majątek znacznej wartości (wartość środków trwałych wynosi 1.283.488,34 zł), jak również środki finansowe zgromadzone na rachunkach bakowych w łącznej wysokości 22.310,92 zł, a więc wielokrotnie przewyższającej opłatę sądową w wysokości 200 zł. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Posiadanie majątku - w tym w szczególności nieruchomości - w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony - w szczególności, jeśli jest osobą prawną - można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12).

Wyjaśnić także trzeba, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością osób prawnych, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej.

Odnosząc się natomiast do wskazanego zadłużenia Towarzystwa oraz obowiązku spłaty zaciągniętego kredytu podnieść należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że skoro strona jest w stanie wygospodarować środki na spłatę zadłużenia (kredytu), to winna także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych, które nie mogą być traktowane jako drugorzędne wobec zobowiązań prywatnoprawnych.

Niejako na marginesie podnieść należy, iż sytuacja finansowa Towarzystwa była już przedmiotem analizy w postępowaniu z wniosku o prawo pomocy w sprawie o sygn. akt V SO/Wa 4/14. W uzasadnieniu do postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 12 maja 2014 r. zauważono, iż mimo tego, że Towarzystwo wskazywało, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, a większość zgromadzonych przez nie środków finansowych pochodzi z dotacji oświatowej oraz dotacji unijnej, to na rachunek bankowy Towarzystwa wpływały nie tylko środki finansowe pochodzące z dotacji samorządowych i unijnych ale także wpłaty innego rodzaju, oznaczone w tytułach przelewu jako "opłata czesnego", "czesne i wpisowe", "wpływ za terapię". Zauważyć zatem należy, iż w rubryce nr 9.2 niniejszego wniosku Towarzystwo wskazało, że posiada rachunek bankowy "do obsługi kursów i szkoleń", co pozwala na przyjęcie założenia, że nadal pozyskuje środki finansowe z organizacji kursów i szkoleń.

W ocenie referendarza sądowego, okoliczności wskazane przez wnioskujące Towarzystwo, obrazujące jego sytuację majątkową, zestawione z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia będzie zobowiązane w toku postępowania sądowego, uzasadniają stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.